Στις 7 και 8 Ιουλίου, η Άγκυρα μετατρέπεται στο επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας, καθώς φιλοξενεί τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, ίσως την πιο κρίσιμη στην ιστορία της Συμμαχίας. Με τις ΗΠΑ να απομακρύνονται από την αμυντική ασπίδα της Ευρώπης, το ΝΑΤΟ έχει ήδη μπει σε νέα εποχή. Το μεγάλο ερώτημα είναι με ποιον τρόπο θα γίνει αυτή η μετάβαση και ποια μορφή θα πάρει εν τέλει.

Το «χαρτί» του ΝΑΤΟ για τον Ερντογάν

Ο ίδιος ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προσπαθεί να παίξει αυτό το χαρτί όσο καλύτερα μπορεί για τη χώρα του, καθώς και για να διασφαλίσει την εσαεί παραμονή του στην εξουσία. Ιστορικά, άλλωστε, το ΝΑΤΟ έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία για την Τουρκία σε σχέση με οποιαδήποτε άλλο κράτος-μέλος του.

Από την πρώτη στιγμή της εισόδου της στη Συμμαχία, το 1952, η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ αποτέλεσε τη βασική επιβεβαίωση του δυτικού προσανατολισμού της Τουρκίας και της πρόσδεσής της στη Δύση. Όσο δε αργεί ή ματαιώνεται η είσοδός της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το ΝΑΤΟ αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία.

Αυτό φάνηκε καθαρά και στην 3^η Συνέλευση του ΝΑΤΟ, που διεξήχθη στην Κωνσταντινούπολη πριν λίγες μέρες, και αποτελεί προπομπό της συνάντησης στην Άγκυρα. Δεδομένου ότι οι ΗΠΑ απαιτούν την αύξηση των αμυντικών δαπανών, τα εθνικά κοινοβούλια διαδραματίζουν πλέον βαρύνοντα ρόλο για να διασφαλίσουν τους απαιτούμενους πόρους στους κρατικούς προϋπολογισμούς. Το Βήμα είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει από κοντά τις εργασίες, επιβεβαιώνοντας από πρώτο χέρι πόσο μεγάλη σημασία δίνει η Τουρκία στη Συμμαχία.

Η περιποίηση και η φιλοξενία των Τούρκων ήταν πραγματικά εξαιρετική. Οι εκπρόσωποι των αποστολών ξεναγήθηκαν με καραβάκι στα νερά του Βοσπόρου την ώρα του ηλιοβασιλέματος. Ήταν μαγικά. Εκεί, στα «πηγαδάκια», οι καλεσμένοι άφηναν για λίγο τις χαλαρές κουβέντες και μοιράζονταν τους έντονους προβληματισμούς τους για την επόμενη μέρα: τους αμυντικούς στόχους, τις προτεραιότητες και για το μέλλον των αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη… Το επόμενο πρωί οι αντιπροσωπείες συναντήθηκαν επισήμως, υπό δρακόντεια μέτρα ασφαλείας, στο Ανάκτορο Ντολμά Μπαχτσέ στα παράλια του Βοσπόρου. Τη Σύνοδο τίμησαν με την παρουσία τους 19 πρόεδροι κοινοβουλίων ευρωπαϊκών χωρών, πολλοί αντιπρόεδροι και αρχηγοί των αντιπροσωπειών. Μόνο οι ΗΠΑ δεν έστειλαν εκπροσώπους.

Κυρίαρχο θέμα στην ατζέντα ήταν η δέσμευση για τις αμυντικές δαπάνες. Ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης, Μάρκος Περεστρέλλο, κάλεσε τους συμμάχους να παρουσιάσουν στην Άγκυρα συγκεκριμένα σχέδια για τη διάθεση του 5% του ΑΕΠ στην άμυνα έως το 2035. Οι περισσότερες αντιπροσωπείες αναφέρθηκαν στη στήριξή τους προς την Ουκρανία και στη δέσμευσή τους να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες, κάποιες στην ανάγκη ενδυνάμωσης της συλλογικής ευρωπαϊκής άμυνας και στη σημασία της ενότητας ενώ λίγες, όπως η Σουηδία και η Ισπανία, αναφέρθηκαν μάλλον χλιαρά στην ανάγκη σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τη δημοκρατία και το διεθνές δίκαιο, χωρίς εξαιρέσεις. Σχεδόν όλοι μίλησαν με κολακευτικά λόγια για την οικοδέσποινα Τουρκία και πολλοί τόνισαν τη στρατηγική σημασία της ως μέλος του ΝΑΤΟ.

Ο κραταιός Ερντογάν

Μοναδική «παραφωνία» αποτέλεσε η παρέμβαση του έλληνα εκπροσώπου, του βουλευτή της ΝΔ Δημήτρη Καιρίδη, ο οποίος ζήτησε από τον Πρόεδρο της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, Νουμάν Κουρτουλμούς, και όλους τους παρευρισκόμενους τούρκους βουλευτές, μεταξύ των οποίων και ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου, την άρση του casus belli σε βάρος της Ελλάδας καθώς είναι απαράδεκτο σύμμαχος να απειλεί σύμμαχο με πόλεμο.

Την Κοινοβουλευτική Σύνοδο έκλεισε ο ίδιος ο πρόεδρος Ερντογάν, με ομιλία του στο μεγαλοπρεπές επίσημο γεύμα που ακολούθησε. Κραταιός, παρά τις φήμες για την υγεία του, και με σουλτανική αυτοπεποίθηση, ο Ερντογάν ζήτησε από τους συνέδρους – βουλευτές από όλη την Ευρώπη – να μην αποκλειστεί η Τουρκία από την αναδυόμενη ευρωπαϊκή άμυνα και απαίτησε τη συμμετοχή της «για το καλό όλων», όπως με νόημα τόνισε.

Φεύγοντας από τη συνάντηση, το Βήμα περπάτησε στην Πόλη παρατηρώντας τις τεράστιες αλλαγές των τελευταίων 15 ετών. Ουρανοξύστες, πολυτελή διαμερίσματα, υπόγεια τούνελ και αμέτρητα τζαμιά, δίπλα σε πολυκατοικίες αμφιβόλου ποιότητας. Η Τουρκία δυνάμωσε, πλούτισε, ακρίβυνε και παράλληλα έγινε πιο αυταρχική. Αστυνομία παντού και σε πολλά σημεία στοιβαγμένα κιγκλιδώματα, έτοιμα να απλωθούν, να κλείσουν τους δρόμους. Η ιστορική πλατεία Ταξίμ ήταν έρημη. «Πορείες γίνονται υποτίθεται, αλλά δεν μπορούν πραγματικά να εξελιχθούν, λόγω του τόσο μεγάλου ελέγχου της αστυνομίας», είπε στο Βήμα ένας τούρκος δημοσιογράφος.

Πλέον κανείς δεν μιλάει για τους ασθενείς δημοκρατικούς θεσμούς της Τουρκίας. Αντιμέτωποι με το γεωπολιτικό χάος, οι Ευρωπαίοι σιωπηλά έχουν προτάξει τη συνεργασία με την Τουρκία, εις βάρος των αξιών της Γηραιάς Ηπείρου. Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας, η οποία επισκέφτηκε τον Ερντογάν στην Άγκυρα πριν από λίγες μέρες, στάθηκε μόνο στη σημαντικότητα της εταιρικής σχέσης Ευρώπης – Τουρκίας. Πριν μερικά χρόνια, κάτι τέτοιο θα φάνταζε αδιανόητο.

Σε άρθρο του στους Financial Times, ο Οζγκούρ Οζέλ – τον οποίο πριν λίγες εβδομάδες τα τουρκικά δικαστήρια καθαίρεσαν από αρχηγό της αντιπολίτευσης – προειδοποιεί ότι η δημοκρατική οπισθοδρόμηση της Τουρκίας υπό τον Ερντογάν αποτελεί άμεση απειλή για την περιφερειακή σταθερότητα και τη νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ.

Τα βλέμματα στην Άγκυρα – Η έλευση Τραμπ

Τα μάτια όλων όμως είναι στραμμένα στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Η επίσκεψη και η αναμενόμενη παρουσία του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ «από σεβασμό στον πρόεδρο Ερντογάν», όπως δήλωσε, αποτελεί μια ψήφο εμπιστοσύνης προς τον τούρκο πρόεδρο, την οποία η Άγκυρα διαφημίζει και αξιοποιεί δεόντως.

Οι δηλώσεις του Τραμπ ότι μάλλον θα κάνει και κάποιο «μεγάλο δώρο» στον Ερντογάν έχουν πυροδοτήσει, ειδικά στην Ελλάδα, ατέρμονες συζητήσεις για το ποιο θα είναι αυτό. Στις 7 Ιουλίου, θα ξέρουμε. Και για το δώρο και για τις ισορροπίες στη Συμμαχία.

tovima,gr

Συναγερμός για τα F-35 στην Αγκυρα

Εντείνεται η κινητικότητα στην ελληνοαμερικανική κοινότητα για το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικώ

Συναγερμός για τα F-35 στην Αγκυρα

Η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι σκοπεύει να μεταβεί στην Αγκυρα για τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ με «δώρα» σήμανε συναγερμό στην ελληνοαμερικανική κοινότητα. Ο φόβος είναι ότι, πέρα από την πώληση των κινητήρων της General Electric που χρειάζεται η Αγκυρα για το μαχητικό KAAN, η αμερικανική κυβέρνηση ετοιμάζει το έδαφος για την επιστροφή της Τουρκίας στα F-35 από την πίσω πόρτα.

Οι ανησυχίες ενισχύθηκαν από τις δηλώσεις του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος αποκάλυψε ότι ο Λευκός Οίκος έχει δώσει εντολή στο Πεντάγωνο να εξετάσει πώς θα μπορούσε να γίνει μια τέτοια κίνηση χωρίς να παραβιαστούν οι κυρώσεις CAATSA και η σχετική τροπολογία του NDAA.

Στην πραγματικότητα, ο αμερικανός πρόεδρος είχε δώσει τη συγκεκριμένη εντολή αμέσως μετά την πρώτη τηλεφωνική επικοινωνία του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στην αρχή της δεύτερης θητείας του. Η πρωτοβουλία, νομικά και πολιτικά περίπλοκη, πάγωσε γρήγορα. Ο πρέσβης στην Αγκυρα Τομ Μπάρακ, ωστόσο, φρόντισε και πέτυχε να κρατά το θέμα διαρκώς ανοιχτό.

Οι υποψίες ότι το ζήτημα αποκτά νέα δυναμική ενισχύονται από την προσωπική ενημέρωση που θα λάβει από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, Μπράιαν Μαστ. Πολιτικοί αναλυτές στην Ουάσιγκτον εκτιμούν, άλλωστε, ότι η κινητικότητα θα ενταθεί το επόμενο διάστημα, καθώς το παράθυρο ευκαιρίας για μια πιθανή διευθέτηση στενεύει σημαντικά μετά τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου

Η πώληση των κινητήρων για τα KAAN δεν συναντά στο Κογκρέσο τις αντιδράσεις που προκαλούν τα F-35. Αντιμετωπίζεται, ωστόσο, ως κρίσιμο τεστ που θα δείξει μέχρι πού είναι διατεθειμένο να φτάσει, εάν η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρήσει μια λύση που θα διευθετεί τυπικά, αλλά όχι ουσιαστικά, το ζήτημα των S-400. Σε αυτό το πλαίσιο, οι αποκλίσεις που καταγράφονται για πρώτη φορά δημόσια στο Hellenic Caucus της Βουλής των Αντιπροσώπων αποτυπώνουν την πίεση που αισθάνονται οι Ρεπουμπλικανοί βουλευτές από τον πρόεδρο.

Οι Δημοκρατικοί προκρίνουν κοινό ψήφισμα αποδοκιμασίας για τους κινητήρες και ζητούν με επιστολή προς την ηγεσία της Βουλής ετοιμότητα για αντίστοιχη κίνηση, εάν ανοίξει ο δρόμος της επιστροφής της Τουρκίας στα F-35. Αντίθετα, οι Ρεπουμπλικανοί Γκας Μπιλιράκης και Νικόλ Μαλλιωτάκη δεν έχουν συνυπογράψει τις δύο πρωτοβουλίες, αποφεύγοντας τη δημόσια σύγκρουση με τον Τραμπ και προκρίνοντας τους διαύλους τους με τον Μάρκο Ρούμπιο, τον Πιτ Χέγκσεθ και την ηγεσία της Βουλής.

Πολλά μπορούν να γραφτούν για την επιρροή της ομογένειας, τη στρατηγική της Αθήνας και τον ρόλο των εταιρειών λόμπι. Ομως, σε μια κυβέρνηση που λειτουργεί με τη λογική του κλειστού κύκλου και όχι των θεσμών, μια τέτοια ανάλυση δεν δίνει την πλήρη εικόνα. Αλλωστε, όταν ξεκίνησε η μάχη για τα F-35, η βασική προσδοκία ήταν απλώς να κερδηθεί χρόνος. Το πρόβλημα είναι ότι η μάχη έχει αλλάξει πεδίο. Αν τα F-35 έχουν γίνει προσωπική απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ, τότε κανένα ψήφισμα και κανένα λόμπι δεν φτάνει εκεί όπου κρίνεται πλέον η υπόθεση. Αυτό δεν ακυρώνει την προσπάθεια του συνασπισμού για τα F-35. Ορίζει, απλώς, το ταβάνι της.

tanea.gr

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ συναντήθηκε για λίγο με τον Ινδό πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι στις 16 Ιουνίου 2026, στην ολομέλεια της Συνόδου Κορυφής της G7 στο Εβιάν-λε-Μπαιν της Γαλλίας. Ήταν η πρώτη συνάντηση εδώ και 16 μήνες αφότου ο Τραμπ, κατόπιν εντολής Πακιστανών λομπιστών, έστρεψε έντονα την πολιτική των ΗΠΑ προς το Ισλαμαμπάντ.

Η στροφή του Τραμπ προς το Πακιστάν αποκάλυψε τη διαφθορά της αμερικανικής πολιτικής στη χειρότερη μορφή της. Ο Τζορτζ Σόριαλ, επικεφαλής συμμόρφωσης του Οργανισμού Τραμπ, ίδρυσε την Javelin Partners. Προσέλαβε τον πρώην σωματοφύλακα του Τραμπ, Κιθ Σίλερ. Μαζί με τον Στίβεν Πέιν, επικεφαλής της Linden Strategies με έδρα το Τέξας, άσκησαν πιέσεις στον Τραμπ να αγκαλιάσει το Πακιστάν και την αφήγησή του, όσο ψευδής κι αν είναι. Η Washington Post αναγνώρισε τον Ζάκαρι Γουίτκοφ, γιο του επιχειρηματικού εταίρου του Τραμπ και νυν ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ, ο οποίος συνεργάζεται με την World Liberty Financial, μια εταιρεία κρυπτονομισμάτων που υποστηρίζεται από τον Τραμπ και καλλιεργεί επιχειρήσεις στο Πακιστάν. Αυτό που οι Ινδοί κατανοούν ως δωροδοκία, οι Αμερικανοί το αποκαλούν απλώς λόμπινγκ. Ενώ πολλοί πρόεδροι βασίζονται σε αρχές, ο Τραμπ βλέπει τις σχέσεις πιο συναλλακτικά. Με άλλα λόγια: Ενώ ο Μπιν Λάντεν χάθηκε περισσότερο από πέντε χρόνια πριν ο Τραμπ γίνει πρόεδρος, υποθετικά, αν ο Οσάμα Μπιν Λάντεν είχε ζήσει, είχε προσλάβει τη σωστή εταιρεία λόμπινγκ και είχε δηλώσει σε βίντεο από σπηλιά ότι ο Τραμπ άξιζε το βραβείο Νόμπελ, ο Τραμπ θα μπορούσε κάλλιστα να τον είχε διαγράψει από τον κατάλογο και να είχε συνεργαστεί μαζί του.

Κατά τη διάρκεια της πρόσφατης επίσκεψής του στο Νέο Δελχί, ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, εν τω μεταξύ, επέδωσε πρόσκληση στον Μόντι να επισκεφθεί τον Λευκό Οίκο. Ο Ρούμπιο είναι ένας πιθανολογούμενος Ρεπουμπλικανός υποψήφιος για την προεδρία και πιθανότατα αναγνωρίζει το λάθος της κλίσης του Τραμπ προς το Πακιστάν, ακόμη και αν δεν έχει την εξουσία στη διαδικασία πολιτικής του Τραμπ για να διορθώσει την πολιτική του.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ινδία δεν πρέπει να προσπαθήσει. Ενώ το Πακιστάν αγοράζει τον πρόεδρο, η Ινδία έχει τα γεγονότα και την ιστορική αλήθεια με το μέρος της. Η αποτυχία της μέχρι σήμερα έγκειται σε δύο λάθη: Πρώτον, είναι η αδυναμία να αναγνωρίσει πλήρως την αμερικανική ιστορική απειρία. Οι Αμερικανοί διπλωμάτες, οι αξιωματούχοι του Πενταγώνου και οι αναλυτές των μυστικών υπηρεσιών μπορεί να γνωρίζουν την ιστορία τους, αλλά εκείνοι στο Κογκρέσο και τον Λευκό Οίκο συχνά δεν την γνωρίζουν. Όλο και περισσότερο, οι Αμερικανοί υπερηφανεύονται για την άγνοιά τους. Βασικά γεγονότα που γνωρίζουν όλοι οι Ινδοί και οι Πακιστανοί, για παράδειγμα, ότι η διαμάχη μεταξύ των δύο χωρών δεν είναι 1.500 ετών, χάνονται σε ορισμένους πολύ ανώτερους συνομιλητές. Δεύτερον, οι Ινδοί διπλωμάτες αποτυγχάνουν επανειλημμένα να διατυπώσουν τις παραμέτρους της συζήτησης.

Για να αλλάξουν αυτό, οι Ινδοί διπλωμάτες πρέπει να αλλάξουν τη βασική τους στρατηγική. Θα πρέπει να σταματήσουν να συζητούν το Πακιστάν ως νόμιμη χώρα και να αρχίσουν να το περιγράφουν τόσο ως τεχνητό κράτος όσο και ως αυτοκρατορικό τέρας. Λίγοι Αμερικανοί γνωρίζουν ότι ακόμη και το όνομα Πακιστάν είναι τεχνητό, ένας αναγραμματισμός που δημιουργήθηκε από τον μουσουλμάνο εθνικιστή Choudhry Rahmat Ali ενώ φοιτούσε στο Πανεπιστήμιο του Cambridge. Οι Παντζάμπι που κυριαρχούν στον στρατό και τις μυστικές υπηρεσίες του Πακιστάν, μέχρι και τον Στρατάρχη Asim Munir, ουσιαστικά αποικίζουν κάθε έναν από τους λαούς που αντιπροσωπεύονται από τα άλλα γράμματα στον αναγραμματισμό. Το Μπαγκλαντές κέρδισε την ελευθερία του το 1971, αλλά το Πακιστάν συνεχίζει να κατέχει το Κασμίρ, καθώς και, με το όνομα Khyber Pakhtunkhwa, μέρη του Αφγανιστάν. Η Γραμμή Durand είναι ένα τεχνητό κατασκεύασμα που δεν έχει πλέον νομική ισχύ. Οι Μπαλούχ και το Σιντ, εν τω μεταξύ, είναι ουσιαστικά αιχμάλωτα έθνη. Το Πακιστάν καταβρόχθισε παράνομα το Χανάτο του Κελάτ (Μπαλουχιστάν).

Αντί να χαρακτηρίσουν τον Απελευθερωτικό Στρατό του Μπαλουχιστάν ως ξένη τρομοκρατική οργάνωση, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να τον θεωρήσουν ως μια εξέγερση που επιδιώκει να αποκαταστήσει την ανεξαρτησία που στερήθηκε άδικα ο λαός τους.

Υπάρχει προηγούμενο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν το Θιβέτ ως μέρος της Κίνας, αλλά θεωρούν το τελικό καθεστώς του κατακτημένου έθνους «απροσδιόριστο». Και ενώ κάθε πρόεδρος από τον Ρίτσαρντ Νίξον και μετά έχει υιοθετήσει την πολιτική της «Μίας Κίνας», οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διατηρούν ξεχωριστές διπλωματικές σχέσεις με την Ταϊβάν μέσω του Αμερικανικού Ινστιτούτου στο νησί. Σήμερα, οι Αμερικανοί, από τους καλλιτέχνες του Χόλιγουντ μέχρι τα μέλη του Κογκρέσου και τους διπλωμάτες, συνειδητοποιούν ότι δεν μπορούν να αποδεχτούν την αφήγηση του Πεκίνου στην ονομαστική τους αξία.

Αν η Ινδία αρχίσει να περιγράφει το Μπαλουχιστάν και το Σιντ ως κατεχόμενα έθνη, τελικά οι βασικές υποθέσεις στην Ουάσιγκτον σχετικά με τη νομιμότητα και την τελική διευθέτηση του Πακιστάν θα καταρρεύσουν. Διπλωμάτες που έχουν συνηθίσει στη βραχυπρόθεσμη βελτίωση μπορεί να παραπονιούνται, αλλά το μακροπρόθεσμο παιχνίδι έχει σημασία, ειδικά αν ο στόχος είναι, σύμφωνα με τα λόγια του Τραμπ, ο τερματισμός μιας «σύγκρουσης 1.500 ετών».