Σε μια εκ βαθέων συζήτηση με τον Σάββα Καλεντερίδη στην εκπομπή «Geopolitics» της Ναυτεμπορικής, ο αντιστράτηγος ε.α. Σταύρος Κουτρής έθεσε με ωμό ρεαλισμό το κρίσιμο ερώτημα της εποχής: έχει τελειώσει ο πόλεμος όπως τον γνωρίζαμε; Και αν ναι, είναι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις έτοιμες για τη νέα πραγματικότητα;

Η απάντησή του ήταν σαφής: «Η έννοια της γραμμής μετώπου δεν υπάρχει πια».

Η κατάρρευση της κλασικής μάχης

Αναλύοντας την εμπειρία από την Ουκρανία, τη Γάζα και το Ναγκόρνο Καραμπάχ, ο κ. Κουτρής περιέγραψε μια ριζική μεταβολή του δόγματος:

• Η «γραμμή αντιπαράθεσης» έχει αντικατασταθεί από μια ζώνη θανάτου 15–20 χιλιομέτρων, όπου οι δυνάμεις αναμειγνύονται χωρίς σαφή όρια.

• Οι κλασικοί σχηματισμοί (τάγματα, συντάγματα) αποδομούνται.

• Τα άρματα μάχης και τα βαριά συγκροτήματα είναι πλέον εξαιρετικά ευάλωτα.

• Τα φθηνά FPV drones των 100–200 δολαρίων μπορούν να προκαλέσουν στρατηγικού επιπέδου απώλειες.

«Με τέσσερις ομάδες drone μπορείς να παγώσεις μια περιοχή σαν τον Πειραιά», ανέφερε χαρακτηριστικά, μεταφέροντας εμπειρίες από το ουκρανικό μέτωπο.

Παράλληλα, επεσήμανε:

• Τεράστιες καταναλώσεις πυρομαχικών που καθιστούν ανεπαρκείς τους παραδοσιακούς υπολογισμούς αντοχής.

• Στοχοποίηση ανώτατων αξιωματικών μέσω πληροφοριακού και ηλεκτρονικού πολέμου.

• Καθοριστικό ρόλο των μυστικών υπηρεσιών και των «πυρήνων» ειδικών επιχειρήσεων στο εσωτερικό του αντιπάλου.

Η ελληνική πρόκληση: νησιά και drones

Ο στρατηγός έθεσε εμμέσως πλην σαφώς ζήτημα αναπροσαρμογής της ελληνικής αμυντικής διάταξης:

• Σταθμοί διοίκησης και διοικητικής μέριμνας αποτελούν πλέον πρωτεύοντες στόχους.

• Η υπογειοποίηση υποδομών στα νησιά είναι αναγκαία αλλά όχι επαρκής.

• Απαιτείται νέο δόγμα, νέα οργάνωση, νέα εκπαίδευση.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην τουρκική εμπειρία από Λιβύη και Ναγκόρνο Καραμπάχ, τονίζοντας ότι η Ελλάδα οφείλει να μελετήσει τα δεδομένα χωρίς αυταπάτες.

Δημογραφικό και θητεία: «Δεν γίνεται αλλιώς»

Στο ζήτημα του προσωπικού, ο κ. Κουτρής υπήρξε κατηγορηματικός:

• Το δημογραφικό είναι το μεγαλύτερο εθνικό πρόβλημα.

• Πρότεινε αύξηση θητείας στους 18 μήνες.

• Υποχρεωτική στράτευση γυναικών.

• Κατάργηση μη μάχιμων αποσπάσεων.

• Ενίσχυση της εφεδρείας.

«Δεν μπορείς να αγοράζεις πανάκριβα οπλικά συστήματα και να αμελείς το προσωπικό», υπογράμμισε.

Η χαμένη ευκαιρία της αμυντικής βιομηχανίας

Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν στο θέμα της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας:

• Η Τουρκία, λόγω εμπάργκο, επένδυσε συστηματικά και σήμερα εξάγει δισεκατομμύρια.

• Η Ελλάδα, με διαχρονική απειλή, δεν μετέτρεψε την ανάγκη σε αναπτυξιακό μοχλό.

• Πρότεινε δημιουργία υφυπουργείου αμυντικής βιομηχανίας και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

«Δεν παράγεις μόνο όπλα. Παράγεις τεχνογνωσία, επιστήμονες, βιομηχανική βάση».

Ιράν: Ρίσκο χωρίς εγγυημένο αποτέλεσμα

Για την κλιμακούμενη ένταση με το Ιράν, ο αντιστράτηγος εκτίμησε ότι:

• Νομικά η στρατιωτική επέμβαση δεν είναι εύκολα δικαιολογήσιμη.

• Η ανατροπή καθεστώτος δεν είναι απλή υπόθεση.

• Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος στρατιωτικής αποτυχίας.

• Η Κίνα έχει ενισχύσει την ιρανική άμυνα σε βάθος.

«Δεν είναι εξασφαλισμένο αποτέλεσμα», είπε, επισημαίνοντας τον κίνδυνο υπερεκτίμησης της ισχύος.

Ουκρανία και κρίση αξιοπιστίας των ΗΠΑ

Ο κ. Κουτρής στάθηκε ιδιαίτερα στη ρήξη ΗΠΑ–Ευρώπης λόγω Ουκρανίας, μιλώντας για πρωτοφανή διάσταση στη Δύση.

Τόνισε επίσης ότι η αμερικανική εξωτερική πολιτική παρουσιάζει πρόβλημα αξιοπιστίας, αναφέροντας περιπτώσεις Ιράκ, Αφγανιστάν και Κούρδων.

Η πραγματική σύγκρουση: ΗΠΑ – Κίνα

Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η μακροπρόθεσμη παγκόσμια αντιπαράθεση δεν είναι με τη Ρωσία αλλά με την Κίνα:

• Η Κίνα σχεδιάζει σε βάθος δεκαετιών.

• Διαθέτει στρατηγική σταθερότητα και πειθαρχία.

• Δεν λειτουργεί με εκλογικούς κύκλους αλλά με ιστορικό ορίζοντα.

«Είναι ένας σιωπηλός γίγαντας που σχεδιάζει σε βάθος χρόνου», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η παρέμβαση Κουτρή δεν ήταν απλώς ανάλυση διεθνών εξελίξεων. Ήταν προειδοποίηση:
Ο πόλεμος άλλαξε. Το ερώτημα είναι αν θα αλλάξουμε κι εμείς εγκαίρως.

Με φόντο τα μαζικά αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα σε στρατηγικούς στόχους εντός Ιράν και την άμεση ιρανική απάντηση με πυραύλους κατά βάσεων σε Μπαχρέιν και Κατάρ, ο Δρ Διεθνών Σχέσεων Γιάννος Χαραλαμπίδης, μέσα από τη «Σημερινή», σκιαγραφεί ένα σκηνικό κλιμάκωσης που επαναφέρει στο προσκήνιο τον εφιάλτη των Στενών του Ορμούζ και τις αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, οι ΗΠΑ, με τη συνδρομή του Ισραήλ, υλοποιούν τις απειλές τους, επιδιώκοντας όχι μόνο στρατιωτικά πλήγματα αλλά και πολιτική αποδυνάμωση του καθεστώτος της Τεχεράνης, ακόμη και μέσω εσωτερικής κινητοποίησης αντικαθεστωτικών δυνάμεων. Η αναφορά του Προέδρου Τραμπ σε μια «οιονεί Πέμπτη Φάλαγγα» εντός Ιράν αποτυπώνει, όπως επισημαίνει, τη στρατηγική πίεσης από μέσα και έξω.

Οι αμερικανικοί στόχοι και το ρίσκο του χάους

Ο κ. Χαραλαμπίδης εντοπίζει πέντε βασικές επιδιώξεις της Ουάσιγκτον:

• Επαναβεβαίωση της αμερικανικής ισχύος έναντι κάθε «ταραξία» του διεθνούς συστήματος.

• Πλήγματα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.

• «Ξεγύμνωμα» του καθεστώτος από τα στρατηγικά του δόντια – πυραυλικά και άλλα συστήματα.

• Αποδυνάμωση της εσωτερικής κατασταλτικής μηχανής (Φρουροί της Επανάστασης).

• Προστασία συμμάχων μέσω στρατιωτικής ομπρέλας.

Παράλληλα, τονίζει ότι οποιαδήποτε αλλαγή σκηνικού στην Τεχεράνη προϋποθέτει συντεταγμένη μετάβαση, με επιλογή προσώπων που θα διασφαλίσουν ομαλή μετάβαση και όχι χαοτική αποσταθεροποίηση.

Πολιτική κανονιοφόρων: “Ford” και “Αβραάμ Λίνκολν” σε θέσεις μάχης

Η συγκέντρωση αμερικανικής ισχύος στην περιοχή –με δύο αεροπλανοφόρα, το «Ford» στην Ανατολική Μεσόγειο και το «Αβραάμ Λίνκολν» ανοικτά του Ομάν– συνιστά, κατά τον αναλυτή, εφαρμογή πολιτικής κανονιοφόρων. Το πλέγμα βάσεων σε Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Κατάρ, ΗΑΕ, Ομάν, Ιορδανία, Κύπρο και Ιντσιρλίκ δημιουργεί μια ζώνη πίεσης, αν και βρίσκεται εντός βεληνεκούς ιρανικών όπλων.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο Ακρωτήρι, όπου σταθμεύουν F-35 και αεροσκάφη ανεφοδιασμού, καθώς και στις συνεχιζόμενες βρετανικές εναέριες περιπολίες.

Ορμούζ: «Όλα τα λεφτά»

Τα Στενά του Ορμούζ χαρακτηρίζονται «κλειδί» της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας. Από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου υγροποιημένου φυσικού αερίου και το 20-25% του πετρελαίου. Ενδεχόμενο κλείσιμό τους θα προκαλέσει εκτίναξη τιμών και πληθωριστικό σοκ.

Ήδη, χωρίς να έχει κλείσει η δίοδος, το Brent κινείται στα 70-71 δολάρια, ενώ οι προβλέψεις για το 2026 τοποθετούσαν την τιμή στα 55 δολάρια, με ανώτατο όριο κρίσης τα 90. Οποιαδήποτε διακοπή ροής δεν μπορεί εύκολα να αναπληρωθεί (“balance supply”), γεγονός που εντείνει την αβεβαιότητα.

Ωστόσο, το πλήγμα δεν θα ήταν μονομερές. Το 75% των εξαγωγών από τον Ορμούζ κατευθύνεται σε Κίνα, Ιαπωνία, Ινδία και Νότια Κορέα. Η Κίνα απορροφά περίπου το 80% του ιρανικού πετρελαίου – συχνά σε τιμές 11 δολάρια χαμηλότερες από τη διεθνή αγορά – μέσω της πρακτικής του “shadow fleet” (σκιώδους στόλου), με τα ΗΑΕ να λειτουργούν ως διαμετακομιστικός κόμβος.

Το 2025 τα έσοδα της Τεχεράνης από αυτή τη διαδικασία ανήλθαν σε 7,7 δισ. δολάρια, ενώ ο πληθωρισμός κυμαίνεται ήδη στο 45-48% και ενδέχεται να αγγίξει το 50%.

Το σενάριο βύθισης πλοίου και το επικοινωνιακό σοκ

Ο Δρ Χαραλαμπίδης επισημαίνει και τον επικοινωνιακό παράγοντα: ακόμη και μία επιτυχής ιρανική επίθεση κατά αμερικανικού πολεμικού σκάφους –με drones, ναρκοθέτηση, υποβρύχια τσέπης ή σμήνη ταχέων σκαφών– θα αποτελούσε σοβαρό πλήγμα κύρους για τις ΗΠΑ, ανεξαρτήτως τελικής έκβασης. Το ερώτημα είναι πού θα σταματήσει η απάντηση της Ουάσιγκτον.

Αλλαγή γεωπολιτικού σκηνικού

Εφόσον το καθεστώς αποδυναμωθεί ή μετασχηματιστεί, η ανάλυση προβλέπει:

1. Τερματισμό της εν δυνάμει πυρηνικής απειλής.

2. Διακοπή χρηματοδότησης περιφερειακών ένοπλων οργανώσεων.

3. Αποδυνάμωση Χούθι και αποσυμπίεση του Bab el-Mandeb.

4. Δραματική μεταβολή σχέσεων Ισραήλ-Ιράν.

5. Ενίσχυση σχεδίων όπως ο IMEC και διεύρυνση των Συμφωνιών του Αβραάμ.

Το δίλημμα της Τεχεράνης

Στο καταληκτικό του συμπέρασμα, ο Γιάννος Χαραλαμπίδης θέτει το βασικό ερώτημα:
Θα αποδεχθεί το Ιράν έναν διάλογο υπό τη σκιά της αμερικανικής ισχύος, διατηρώντας το καθεστώς αλλά «χωρίς δόντια»; Ή θα επιλέξει την οδό της ολομέτωπης σύγκρουσης;

Οι εξελίξεις, τονίζει, δεν αφορούν μόνο τη Μέση Ανατολή. Συνδέονται με τη στρατηγική των ΗΠΑ για εμπέδωση ηγεμονίας και αναδιαμόρφωση του γεωπολιτικού χάρτη σε παγκόσμια κλίμακα.