Σε σκληρή απάντηση με ταυτόχρονη κατάθεση γραπτής ερώτησης προς την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Κάγια Κάλλας, προχώρησε ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Νικόλας Φαραντούρης, με αφορμή την επίσκεψή της στην Άγκυρα και το κοινό ανακοινωθέν που εξέδωσαν με τον Τούρκο ΥΠΕΞ Hakan Fidan, την Επίτροπο για τη διεύρυνση Marta Kos και τον Επίτροπο για τις εσωτερικές υποθέσεις & τη μετανάστευση Magnus Brunner.

Στο κοινό ανακοινωθέν υπογραμίζεται η «στρατηγική αξία» της εταιρικής σχέσης Τουρκίας- ΕΕ για την περιφερειακή ασφάλεια, τη σταθερότητα και την ανθεκτικότητα.

Στην παρέμβαση – γραπτή ερώτησή του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο κ. Φαραντούρης επισημαίνει ότι το ανακοινωθέν δεν περιλαμβάνει την παραμικρή αναφορά στις συνεχιζόμενες προκλήσεις της Άγκυρας εις βάρος δύο κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες μάλιστα περιλαμβάνονται στην πρόσφατη Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Τουρκία.

❗️«Από πότε “στρατηγικός εταίρος” μπορεί να απειλεί κράτη-μέλη της ΕΕ;».

➡️ Η σημερινή απάντησή μου με ταυτόχρονη κατάθεση γραπτής ερώτησης προς την Ύπατη Εκπρόσωπο ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής & Πολιτικής Ασφάλειας, Κάγια Κάλλας, με αφορμή την επίσκεψή της στην Άγκυρα… pic.twitter.com/6tL50O3U0w

— Νικόλας Φαραντούρης / Nikolas Farantouris (@NFarantouris) July 3, 2026

Ο Έλληνας ευρωβουλευτής ζητά διευκρινήσεις, εάν η Ύπατη Εκπρόσωπος έθεσε κατά τη συνάντησή της με την τουρκική ηγεσία:

α) την αμφισβήτηση των ελληνικών και κυπριακών θαλάσσιων ζωνών.

β) την αναθεωρητική και επεκτατική θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» και τις προσπάθειες θεσμικής κατοχύρωσής της.

γ) την παρεμπόδιση από την Τουρκία της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, ενός έργου στρατηγικής σημασίας για την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση,

δ) τον αποκλεισμό και τις μεθοδεύσεις υποβάθμισης της Κυπριακής Δημοκρατίας στις διεργασίες εν όψει της Παγκόσμιας Διάσκεψης για το Κλίμα COP31 στην Αττάλεια τον Νοέμβριο.

Ο κ. Φαραντούρης τονίζει ότι «η αξιοπιστία της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής δεν μπορεί να οικοδομείται πάνω στη σιωπή απέναντι σε αναθεωρητικές πρακτικές που στρέφονται κατά κρατών-μελών».

Όπως τονίζει, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένας οργανισμός 27 ισότιμων κρατών. Η δύναμή της βρίσκεται στην αλληλεγγύη και στην ενότητά της. Η Τουρκία αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα κρατών-μελών, παρεμποδίζει ευρωπαϊκά έργα κοινού ενδιαφέροντος και απειλεί ευθέως την ευρωπαϊκή συνοχή. «Από πότε ένας στρατηγικός εταίρος μπορεί να απειλεί κράτη-μέλη της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης;», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Σε δηλώσεις του απ’ τις Βρυξέλλες σήμερα το πρωί ο Νικόλας Φαραντούρης τόνισε: «Η όποια γεωπολιτική θέση της Τουρκίας δεν θα επιτρέψουμε να μετατρέπεται σε άλλοθι ανοχής απέναντι σε συμπεριφορές που παραβιάζουν τις θεμελιώδεις αρχές πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ευρωπαϊκή αξιοπιστία δοκιμάζεται όταν η στρατηγική συνεργασία υπερισχύει των ίδιων των αξιών και των συμφερόντων της Ένωσης. Δεν θα το επιτρέψουμε».

Μια συνολική, ιδιαίτερα αιχμηρή ανάγνωση των εξελίξεων από τα Στενά του Ορμούζ έως τις Βρυξέλλες, την Άγκυρα, την Κύπρο και το Αιγαίο παρουσίασε ο Σταύρος Καλεντερίδης στην παρέμβασή του.

Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκαν η συζήτηση για νέο μηχανισμό ασφάλειας και χρεώσεων στη ναυσιπλοΐα των Στενών του Ορμούζ, η επαναπροσέγγιση Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας, οι επιδιώξεις της Άγκυρας σε ΝΑΤΟ και ευρωπαϊκή άμυνα, αλλά και η στάση Αθήνας και Λευκωσίας απέναντι στο Κυπριακό και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.

Ο αναλυτής υποστήριξε ότι διαμορφώνεται μια νέα πραγματικότητα στα Στενά του Ορμούζ, η οποία, κατά την εκτίμησή του, θα έχει οικονομικό και γεωπολιτικό κόστος για τη διεθνή ναυτιλία και τελικά για τους καταναλωτές.

Αναφερόμενος σε δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών του Ομάν και σε πληροφορίες διπλωματικών πηγών, σημείωσε ότι βρίσκεται σε συζήτηση ένας μηχανισμός «εθελοντικών» εισφορών για υπηρεσίες ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, αντιμετώπιση ατυχημάτων, έκτακτων περιστατικών και ρύπανσης.

Κατά τον Σταύρο Καλεντερίδη, η ουσία δεν αλλάζει από τον τρόπο με τον οποίο θα βαφτιστεί η επιβάρυνση. Υποστήριξε ότι, σε μια περιοχή που βρίσκεται υπό την άμεση στρατιωτική επιρροή του Ιράν, οι «εθελοντικές» εισφορές μπορούν στην πράξη να λειτουργήσουν ως υποχρεωτικές.

Ιδιαίτερη σημασία έδωσε στο γεγονός ότι το Ιράν, όπως ανέφερε, πιέζει για κοινό μηχανισμό διαχείρισης με το Ομάν και αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο να κινηθεί μονομερώς εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία. Στην ανάγνωσή του, αυτό αποτελεί ένδειξη ότι η Τεχεράνη επιδιώκει να κεφαλαιοποιήσει τη στρατιωτική και γεωπολιτική της επιρροή στην κρίσιμη θαλάσσια αρτηρία.

Ο ίδιος εκτίμησε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα συνιστούσε σημαντική πολιτική νίκη για το Ιράν και αρνητική εξέλιξη για Ηνωμένες Πολιτείες και Ισραήλ. Υποστήριξε επίσης ότι το κόστος μιας νέας επιβάρυνσης στη ναυσιπλοΐα θα μετακυλιστεί αναπόφευκτα στην παγκόσμια αγορά και στους τελικούς καταναλωτές.

Από τα Στενά του Ορμούζ, ο Καλεντερίδης πέρασε στα ελληνοτουρκικά και στην υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου. Επικρίνοντας δημόσιες τοποθετήσεις που ζητούν «συμβιβαστικές» ή «win-win» λύσεις με την Τουρκία, υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει ως διαπραγματεύσιμα τα κυριαρχικά της δικαιώματα και την υλοποίηση έργων σε οριοθετημένες θαλάσσιες ζώνες.

Κατά τον ίδιο, η συζήτηση για το καλώδιο δεν αφορά έναν «ανέξοδο παλικαρισμό», αλλά τη δυνατότητα της Ελλάδας και της Κύπρου να προχωρήσουν σε έργα στρατηγικής σημασίας χωρίς να δημιουργούνται τετελεσμένα από την τουρκική απειλή ή παρεμπόδιση.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και την κριτική του προς την πολιτική ηγεσία Ελλάδας και Κύπρου, υποστηρίζοντας ότι η έλλειψη καθαρής δημόσιας γραμμής επιτρέπει σε τρίτους να αντιμετωπίζουν την τουρκική αμφισβήτηση ως μια απλή διμερή διαφορά και όχι ως πρόβλημα παραβίασης κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Σχολίασε ακόμη τη στάση του Νικόλ Πασινιάν απέναντι στην ισραηλινή αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων. Ο Καλεντερίδης άσκησε κριτική στον πρωθυπουργό της Αρμενίας επειδή δεν προχώρησε, όπως είπε, σε μια δημόσια και καθαρή τοποθέτηση υπέρ της αναγνώρισης, ερμηνεύοντας τη στάση αυτή ως αποτέλεσμα ευρύτερων γεωπολιτικών πιέσεων στην περιοχή του Καυκάσου.

Το μεγαλύτερο μέρος της παρέμβασής του, ωστόσο, επικεντρώθηκε στη συνάντηση Ευρωπαίων αξιωματούχων με τον Χακάν Φιντάν στην Τουρκία και στο κοινό πλαίσιο που διαμορφώνεται για τις ευρωτουρκικές σχέσεις.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να επαναφέρει την Τουρκία στο κέντρο μιας ευρύτερης ατζέντας συνεργασίας, η οποία περιλαμβάνει την οικονομία, το εμπόριο, τη μετανάστευση, την ασφάλεια, τη συνδεσιμότητα, την ενέργεια και τις μεταφορές.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις αναφορές για βελτίωση και εκσυγχρονισμό της Τελωνειακής Ένωσης, για πιθανή σύνδεση της Τουρκίας με τον ενιαίο χώρο πληρωμών σε ευρώ και για συνέχιση του διαλόγου γύρω από τη φιλελευθεροποίηση των θεωρήσεων εισόδου.

Κατά την εκτίμησή του, αυτές οι εξελίξεις αποτελούν ουσιαστική αναβάθμιση της Τουρκίας, χωρίς να έχουν προηγουμένως τεθεί από την Ευρώπη –και πρωτίστως από Αθήνα και Λευκωσία– σαφείς όροι για την κατοχή της Κύπρου, τις παραβιάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τις τουρκικές απειλές απέναντι στην Ελλάδα.

Ο αναλυτής επέκρινε επίσης το γεγονός ότι, όπως ανέφερε, στο πλαίσιο των ευρωτουρκικών συζητήσεων η αναφορά στο Κυπριακό περιορίστηκε στη στήριξη των προσπαθειών του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, χωρίς σαφή αναφορά στην τουρκική εισβολή και κατοχή.

Για τον ίδιο, αυτή η διατύπωση δείχνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δίνει προτεραιότητα στη συνεργασία με την Άγκυρα και στη διαχείριση κοινών συμφερόντων, αντί να χρησιμοποιεί τις ευρωτουρκικές σχέσεις ως μοχλό πίεσης για το Κυπριακό.

Το επόμενο πεδίο που ανέδειξε ήταν το ΝΑΤΟ και η αμυντική βιομηχανία. Αναφερόμενος σε δηλώσεις της τουρκικής πλευράς, υποστήριξε ότι η Άγκυρα εξετάζει επιλογές για αμερικανικά Patriot και γαλλοϊταλικά SAMP/T, όχι όμως ως απλές αγορές οπλικών συστημάτων.

Το κρίσιμο στοιχείο, όπως τόνισε, είναι ότι η Τουρκία ζητεί μεταφορά τεχνολογίας, κοινή παραγωγή και συμπαραγωγή. Κατά τον Καλεντερίδη, η Άγκυρα επιδιώκει να μετατρέψει κάθε εξοπλιστική συμφωνία σε εργαλείο ενίσχυσης της δικής της αμυντικής βιομηχανίας και της εγχώριας παραγωγικής βάσης.

Στην ίδια λογική εντάσσει και την πίεση της Τουρκίας για ενεργότερη συμμετοχή στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες άμυνας και ασφάλειας. Υποστήριξε ότι η Άγκυρα παρουσιάζει τον αποκλεισμό της ως στρατηγικό λάθος για την Ευρώπη και επιχειρεί να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση, τη στρατιωτική της ισχύ και τις περιφερειακές κρίσεις για να κερδίσει νέο ρόλο.

Ο Σταύρος Καλεντερίδης έκλεισε την παρέμβασή του με τη θέση ότι η Ελλάδα πρέπει να αντλήσει μάθημα από τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία διεκδικεί τεχνολογία, συμπαραγωγή και στρατηγικό βάθος στις αμυντικές συμφωνίες της.

Το βασικό μήνυμα της ανάλυσής του ήταν ότι η Αθήνα και η Λευκωσία δεν μπορούν να λειτουργούν παθητικά μπροστά σε μια ταχεία αναδιάταξη ισχύος. Από το Ορμούζ έως την Κύπρο και από το ΝΑΤΟ έως την ευρωπαϊκή άμυνα, κατά τον ίδιο, διαμορφώνονται αποφάσεις που θα επηρεάσουν άμεσα τον ελληνισμό τα επόμενα χρόνια.

Σοβαρή προειδοποίηση για την εξέλιξη της τουρκικής αεροπορικής ισχύος, το πρόγραμμα του μαχητικού KAAN και την ανάγκη η Κύπρος να ενταχθεί ουσιαστικά στον ελληνικό αεροπορικό σχεδιασμό απηύθυνε ο επισμηναγός ε.α. Στέφανος Καραβίδας, μιλώντας στο Σίγμα.

Ο στρατιωτικός αναλυτής στάθηκε στην τάση, όπως είπε, είτε να υπερπροβάλλονται οι τουρκικές δυνατότητες είτε να υποτιμούνται ως αποτέλεσμα «κοπτοραπτικής». Η πραγματικότητα, κατά την εκτίμησή του, βρίσκεται ανάμεσα στις δύο αυτές προσεγγίσεις.

«Είναι μία πλατφόρμα η οποία πετάει», σημείωσε αναφερόμενος στο KAAN, υπογραμμίζοντας ότι τα τελευταία δύο χρόνια υπάρχουν πρωτότυπα που έχουν περάσει από επιθετικές δοκιμές. Κατά τον ίδιο, ακόμη και αν επαληθευθεί μόνο μέρος των σχεδιασμών που ανακοινώνει η Τουρκία, η εξέλιξη αυτή πρέπει να απασχολεί σοβαρά την Ελλάδα και την Κύπρο.

Ο Στέφανος Καραβίδας επισήμανε ότι το τουρκικό μαχητικό σχεδιάζεται να λειτουργεί ως πλατφόρμα μεταφοράς οπλικών συστημάτων αέρος-αέρος και αέρος-εδάφους. Το κρίσιμο ζήτημα, όπως ανέφερε, δεν είναι μόνο το ποιοτικό σκέλος, το οποίο θα αποδειχθεί στην πράξη, αλλά και η αριθμητική διάσταση του αεροπορικού ισοζυγίου.

Όπως τόνισε, οι πρόσφατες συγκρούσεις στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και γύρω από το Ιράν ανέδειξαν ότι οι αριθμοί έχουν ιδιαίτερη σημασία, ειδικά σε κρίσεις που δεν διαρκούν λίγες ώρες ή ημέρες, αλλά παρατείνονται.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Τουρκία διαθέτει σήμερα περίπου 230 F-16, ενώ συνεχίζει να επενδύει στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία, στην ανάπτυξη δικτύων και σε δυνατότητες ραντάρ ηλεκτρονικής σάρωσης. Παράλληλα, σημείωσε ότι η Άγκυρα κινείται σε μια πορεία η οποία, εφόσον υλοποιηθούν οι σχεδιασμοί της για το KAAN, τις προμήθειες Eurofighter και άλλες ενισχύσεις, θα μπορούσε να τη φέρει κοντά στα 300 μαχητικά αεροσκάφη προς το τέλος της δεκαετίας.

Απέναντι σε αυτή την προοπτική, εκτίμησε ότι η ελληνική Πολεμική Αεροπορία θα κινείται αριθμητικά σε επίπεδο περίπου 170 έως 200 αεροσκαφών, με τα F-16 Viper, τα Rafale και τα F-35 να προσδίδουν ποιοτικά πλεονεκτήματα.

Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι δεν αμφισβητεί την επιχειρησιακή ικανότητα των Ελλήνων πιλότων ούτε την ποιοτική υπεροχή που μπορεί να προσφέρουν τα σύγχρονα αεροσκάφη. Υπογράμμισε, όμως, ότι η αριθμητική υπεροχή αποτελεί από μόνη της παράγοντα ισχύος.

Κατά τον κ. Καραβίδα, υπάρχουν ενδείξεις ότι η Τουρκία έχει επενδύσει σοβαρά σε τομείς όπως το ραντάρ ηλεκτρονικής σάρωσης, τα ηλεκτρονικά συστήματα και η αντοχή υλικών, με τη συνδρομή ξένων επιστημόνων. «Τα μισά από όσα έχουν διακηρύξει είναι σοβαρά», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στο Κυπριακό και στο ενδεχόμενο η Κύπρος να μείνει ξανά εκτός του πραγματικού αεροπορικού ισοζυγίου. Όπως είπε, δεν αρκεί η ύπαρξη Rafale ή άλλων σύγχρονων αεροσκαφών στην Ελλάδα. Το ζήτημα, κατά την άποψή του, είναι πρωτίστως πολιτικής βούλησης.

Προειδοποίησε ότι, εάν η Τουρκία αποκτήσει μεγάλο αριθμό μαχητικών και παράλληλα αναπτύξει μη επανδρωμένα συστήματα, πυραυλικές δυνατότητες και μέσα στοχοποίησης στόχων εδάφους, θα έχει τη δυνατότητα να διατηρεί μεγάλο μέρος του στόλου της προσανατολισμένο στην αεροπορική υπεροχή απέναντι στην Ελλάδα.

Αντίθετα, η ελληνική Πολεμική Αεροπορία θα πρέπει να καλύπτει ταυτόχρονα αποστολές αέρος-αέρος και προσβολής στόχων εδάφους. Για τον λόγο αυτό, ο Στέφανος Καραβίδας υποστήριξε ότι το ζήτημα της Κύπρου πρέπει να αντιμετωπιστεί τώρα, ώστε να μη χρησιμοποιηθεί στο μέλλον η αριθμητική ανεπάρκεια ως πρόσχημα για απουσία αεροπορικής υποστήριξης.

Συνέδεσε αυτή την ανησυχία με το 1974, μιλώντας για ένα επιχείρημα που τότε χρησιμοποιήθηκε για να μην έρθει η ελληνική Πολεμική Αεροπορία προς υποστήριξη της Κύπρου. Κατά την εκτίμησή του, αυτή η συζήτηση πρέπει να κλείσει προτού διαμορφωθούν νέα δυσμενή δεδομένα.

Αναφερόμενος στους κινητήρες, εξήγησε ότι η ανάπτυξη ενός εγχώριου τουρκικού κινητήρα για το KAAN αποτελεί τεχνικά εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση. Οι απαιτήσεις σε υλικά, θερμοκρασίες, πιέσεις και μηχανική αξιοπιστία είναι τεράστιες.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε, ο τουρκικός σχεδιασμός προβλέπει ότι η ανάπτυξη εγχώριου κινητήρα θα μπορούσε να αρχίσει να αποδίδει μετά το 2032, με ωρίμαση γύρω στο 2036. Δήλωσε επιφυλακτικός για το κατά πόσο αυτό το χρονοδιάγραμμα θα τηρηθεί, αλλά ξεκαθάρισε ότι δεν πρέπει να υποτιμάται η σοβαρότητα με την οποία η Τουρκία έχει προσεγγίσει το πρόγραμμα.

Παράλληλα, σημείωσε ότι οι κινητήρες F110 της General Electric, οι οποίοι είναι γνώριμοι τόσο στην ελληνική όσο και στην τουρκική πλευρά μέσω των F-16, μπορούν να εξυπηρετήσουν τις πρώτες φάσεις του προγράμματος KAAN. Η ύπαρξη ενός διαθέσιμου κινητήρα που κινεί το αεροσκάφος και επιτρέπει την εξέλιξη του συνολικού οπλικού συστήματος, όπως είπε, είναι καθοριστικής σημασίας.

Στο σκέλος των αμερικανοτουρκικών σχέσεων, αναφέρθηκε στις αντιδράσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν στο Κογκρέσο απέναντι σε ενδεχόμενες εξελίξεις υπέρ της Τουρκίας. Ωστόσο, εκτίμησε ότι η διαδικασία μπλοκαρίσματος μιας απόφασης είναι εξαιρετικά δύσκολη, καθώς απαιτούνται κοινοβουλευτικοί συσχετισμοί και, σε περίπτωση προεδρικού βέτο, αυξημένες πλειοψηφίες για την ανατροπή του.

Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, ο επισμηναγός ε.α. σχολίασε την παρουσία Έλληνα ακολούθου Αεροπορίας σε τουρκική άσκηση, όπου βρισκόταν και εκπρόσωπος του ψευδοκράτους.

Ο Στέφανος Καραβίδας χαρακτήρισε υπερβολικές τις αναφορές περί έμμεσης αναγνώρισης του ψευδοκράτους. Όπως εξήγησε, επρόκειτο για εθνική τουρκική άσκηση και ο Έλληνας ακόλουθος όφειλε να βρίσκεται εκεί προκειμένου να συλλέξει πληροφορίες.

«Η επίσημη μορφή κατασκοπίας κάθε κράτους είναι οι ακόλουθοι», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι η παρουσία του Έλληνα αξιωματικού δεν συνιστά αναγνώριση. Διευκρίνισε ότι διαφορετική θα ήταν η περίπτωση μιας εκδήλωσης πρεσβείας ή διεθνούς οργανισμού, όπου η ταυτόχρονη παρουσία εκπροσώπων Ελλάδας και ψευδοκράτους θα δημιουργούσε σαφώς άλλο πολιτικό και διπλωματικό ζήτημα.

Το βασικό μήνυμα της παρέμβασης ήταν σαφές: ούτε πανικός ούτε εφησυχασμός. Η Τουρκία εξελίσσει μεθοδικά τις αεροπορικές και αμυντικές της δυνατότητες και Ελλάδα–Κύπρος οφείλουν να προετοιμαστούν έγκαιρα, με σχέδιο, πολιτική βούληση και πραγματική αντίληψη των αριθμητικών δεδομένων.