Σε νέα φάση κλιμάκωσης φαίνεται να εισέρχεται η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν στη θαλάσσια ζώνη του Κόλπου, καθώς η Wall Street Journal μετέδωσε ότι ο αμερικανικός στρατός ετοιμάζεται τις επόμενες ημέρες να επιβιβαστεί σε πετρελαιοφόρα που συνδέονται με το Ιράν, αλλά και να προχωρήσει σε κατασχέσεις εμπορικών πλοίων σε διεθνή ύδατα. Το Reuters, που αναπαρήγαγε την πληροφορία, σημείωσε ότι δεν ήταν σε θέση να την επαληθεύσει ανεξάρτητα.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ενώ η ένταση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει στο κόκκινο. Την 17η Απριλίου ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών είχε δηλώσει ότι το στενό είναι ανοιχτό για όλα τα εμπορικά πλοία, με τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα πάντως να εμφανίζεται επιφυλακτική και να ζητά σαφείς εγγυήσεις ασφαλείας πριν από την επαναφορά της κυκλοφορίας στην κανονικότητα. Την επόμενη ημέρα, όμως, το Reuters μετέδωσε ότι η Τεχεράνη επανέφερε αυστηρό έλεγχο στο πέρασμα, με νέα αβεβαιότητα για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα και με τον Ντόναλντ Τραμπ να κατηγορεί το Ιράν για «εκβιασμό».

Στο μεταξύ, η Ουάσιγκτον έχει ήδη περάσει από τις προειδοποιήσεις στην πράξη. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε στις 12 Απριλίου ότι επιβάλλει αποκλεισμό σε κάθε θαλάσσια κίνηση από και προς ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, διευκρινίζοντας ότι δεν θα εμποδίζει τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ όταν αυτά κατευθύνονται προς μη ιρανικά λιμάνια. Σήμερα, σύμφωνα με νεότερη αναφορά του Reuters, ο αμερικανικός στρατός γνωστοποίησε ότι 23 πλοία έχουν ήδη υπακούσει σε εντολές αμερικανικών δυνάμεων και έχουν επιστρέψει προς το Ιράν.

Το βασικό μήνυμα που εκπέμπει πλέον η Ουάσιγκτον είναι ότι επιχειρεί να μετατρέψει τον ναυτικό αποκλεισμό σε μοχλό μέγιστης πίεσης απέναντι στην Τεχεράνη. Ο στόχος, σύμφωνα με το πλαίσιο που περιγράφουν τα διεθνή μέσα, είναι διπλός: αφενός να εξαναγκαστεί το Ιράν να χαλαρώσει τον έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ και αφετέρου να προσέλθει σε συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα υπό δυσμενέστερους όρους. Την ίδια ώρα, η εμπορική ναυτιλία, οι αγορές ενέργειας και οι ασφαλιστικοί φορείς παρακολουθούν με αυξανόμενη ανησυχία, καθώς κάθε νέα στρατιωτική κίνηση στην περιοχή ανεβάζει τον κίνδυνο για νέα διαταραχή στις ροές πετρελαίου και εμπορίου.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αναφορά της WSJ για επικείμενες νηοψίες και κατασχέσεις, έστω και χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση από το Reuters, δείχνει προς μία καθαρή κατεύθυνση: οι ΗΠΑ δεν περιορίζονται πλέον στην επιτήρηση ή στην αποτροπή, αλλά εξετάζουν πιο επιθετικές επιχειρησιακές κινήσεις σε διεθνή ύδατα, σε μια στιγμή που το Ορμούζ παραμένει το πιο επικίνδυνο θαλάσσιο σημείο του πλανήτη.

Η Μέση Ανατολή εξακολουθεί να κινείται σε έδαφος εξαιρετικά ασταθές, με την εκεχειρία να παραμένει εύθραυστη και τις επόμενες κινήσεις των βασικών παικτών να θεωρούνται κρίσιμες για το αν η περιοχή θα οδηγηθεί σε αποκλιμάκωση ή σε νέο κύκλο έντασης. Μέσα σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον, η Ανατολική Μεσόγειος αναβαθμίζεται γεωστρατηγικά, με την Ελλάδα και την Κύπρο να αποκτούν πιο ενεργό και ουσιαστικό ρόλο στις εξελίξεις.

Αυτό ήταν το βασικό συμπέρασμα της εκπομπής «Γνώση δια λόγου» του STAR Κεντρικής Ελλάδας, όπου φιλοξενήθηκαν ο γεωπολιτικός αναλυτής Ραφαήλ Καλυβιώτης και ο στρατηγικός αναλυτής, υποναύαρχος και μέλος του Strategy International, Στάθης Κυριακίδης. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν η ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή, ο ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά και η νέα θέση που διαμορφώνουν η Ελλάδα και η Κύπρος στη γεωπολιτική εξίσωση της περιοχής.

Όπως αναδείχθηκε στην εκπομπή, η Αθήνα και η Λευκωσία ενισχύουν σταθερά το αποτύπωμά τους μέσα από συνεργασίες που εδράζονται στη σταθερότητα και στην περιφερειακή σύμπραξη. Η Τριμερής με το Ισραήλ, αλλά και η στήριξη προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, συνθέτουν ένα πλέγμα σχέσεων που αυξάνει τη σημασία του ελληνικού και κυπριακού παράγοντα σε μια περίοδο που οι ισορροπίες αλλάζουν. Την ίδια ώρα, η Τουρκία εμφανίζεται νευρική και επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τη θέση της, καθώς βλέπει ότι το περιβάλλον ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο μεταβάλλεται.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν, το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό, καθώς από τις αποφάσεις και τις πρωτοβουλίες των μεγάλων δυνάμεων και των περιφερειακών παικτών θα κριθεί αν θα υπάρξει μια δύσκολη αλλά υπαρκτή δυνατότητα αποκλιμάκωσης ή αν θα ανοίξει μια νέα περίοδος αβεβαιότητας με σοβαρές συνέπειες όχι μόνο για την περιοχή, αλλά και για τη διεθνή ασφάλεια συνολικά.

Στην ίδια εκπομπή ξεχώρισε και η αναφορά στην ταινία «Καποδίστριας», η οποία μετά τη θερμή υποδοχή που γνώρισε στην Ελλάδα συνεχίζει τη διεθνή της διαδρομή, μεταφέροντας τη μορφή και την παρακαταθήκη του Ιωάννη Καποδίστρια στο παγκόσμιο κοινό. Με αφορμή αυτή την πορεία, φιλοξενήθηκε ο σκηνοθέτης της ταινίας και μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών, Γιάννης Σμαραγδής, ο οποίος μίλησε για το όραμα, τις δυσκολίες αλλά και τη διεθνή απήχηση του έργου.

Η πορεία της ταινίας, όπως τονίστηκε, επιβεβαιώνει ότι έργα με ειλικρίνεια, ουσία και βαθύ ιστορικό περιεχόμενο μπορούν να ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα και να αγγίζουν ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Έτσι, σε μια εκπομπή όπου συνυπήρξαν η γεωπολιτική ανάλυση και ο πολιτισμός, αναδείχθηκαν δύο παράλληλες όψεις της σύγχρονης ελληνικής παρουσίας: από τη μία ο ενισχυμένος ρόλος της Ελλάδας και της Κύπρου σε μια κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία και από την άλλη η διεθνής απήχηση μιας κινηματογραφικής παραγωγής που φέρνει την ελληνική ιστορία στο παγκόσμιο προσκήνιο.

Ολόκληρη η εκπομπή Γνώση Δια λόγου εδω: