Μεικτή είναι η εικόνα που διαμορφώνεται στην Τουρκία μετά τη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σύμφωνα με όσα μετέφερε από την Άγκυρα η δημοσιογράφος Μαρία Ζαχαράκη, επισημαίνοντας ότι, παρά το πανηγυρικό κλίμα που καλλιεργούν τα φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης, πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι ο Τούρκος πρόεδρος δεν απέσπασε ουσιαστικές δεσμεύσεις από την αμερικανική πλευρά.

Όπως ανέφερε, οι φιλοκυβερνητικές εφημερίδες παρουσιάζουν τη συνάντηση ως μεγάλη επιτυχία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Εφημερίδες όπως η Hürriyet και η Sabah υποστηρίζουν ότι ανοίγει ο δρόμος για την άρση των κυρώσεων και επανέρχεται το θέμα της συμμετοχής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, ενώ κάνουν λόγο για σημαντικά ανταλλάγματα που φέρεται να εξασφάλισε η Άγκυρα.

Την ίδια στιγμή, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική στον αντιπολιτευόμενο Τύπο. Σύμφωνα με τη Μαρία Ζαχαράκη, οι εφημερίδες της αντιπολίτευσης θεωρούν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ περιορίστηκε σε νέες υποσχέσεις, χωρίς να ανακοινώσει κάποια συγκεκριμένη απόφαση υπέρ της Τουρκίας.

Η ίδια σημείωσε ότι ακόμη και στις συζητήσεις που είχε στην Άγκυρα με Τούρκους δημοσιογράφους και αναλυτές, η κυρίαρχη εκτίμηση ήταν πως οι προσδοκίες της τουρκικής πλευράς δεν επιβεβαιώθηκαν.

Όπως εξήγησε, η αναφορά του Αμερικανού προέδρου ότι θα εξετάσει το ζήτημα των F-35 θεωρείται κατώτερη των προσδοκιών που είχαν δημιουργηθεί στην Τουρκία. Παράλληλα, επισήμανε ότι ούτε η συζήτηση για τις κυρώσεις συνοδεύτηκε από συγκεκριμένες δεσμεύσεις ή χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.

Η ανταποκρίτρια τόνισε επίσης ότι η εικόνα που διαμορφώθηκε θυμίζει προηγούμενες συναντήσεις Ουάσιγκτον–Άγκυρας. Υπενθύμισε ότι και κατά την αντίστοιχη συνάντηση στον Λευκό Οίκο πριν από περίπου έναν χρόνο είχαν γίνει αντίστοιχες δηλώσεις για τα F-35 και την υπόθεση των S-400, χωρίς όμως να υπάρξει ουσιαστική μεταβολή στην αμερικανική πολιτική.

Κατά την εκτίμησή της, αν υπήρχε πραγματική πρόοδος, αυτή θα είχε αποτυπωθεί είτε στις επίσημες δηλώσεις είτε στις διαρροές που ακολούθησαν τη συνάντηση. Αντίθετα, όπως υπογράμμισε, μέχρι στιγμής η Τουρκία φαίνεται να έχει αποκομίσει κυρίως πολιτικές διαβεβαιώσεις και όχι συγκεκριμένα αποτελέσματα.

Παρά ταύτα, η Μαρία Ζαχαράκη επισήμανε ότι σε επίπεδο εσωτερικής πολιτικής η συνάντηση λειτουργεί υπέρ του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η προβολή της εικόνας του δίπλα στον Ντόναλντ Τραμπ αξιοποιείται επικοινωνιακά από την κυβέρνηση και τα φιλοκυβερνητικά μέσα, ενισχύοντας το αφήγημα περί διεθνούς αναβάθμισης της Τουρκίας, ακόμη κι αν οι ουσιαστικές εξελίξεις παραμένουν περιορισμένες.

Σε μια αιχμηρή ανάλυση, ο Σταύρος Καλεντερίδης σχολίασε τις διεθνείς εξελίξεις, εστιάζοντας στη στάση του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο ΝΑΤΟ, στον πόλεμο στην Ουκρανία, στην αντιπαράθεση Ρωσίας-Δύσης και στη στρατιωτική συνεργασία Μόσχας-Πεκίνου.

Αρχικά, αναφέρθηκε στην πολιτική παρέμβαση Τραμπ στο Μουντιάλ, με αφορμή την υπόθεση της κόκκινης κάρτας του Μπαλογκάν. Ο Καλεντερίδης χαρακτήρισε το περιστατικό ενδεικτικό της συνολικής παρακμής θεσμών και κανόνων, υποστηρίζοντας ότι όταν η πολιτική εξουσία παρεμβαίνει ακόμη και σε αθλητικές αποφάσεις, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς ποδοσφαιρικό, αλλά θεσμικό.

Στη συνέχεια πέρασε στο ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας ότι ο Τραμπ δεν σκοπεύει να αποσύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες από τη Συμμαχία. Αντιθέτως, σύμφωνα με την ανάλυσή του, θέλει δύο πράγματα: περισσότερες ευρωπαϊκές παραγγελίες αμερικανικών όπλων και πολιτική στήριξη των συμμάχων στις επιχειρήσεις και στις επιλογές της Ουάσινγκτον.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στον πόλεμο της Ουκρανίας. Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι το αφήγημα περί ουκρανικής αντεπίθεσης και αλλαγής κλίματος υπηρετεί κυρίως την ανάγκη άντλησης νέων χρημάτων από τους Ευρωπαίους φορολογούμενους. Όπως είπε, η Δύση θέλει να συνεχιστεί η χρηματοδότηση και η αγορά αμερικανικών οπλικών συστημάτων που στη συνέχεια διοχετεύονται στην Ουκρανία.

Παράλληλα, σημείωσε ότι οι ίδιες οι ρωσικές δηλώσεις δείχνουν πως η Μόσχα θεωρεί αυξημένο τον κίνδυνο ευρύτερης σύγκρουσης με την Ευρώπη μέχρι το 2030. Επικαλέστηκε το πλαίσιο του ευρωπαϊκού επανεξοπλισμού, το σχέδιο ετοιμότητας της ΕΕ και την αύξηση των αμυντικών δαπανών, τονίζοντας ότι και οι δύο πλευρές πλέον μιλούν ανοιχτά για πολεμική προετοιμασία.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το 2030 εμφανίζεται ως κρίσιμο χρονικό ορόσημο τόσο στη ρητορική της Δύσης όσο και της Ρωσίας. Η Ευρώπη κατηγορεί τη Μόσχα ότι μπορεί να επιτεθεί σε χώρα του ΝΑΤΟ, ενώ η Ρωσία υποστηρίζει ότι οι Ευρωπαίοι προετοιμάζονται για πόλεμο εναντίον της.

Ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε και στο μέτωπο της Ουκρανίας, εκτιμώντας ότι η κατάσταση για το Κίεβο είναι πολύ δύσκολη σε περιοχές-κλειδιά, όπως η Κωνσταντινόφκα, ενώ υποστήριξε ότι μετά την πλήρη κατάληψή της θα ανοίξει ο δρόμος για νέες ρωσικές πιέσεις προς Σλαβιάνσκ και Κραματόρσκ.

Στο τελευταίο μέρος της ανάλυσής του, στάθηκε στη στρατιωτική συνεργασία Ρωσίας και Κίνας. Όπως ανέφερε, υπάρχουν πληροφορίες για αμοιβαίες μετεκπαιδεύσεις Ρώσων και Κινέζων αξιωματικών σε τομείς όπως ο χημικός, βιολογικός και ραδιολογικός πόλεμος. Κατά την εκτίμησή του, η Κίνα διαθέτει τεχνολογικές δυνατότητες, ενώ η Ρωσία μεταφέρει εμπειρία από το πεδίο της Ουκρανίας.

Η ανάλυση έκλεισε με αναφορά στο εσωτερικό πολιτικό σύστημα της Ελλάδας, με τον Καλεντερίδη να ασκεί σκληρή κριτική σε φαινόμενα διαπλοκής, παρακολούθησης, θεσμικής υποβάθμισης και ελέγχου της πολιτικής ζωής από οικονομικά και πολιτικά κέντρα.

Το βασικό συμπέρασμα της παρέμβασης ήταν καθαρό: ο κόσμος μπαίνει σε περίοδο βαθιάς αστάθειας, με το ΝΑΤΟ να επαναπροσδιορίζει τον ρόλο του, την Ευρώπη να επανεξοπλίζεται, τη Ρωσία να προειδοποιεί και την Κίνα να εμβαθύνει τη στρατιωτική της σχέση με τη Μόσχα.

Ιδιαίτερα ανήσυχος για τις εξελίξεις στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ εμφανίστηκε ο καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής Θεωρίας, Ιωάννης Μάζης, μιλώντας στη Ναυτεμπορική TV, υποστηρίζοντας ότι η αναβάθμιση της Τουρκίας μέσα στη Συμμαχία αποτελεί πολύ σοβαρότερη εξέλιξη από οποιαδήποτε συζήτηση για τα F-35.

Ο κ. Μάζης υποστήριξε ότι η υπόθεση των δύο νέων νατοϊκών στρατηγείων που διεκδικεί η Άγκυρα δεν προέκυψε ξαφνικά, αλλά αποτελεί σχέδιο που, όπως είπε, «μαγειρεύεται εδώ και τρία χρόνια».

Άσκησε παράλληλα έντονη κριτική στην ελληνική πολιτική των τελευταίων ετών, υποστηρίζοντας ότι η Αθήνα, μέσω της Διακήρυξης των Αθηνών και της πολιτικής των «ήρεμων νερών», συνέβαλε στην αποκατάσταση της διεθνούς εικόνας της Τουρκίας, διευκολύνοντας -κατά την άποψή του- τη σημερινή αναβάθμισή της.

«Η Τουρκία δεν είναι ισχυρή επειδή λέγεται»

Ο καθηγητής αμφισβήτησε το επιχείρημα ότι η Τουρκία είναι αναντικατάστατη λόγω της γεωγραφικής της θέσης.

Όπως τόνισε, αν η γεωστρατηγική της αξία ήταν από μόνη της αρκετή, τότε η Άγκυρα δεν θα επιχειρούσε διαχρονικά να διευρύνει την επιρροή της μέσω διεκδικήσεων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Κατά τον ίδιο, η Τουρκία εφαρμόζει εδώ και δεκαετίες μια σταθερή, μεθοδική και αναθεωρητική στρατηγική, ενώ η ελληνική πλευρά ακολουθεί πολιτική κατευνασμού.

«52 χρόνια κατευνασμού»

Ο Ιωάννης Μάζης έκανε λόγο για αποτυχημένη στρατηγική της Αθήνας.

«Εδώ και 52 χρόνια συζητάμε για κατευνασμό της Τουρκίας και κάθε χρόνο είναι χειρότερος από τον προηγούμενο», ανέφερε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι οι ελληνικές υποχωρήσεις δεν απέφεραν κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Το εθνικό αμυντικό δόγμα Ελλάδας – Κύπρου

Ο καθηγητής υποστήριξε επίσης ότι η Ελλάδα εγκατέλειψε το ενιαίο αμυντικό δόγμα με την Κυπριακή Δημοκρατία, χαρακτηρίζοντας κρίσιμη τη γεωστρατηγική σύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.

Όπως είπε, η συγκεκριμένη σχέση αποτελεί βασικό στοιχείο ισορροπίας στην Ανατολική Μεσόγειο και θα έπρεπε να αποτελεί σταθερό άξονα της ελληνικής στρατηγικής.

«Είχα προβλέψει το σημερινό σκηνικό πριν από 28 χρόνια»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν οι αναφορές του σε μελέτη που είχε δημοσιεύσει πριν από σχεδόν τρεις δεκαετίες.

Ο κ. Μάζης υποστήριξε ότι ήδη από τότε είχε προβλέψει τη δημιουργία ενός νατοϊκού διαδρόμου από τα τουρκικά παράλια έως περίπου τον 25ο μεσημβρινό, ο οποίος θα παρουσιαζόταν ως ζώνη ειρήνης και ασφάλειας.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η δημιουργία δύο νέων νατοϊκών στρατηγείων στην Κωνσταντινούπολη και στα Άδανα οδηγεί ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση.

Όπως εξήγησε, το στρατηγείο της Κωνσταντινούπολης θα καλύπτει τον Εύξεινο Πόντο και τα Στενά, ενώ εκείνο των Αδάνων θα έχει επιχειρησιακή ευθύνη για τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και την Κύπρο.

Πρόταση για ελληνικό στρατηγείο

Ο Ιωάννης Μάζης υποστήριξε ότι η Αθήνα όφειλε να αντιδράσει πριν ακόμη τεθεί επίσημα το ζήτημα.

Πρότεινε μάλιστα η Ελλάδα να ζητήσει τη δημιουργία αντίστοιχου νατοϊκού στρατηγείου στη Ρόδο ή, εναλλακτικά, στην Κρήτη, ώστε να διατηρηθεί η ισορροπία δυνάμεων στο νοτιοανατολικό άκρο της Συμμαχίας.

«Η Ελλάδα κινδυνεύει να ακυρωθεί γεωπολιτικά»

Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο καθηγητής διατύπωσε τη σοβαρότερη προειδοποίησή του.

Εκτίμησε ότι, αν προχωρήσουν οι σχεδιασμοί χωρίς ελληνική αντίδραση, η χώρα κινδυνεύει να χάσει τον γεωπολιτικό της ρόλο μέσα στο ΝΑΤΟ όσον αφορά το Αιγαίο και τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο.