Σε νέα φάση περνούν οι σχέσεις Ελλάδας και Ινδίας, με το ενδιαφέρον να μετατοπίζεται πλέον από τις διπλωματικές διακηρύξεις σε συγκεκριμένα πεδία οικονομικής και γεωστρατηγικής συνεργασίας. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα λιμάνια, οι υποδομές, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τα logistics και η οργανωμένη μετακίνηση εξειδικευμένων και εποχικών εργαζομένων προς την Ελλάδα.

Ο Ινδός υπουργός Εμπορίου και Βιομηχανίας, Πιγιούς Γκογιάλ, σε συνέντευξή του στην «Καθημερινή», με αφορμή την επίσημη επίσκεψή του στην Αθήνα, υπογράμμισε ότι το λιμάνι του Πειραιά μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της συνδεσιμότητας Ινδίας–Ελλάδας και Ινδίας–Ευρώπης.

Όπως ανέφερε, η στρατηγική θέση της Ελλάδας στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για ινδικές επιχειρήσεις που επιδιώκουν πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στα λιμάνια, στις μεταφορές, στις υποδομές, στην πράσινη ενέργεια, στον τουρισμό, στην τεχνολογία και στις υπηρεσίες.

Η αναβάθμιση των ελληνοϊνδικών σχέσεων σε «στρατηγική εταιρική σχέση» έγινε μετά την ιστορική επίσκεψη του πρωθυπουργού της Ινδίας Ναρέντρα Μόντι στην Αθήνα, τον Αύγουστο του 2023, την πρώτη Ινδού πρωθυπουργού στην Ελλάδα ύστερα από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες. Ακολούθησε η επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Ινδία, τον Φεβρουάριο του 2024, που έδωσε νέα ώθηση στη συνεργασία.

Στόχος των δύο πλευρών είναι η σημαντική αύξηση του διμερούς εμπορίου, με έμφαση σε ναυτιλία, logistics, υποδομές, φαρμακευτικά προϊόντα, αγροτικά προϊόντα, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ψηφιακές τεχνολογίες.

Κομβικό ρόλο φαίνεται να αποκτά ο Πειραιάς. Σύμφωνα με τον Γκογιάλ, το λιμάνι μπορεί να λειτουργήσει ως βασική πύλη εισόδου των ινδικών προϊόντων στην Ευρώπη, καθώς συνδέεται με οδικά και σιδηροδρομικά δίκτυα προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Η αξιοποίησή του μπορεί να μειώσει το κόστος μεταφορών, να επιταχύνει τη διακίνηση φορτίων και να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Στο τραπέζι βρίσκεται και ο οικονομικός διάδρομος Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης, γνωστός ως IMEC, που ανακοινώθηκε στη Σύνοδο της G20 στο Νέο Δελχί το 2023. Η Ινδία τον θεωρεί έργο στρατηγικής σημασίας, καθώς μπορεί να ενισχύσει τις εμπορικές ροές, τα logistics και τη σύνδεση με την ευρωπαϊκή αγορά. Η Ελλάδα, λόγω γεωγραφίας και ναυτιλιακής παράδοσης, διεκδικεί ρόλο σε αυτή τη νέα αρχιτεκτονική.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην επένδυση της ινδικής GMR Airports σε συνεργασία με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ για το νέο διεθνές αεροδρόμιο στο Καστέλι της Κρήτης, ένα έργο που παρουσιάζεται από την ινδική πλευρά ως παράδειγμα εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία.

Σημαντικό πεδίο συνεργασίας είναι και η μετακίνηση εργατικού δυναμικού. Περισσότεροι από 50.000 Ινδοί εργαζόμενοι απασχολούνται ήδη στην Ελλάδα, ενώ οι δύο πλευρές εξετάζουν τρόπους για πιο οργανωμένη, διαφανή και δομημένη κινητικότητα εξειδικευμένων και εποχικών εργαζομένων. Η Ινδία προβάλλει το νεανικό και καταρτισμένο εργατικό της δυναμικό ως πλεονέκτημα, ενώ η Ελλάδα αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις σε κρίσιμους κλάδους.

Παράλληλα, το ευρύτερο πλαίσιο της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου Ινδίας–Ευρωπαϊκής Ένωσης ανοίγει νέες προοπτικές και για ελληνικά προϊόντα. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η σταδιακή κατάργηση των δασμών στο ελαιόλαδο μέσα σε πέντε χρόνια, γεγονός που μπορεί να δημιουργήσει σημαντικές ευκαιρίες για Έλληνες παραγωγούς σε μια τεράστια αγορά.

Η εικόνα είναι σαφής: η Ελλάδα επιχειρεί να τοποθετηθεί ως ευρωπαϊκή πύλη της Ινδίας, ενώ το Νέο Δελχί αναζητά ασφαλείς διαδρόμους προς την Ευρώπη, πέρα από τα παραδοσιακά δίκτυα. Σε μια περίοδο όπου η γεωοικονομία αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία, η ελληνοϊνδική συνεργασία δεν περιορίζεται πλέον σε ευγενικές διπλωματικές δηλώσεις, αλλά αποκτά πρακτικό περιεχόμενο σε λιμάνια, ενέργεια, εμπόριο, υποδομές και ανθρώπινο δυναμικό.

Ανησυχία για τις τελευταίες ενεργειακές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο εκφράζει η τουρκική εφημερίδα Sözcü, η οποία σε εκτενές δημοσίευμά της υποστηρίζει ότι η Τουρκία παραμένει εκτός των μεγάλων συμφωνιών που διαμορφώνουν τον νέο ενεργειακό χάρτη της περιοχής, παρά τον ρόλο που διαδραμάτισε στη Συρία τα τελευταία χρόνια.

Αφορμή αποτελεί η απόφαση της Δαμασκού να ανοίξει σε ξένες εταιρείες τα υπεράκτια κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου ανοιχτά της Λαττάκειας. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι συμφωνίες αφορούν περιοχές που βρίσκονται στην Ανατολική Μεσόγειο και προσελκύουν το ενδιαφέρον μεγάλων δυτικών ενεργειακών ομίλων.

Το πρώτο βήμα έγινε τον Φεβρουάριο του 2026, όταν η Syrian Petroleum Company υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με την αμερικανική Chevron και την UCC Holding, θυγατρική της καταριανής Power International Holding. Η συμφωνία υπογράφηκε παρουσία του προέδρου της Συρίας Αχμέντ αλ-Σάρα και του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ για τη Συρία, Τομ Μπάρακ, ο οποίος έκανε λόγο για «ιστορικό βήμα» στην ανοικοδόμηση της χώρας.

Τρεις μήνες αργότερα ακολούθησε νέα συμφωνία για το Offshore Block 3, με τη συμμετοχή των αμερικανικών ConocoPhillips, της γαλλικής TotalEnergies και της QatarEnergy, οι οποίες ξεκίνησαν διαδικασίες τεχνικής αξιολόγησης και εμπορικής έρευνας σε συνεργασία με τη συριακή κρατική εταιρεία πετρελαίου.

Η Sözcü υπογραμμίζει ότι, παρά το γεγονός πως η Τουρκία φιλοξένησε εκατομμύρια Σύρους πρόσφυγες, πραγματοποίησε στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Συρία και επωμίστηκε σημαντικό οικονομικό κόστος κατά τη διάρκεια του πολέμου, καμία τουρκική ενεργειακή εταιρεία δεν συμμετέχει στις νέες υπεράκτιες ενεργειακές συμφωνίες.

Κατά το δημοσίευμα, η τουρκική παρουσία περιορίζεται σε έργα υποδομών, όπως μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και η ανάληψη της διαχείρισης του διεθνούς αεροδρομίου της Δαμασκού από τουρκικούς επιχειρηματικούς ομίλους, χωρίς όμως συμμετοχή στα στρατηγικής σημασίας θαλάσσια ενεργειακά έργα.

Παράλληλα, η εφημερίδα συνδέει τις εξελίξεις αυτές με την ενίσχυση της συνεργασίας Ελλάδας, Κυπριακής Δημοκρατίας, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών στον ενεργειακό τομέα. Γίνεται αναφορά στη συμφωνία για το Eastern Mediterranean Energy Center, καθώς και στις εξελίξεις γύρω από την αξιοποίηση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου της Κυπριακής Δημοκρατίας από την ExxonMobil και την QatarEnergy.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η παρέμβαση του απόστρατου ναυάρχου Τζεμ Γκιούρντενιζ, ο οποίος σχολιάζει τις εξελίξεις μέσω της Sözcü. Ο θεωρητικός της στρατηγικής της «Γαλάζιας Πατρίδας» υποστηρίζει ότι οι ενεργειακές κινήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης γεωπολιτικής στρατηγικής της Δύσης απέναντι στην Τουρκία.

Ο Γκιούρντενιζ υπενθυμίζει, μεταξύ άλλων, το περιστατικό του Νοεμβρίου του 2020, όταν το τουρκικό εμπορικό πλοίο Rosalina-A ελέγχθηκε από γερμανικές δυνάμεις στο πλαίσιο της επιχείρησης IRINI της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως υποστηρίζει, το συγκεκριμένο γεγονός αποτέλεσε προειδοποίηση για τον τρόπο με τον οποίο, κατά την άποψή του, επιχειρείται να περιοριστεί η τουρκική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το δημοσίευμα καταλήγει ότι η Συρία επιχειρεί να επανεκκινήσει τον ενεργειακό της τομέα μέσω ξένων επενδύσεων, ωστόσο εκτιμά πως ο νέος ενεργειακός χάρτης της Ανατολικής Μεσογείου διαμορφώνεται με πρωταγωνιστές τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, το Κατάρ και τους περιφερειακούς τους εταίρους, αφήνοντας –κατά την τουρκική εφημερίδα– την Άγκυρα εκτός των σημαντικότερων υπεράκτιων ενεργειακών εξελίξεων.

Γράφει ο Μάικλ Ρούμπιν

Στις 28 Ιουνίου 2026, το Ισραήλ αναγνώρισε επίσημα τη Γενοκτονία των Αρμενίων. Οι Αρμένιοι θα πρέπει να καλωσορίσουν την αναγνώριση, ακόμη και αν βασίζεται περισσότερο στον διπλωματικό κυνισμό παρά στην αρχή. Άλλωστε, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία, εκτός από τους ακραίους κύκλους άρνησης, για την κλίμακα, το εύρος και την πρόθεση των δολοφονιών των Αρμενίων και, ταυτόχρονα, των Ελλήνων του Πόντου.

Η κίνηση αυτή έρχεται δεκαετίες αργότερα, καθώς οι διαδοχικές ισραηλινές κυβερνήσεις φοβούνταν ότι θα εξοργίσουν τους Τούρκους και την τουρκική κυβέρνηση, η οποία δεν έχει ποτέ αποδεχτεί την τουρκική ενοχή. Πολλές εβραϊκές ομάδες, εν τω μεταξύ, φοβούνταν ότι η αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων θα μείωνε κάπως τη μοναδικότητα του Ολοκαυτώματος, πόσο μάλλον που ο Ναζί Γερμανός ηγέτης Αδόλφος Χίτλερ επικαλέστηκε την ικανότητα των Οθωμανών να τη γλιτώσουν με τη σφαγή των Αρμενίων για να δικαιολογήσει τη δική του πολιτική εναντίον των Εβραίων. Για να κάνουμε μια ανιστορική αναλογία, η μη αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων από το Ισραήλ θα ήταν παρόμοια με την άρνηση των αμερικανικών κυβερνήσεων να αναγνωρίσουν το Ολοκαύτωμα επειδή φοβόντουσαν την ανατροπή των γερμανικών εμπορικών συμφωνιών ή των αραβικών χωρών που ήταν εχθρικές προς το Ισραήλ.

Τα κίνητρα του Ισραήλ στην αναγνώρισή του μπορεί να μην είναι πλήρως ηθικά, αλλά το αποτέλεσμα —την αναγνώριση ιστορικού γεγονότος— οι Αρμένιοι θα πρέπει παρόλα αυτά να το καλωσορίσουν.

Οι Ισραηλινοί μπορεί να αντιτίθενται σε μια τέτοια ερμηνεία, αλλά, αν ναι, θα πρέπει να προχωρήσουν παραπέρα. Η Realpolitik ορίζει τη σχέση του Ισραήλ με το Αζερμπαϊτζάν. Οι Ισραηλινοί επιμένουν ότι οι επενδύσεις τους στο Αζερμπαϊτζάν απέφεραν τεράστια οφέλη από τις πληροφορίες και τον στρατό κατά τη διάρκεια του πρόσφατου πολέμου στο Ιράν.

Ωστόσο, η ισραηλινή τάση να υποστηρίζει το Αζερμπαϊτζάν με την ίδια άκριτη υποστήριξη που υποστηρίζει ο Αμερικανός πρέσβης Τομ Μπαράκ για την Τουρκία μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ. Η ορθολογικοποίηση της εθνοκάθαρσης των Αρμενίων από το Αζερμπαϊτζάν και η καταστροφή αρμενικών εκκλησιών, μοναστηριών και νεκροταφείων ισοδυναμεί με το να δοθεί στο διπλωματικό και αντισημιτικό όχλο που θέλει να δει την καταστροφή του Ισραήλ ή αρνείται την εβραϊκή κληρονομιά στους Αγίους Τόπους ένα προηγούμενο που θα επέτρεπε να αγνοηθεί η παλαιστινιακή κατεδάφιση εβραϊκών πόλεων και αρχαιολογικών ερειπίων στην Ιερουσαλήμ και τη Δυτική Όχθη. Ενώ ο αείμνηστος πρέσβης Ντορ Γκολντ μιλούσε εδώ και καιρό για την ανάγκη για υπερασπίσιμα σύνορα , η άρνηση του Ισραήλ να παραχωρήσει στην Αρμενία την ίδια αρχή υπονομεύει το Ισραήλ σε μελλοντικές διπλωματικές διαπραγματεύσεις.

Οι στενές σχέσεις του Ισραήλ με το Αζερμπαϊτζάν μπορούν να είναι πολύτιμες εάν το Ισραήλ χρησιμοποιήσει τη θέση του για να μετριάσει τον ρατσισμό και την υποκίνηση εναντίον των Αρμενίων στο Αζερμπαϊτζάν. Δεν υπάρχει κανένας στρατηγικός ή λογικός λόγος για τον οποίο το Αζερμπαϊτζάν θα έπρεπε να είχε καταστρέψει το αρχαίο νεκροταφείο στην Τζούλφα, για παράδειγμα. Το Ισραήλ θα πρέπει να χρησιμοποιήσει την πρόσβασή του στον ηγέτη του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίγιεφ για να συμβουλεύσει κατά της επανάληψης τέτοιων καταστροφών, ειδικά καθώς οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν καταστρέφουν εκκλησίες και νεκροταφεία στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ.

Ομοίως, το Αζερμπαϊτζάν έχει στριμωχτεί σε μια γωνία με τις αδικαιολόγητες συλλήψεις και τις δίκες καγκουρό σε δικαστήρια εναντίον εκλεγμένων πολιτικών ηγετών του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, όπως ο φιλάνθρωπος Ρούμπεν Βαρδανιάν και ο λαμπρός ακαδημαϊκός που έγινε διπλωμάτης Νταβίτ Μπαμπαγιάν. Η φυλάκισή τους μπορεί να ικανοποιήσει την αιμοδιψή του Αζερμπαϊτζάν, αλλά η συνεχιζόμενη κράτηση αιχμαλώτων πολέμου από το Αζερμπαϊτζάν -για περισσότερες από 1.000 ημέρες- απλώς αμαυρώνει μια φήμη για την οποία το Αζερμπαϊτζάν είναι ολοένα και πιο ευαίσθητο. Ο Ιλχάμ Αλίγιεφ μπορεί να πιστεύει ότι το Αζερμπαϊτζάν αξίζει μια φήμη παρόμοια με αυτή των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, αλλά τέτοιες άσκοπες επιθέσεις εναντίον Χριστιανών, η βίαιη επιδίωξη διπλωματικών παραπόνων και τα πολλαπλά σκάνδαλα διαφθοράς κάνουν τους Αμερικανούς και τους Ευρωπαίους να βλέπουν όλο και περισσότερο το Αζερμπαϊτζάν ως την Αλγερία, αν όχι την Ερυθραία, του Καυκάσου.

Οι διπλωματικοί δεσμοί και οι συνεργασίες δεν θα πρέπει να απαιτούν ηθικό συμβιβασμό ή συναίνεση σε μια ιδεολογία που ισοδυναμεί με συνεχιζόμενη πολιτιστική γενοκτονία. Αντίθετα, το Ισραήλ θα πρέπει να χρησιμοποιήσει τις καλές του υπηρεσίες για να πει την αλήθεια στον Αλίγιεφ και να υποστηρίξει τον τερματισμό των πολιτικών του Αζερμπαϊτζάν που δεν κάνουν τίποτα άλλο παρά να υπονομεύουν τη φήμη του Αζερμπαϊτζάν στην παγκόσμια σκηνή. Το Ισραήλ θα πρέπει να απαλλάξει το Αζερμπαϊτζάν από την ιδέα ότι η τρέχουσα στρατηγική του να μετατρέπει τους think tankers και τους ακαδημαϊκούς σε λομπίστες, αν όχι σε γελωτοποιούς της αυλής, θα είναι αρκετή για να σταματήσει η συνεχιζόμενη παρακμή της φήμης του Αζερμπαϊτζάν.