Αναλύσεις
Οι στενές σχέσεις του Ισραήλ με τον Τραμπ δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τη στρατηγική ανεξαρτησία
Η υποστήριξη του Τραμπ προς το Ισραήλ αποτελεί πλεονέκτημα, όμως οι μεταβαλλόμενες προτεραιότητες της Ουάσιγκτον καταδεικνύουν γιατί η Ιερουσαλήμ δεν έχει την πολυτέλεια μιας στρατηγικής εξάρτησης. Άρθρο του Σάι Γκαλ.
Γράφει ο Σάι Γκαλ, Jerusalem Post
Το Ισραήλ δεν αποτελεί την εξαίρεση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Η Ιερουσαλήμ και τα Υψίπεδα του Γκολάν αποτελούν ιστορικές αποδείξεις της προτίμησής του, όχι της ασυλίας του Ισραήλ. Το Ισραήλ μπορεί να του πιστώσει και τα δύο, χωρίς να συγχέει την ευγνωμοσύνη με την εκχώρηση δικαιοδοσίας.
Στις 16 Αυγούστου, ο Τραμπ διέταξε το Πεντάγωνο να περιορίσει σημαντικά τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με τη Νότια Κορέα. Επικαλέστηκε το κόστος τους, τη σχέση του με τον Κιμ Γιονγκ Ουν και την άρνηση της Σεούλ να υποστηρίξει μια αμερικανική επιχείρηση εναντίον του Ιράν. Νοτιοκορεάτες αξιωματούχοι δήλωσαν αργότερα ότι η εντολή αιφνιδίασε τόσο τη Σεούλ όσο και τμήματα της ίδιας της αμερικανικής κυβέρνησης.
Το Ιράν και η Κορεατική Χερσόνησος ανήκουν σε διαφορετικά θέατρα επιχειρήσεων. Ο Τραμπ τα χρέωσε στον ίδιο λογαριασμό.
Ο μοχλός πίεσης προέκυψε μέσα από μια συμμαχία που παρέμενε ακέραιη.
Ο Τραμπ διαχειρίζεται πεπερασμένα αποθέματα, ιεραρχεί τα θέατρα επιχειρήσεων και ανακατανέμει την ισχύ. Το αμερικανικό συμφέρον καθορίζει τη συμφωνία. Η προσωπική χημεία, το κύρος και η εκάστοτε συναλλαγή αναπροσαρμόζουν το τίμημά της. Καμία συμμαχία δεν ξεφεύγει από αυτή την αριθμητική.
Όταν ο Τραμπ ρωτήθηκε φέτος εάν όπλα που προορίζονταν για την Ουκρανία θα μπορούσαν να εκτραπούν προς άλλες κατευθύνσεις, απάντησε χωρίς περιστροφές:
«Αυτό το κάνουμε συνεχώς».
Το όπλο μπορεί να υπερασπίζεται το Κίεβο. Το απόθεμα, όμως, παραμένει αμερικανικό.
Τα ουκρανικά χρήματα, οι δεσμεύσεις και οι ανάγκες του πεδίου της μάχης δεν καθορίζουν την αμερικανική κατανομή. Το Κίεβο μπορεί να εξασφαλίσει όπλα και παρ’ όλα αυτά να χάσει την προτεραιότητά του από ένα άλλο θέατρο επιχειρήσεων. Μια στρατιωτική εξάρτηση μετατρέπεται σε μοχλό πίεσης από τη στιγμή που μια άλλη πρωτεύουσα ελέγχει τη σειρά προτεραιότητας.
Η Δανία αποτελεί ιδρυτικό μέλος του ΝΑΤΟ και οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη εκτεταμένη στρατιωτική πρόσβαση στη Γροιλανδία. Τίποτε από αυτά δεν εμπόδισε τον Τραμπ να απαιτήσει επανειλημμένα τον αμερικανικό έλεγχο της περιοχής.
Ένα σύνορο του ΝΑΤΟ μετατράπηκε σε αντικείμενο αμερικανικής συναλλαγής.
Η Ιερουσαλήμ δεν έχει διατυπώσει επίσημη θέση για τη Γροιλανδία, αλλά σε υπηρεσιακό επίπεδο το Ισραήλ έχει ευθυγραμμιστεί με την Κοπεγχάγη και την Ευρώπη. Το ισραηλινό συμφέρον είναι άμεσο: η κανονικοποίηση του εξαναγκασμού εναντίον ενός δυτικού συμμάχου δημιουργεί προηγούμενο για την άσκηση εξαναγκασμού και εναντίον ενός άλλου.
Η αμερικανική προστασία δεν θεμελιώνει κανένα δικαίωμα επί της επικράτειας ενός συμμάχου. Ούτε η στρατηγική εξάρτηση θεμελιώνει δικαίωμα επί των αποφάσεών του.
Η Άγκυρα διατήρησε τις σχέσεις της με τη Μόσχα και την Τεχεράνη, παρεμπόδισε συμμαχικές αποφάσεις και συνέχισε να ασκεί πίεση στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Παρ’ όλα αυτά, ο Τραμπ κινήθηκε προς την πολιτική αποκατάσταση του Ερντογάν και έστειλε μηνύματα για χαλάρωση των κυρώσεων.
Η Τουρκία δεν έγινε περισσότερο αξιόπιστη. Κατέστησε, όμως, πολύ υψηλό το κόστος της απώλειάς της.
Η Άγκυρα κατασκευάζει τη στρατηγική σημασία της συντηρώντας τα προβλήματα για τα οποία αργότερα προσφέρεται να μεσολαβήσει. Ο Ερντογάν μπορεί να αψηφά την Ουάσιγκτον σε ένα θέατρο και να της πουλά πρόσβαση σε κάποιο άλλο, όπως έκανε και πάλι αυτή την εβδομάδα στο ζήτημα του Ιράν.
Η Ινδία είναι η μεγαλύτερη δύναμη, η ισχυρότερη οικονομία και το δημοκρατικό αντίβαρο στην Κίνα, αλλά παραμένει αυτόνομη απέναντι στην Ουάσιγκτον. Το Πακιστάν προσφέρει μικρότερου εύρους χρησιμότητα: στρατιωτική εξουσία, πρόσβαση και διαύλους προς παράγοντες τους οποίους η Ουάσιγκτον χρειάζεται να προσεγγίσει. Όταν η Ουάσιγκτον χρειάζεται άμεση πρόσβαση, έχει επανειλημμένα προτιμήσει την πρακτική χρησιμότητα του Πακιστάν από την αυτονομία της Ινδίας.
Ο Τραμπ αναβίωσε αυτή τη συναλλαγή. Το Πακιστάν διατήρησε πρόσβαση στην Ουάσιγκτον, στο Ιράν, στην Κίνα και στον Κόλπο. Όταν το Ιράν μετατράπηκε σε προτεραιότητα, αυτές ακριβώς οι αντιφάσεις αποκατέστησαν την αξία του Ισλαμαμπάντ.
Η αντίφαση του Πακιστάν έγινε το προϊόν που πουλά.
Ο Τραμπ μετατρέπει αυτό το αντανακλαστικό σε κίνητρο εντός των συμμαχιών, ανταμείβοντας συμπεριφορές τις οποίες οι συμμαχίες δημιουργήθηκαν για να περιορίζουν. Οι πιο πιστοί σύμμαχοι είναι συχνά και οι ασφαλέστεροι προς πίεση, επειδή η Ουάσιγκτον θεωρεί δεδομένο ότι η σχέση θα επιβιώσει. Οι δύσκολοι εταίροι, αντιθέτως, δημιουργούν συνθήκες σπανιότητας και αυξάνουν το κόστος της παράκαμψής τους.
Η αφοσίωση χωρίς εναλλακτικές επιλογές σημαίνει έκθεση σε κίνδυνο.
Ο Τραμπ μπορεί να είναι ταυτόχρονα φιλοϊσραηλινός και φιλοερντογανικός. Η στρατηγική υποστήριξη προς το Ισραήλ δεν εξαλείφει τη χρησιμότητα της Τουρκίας σε έναν διαφορετικό αμερικανικό υπολογισμό.
Το σχετικό αποδεικτικό στοιχείο δεν είναι όσα λέει ο Τραμπ για το Ισραήλ. Είναι όσα παραχωρεί στην Τουρκία όταν αυτή καθίσταται χρήσιμη.
Το Ισραήλ έχει ενεργήσει βάσει αυτής της αρχής στη Συρία: οι αμερικανικές αντιρρήσεις αυξάνουν το διπλωματικό κόστος μιας ισραηλινής κόκκινης γραμμής, αλλά δεν δίνουν στην Ουάσιγκτον δικαίωμα ψήφου επάνω σε αυτή.
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, η τουρκική ισχύς αποτελεί την απειλή. Για την Ουάσιγκτον, παραμένει ένα εργαλείο στη Συρία, στο Ιράν, στη Μαύρη Θάλασσα και στο ΝΑΤΟ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να αναγνωρίζουν την απειλή που αντιμετωπίζει ένας σύμμαχος και ταυτόχρονα να διατηρούν τον παράγοντα που την προκαλεί.
Η εξάρτηση του Ισραήλ από τις ΗΠΑ
Το Ισραήλ δεν είναι Νότια Κορέα ή Ουκρανία. Διοικεί τις δικές του Ένοπλες Δυνάμεις, τις υπηρεσίες πληροφοριών και την αμυντική βιομηχανία του, ενώ μπορεί να αρχίζει μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις αυτόνομα. Κρίσιμες δυνατότητες, ωστόσο, εξαρτώνται από την αμερικανική αναπλήρωση αποθεμάτων, τα πυρομαχικά και την παραγωγική ικανότητα.
Οι συσσωρευμένες εξαρτήσεις δεν χρειάζονται ένα επίσημο βέτο. Μπορούν να δημιουργήσουν ένα καθεστώς έγκρισης, χωρίς καμία συνθήκη να το έχει παραχωρήσει. Η εξάρτηση δημιουργεί επίσης συνήθεια: η βοήθεια μετατρέπεται σε δεδομένη παραδοχή, η διαβούλευση γίνεται διαδικασία και η Ουάσιγκτον αποκτά λόγο σε αποφάσεις που παραμένουν ισραηλινές.
Ο θαυμασμός του Τραμπ για το Ισραήλ παραμένει υποδεέστερος του αμερικανικού συμφέροντος. Τα Στενά του Ορμούζ, οι τιμές του πετρελαίου, οι αμερικανικές απώλειες, η Κίνα, η Τουρκία και η εσωτερική πολιτική αναδιατάσσουν τις αμερικανικές προτεραιότητες. Η πρόσβαση στον Τραμπ επηρεάζει τα αποτελέσματα, αλλά δεν ελέγχει αυτόν τον υπολογισμό.
Ένας πιο σταθερός Λευκός Οίκος θα άλλαζε τον διαχειριστή, όχι την εξάρτηση.
Η Ουάσιγκτον είναι μεγαλύτερη από τον Τραμπ. Η αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 από την Άγκυρα οδήγησε στον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35. Ο Τραμπ μπορεί να αποκαταστήσει πολιτικά τον Ερντογάν ταχύτερα απ’ όσο η Ουάσιγκτον μπορεί να τον εξοπλίσει. Μπορεί να επαναφέρει στο τραπέζι το ζήτημα των μαχητικών, αλλά όσο παραμένουν οι S-400, ανάμεσα στην προεδρική προτίμηση και στην παράδοση βρίσκονται η αμερικανική νομοθεσία, το Κογκρέσο, το Πεντάγωνο, οι απαιτήσεις ασφαλείας του προγράμματος και οι έλεγχοι των εξαγωγών.
Το πλεονέκτημα του Ισραήλ είναι το θεσμικό του βάθος στην Ουάσιγκτον. Η Ιερουσαλήμ πρέπει να το αξιοποιήσει ως αντίβαρο στον Τραμπ και να χρησιμοποιήσει την ισραηλινή ικανότητα ως αντίβαρο στην Ουάσιγκτον. Οι ίδιοι θεσμοί που μπορούν να εμποδίσουν την παράδοση ενός τουρκικού F-35 δεν μπορούν να κατασκευάσουν έναν αναχαιτιστικό πύραυλο όταν τα ισραηλινά αποθέματα έχουν ήδη εξαντληθεί.
Για κάθε κρίσιμη δυνατότητα πρέπει να απαντώνται τέσσερα ερωτήματα: ποιος την κατέχει, ποιος αναπληρώνει τα αποθέματά της, ποιος μπορεί να τη διακόψει και για πόσο χρονικό διάστημα μπορεί το Ισραήλ να επιχειρεί χωρίς αυτή. Εάν μία ξένη απόφαση μπορεί να την αχρηστεύσει, τότε το Ισραήλ χρειάζεται εναλλακτική λύση.
Το Ισραήλ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την Ευρώπη πολιτικά και την Αμερική στρατηγικά. Αυτή η ιεράρχηση είναι παρωχημένη. Η αμερικανική ισχύς είναι μεγαλύτερη, αλλά τα ευρωπαϊκά συμφέροντα είναι αγκυρωμένα στη γεωγραφία. Η Ουάσιγκτον μπορεί να αλλάξει κατεύθυνση. Η Ευρώπη δεν μπορεί να μετακινήσει τη Μεσόγειο.
Η Κρήτη και η Κύπρος αποτελούν τα σημεία αγκύρωσης του ισραηλινού διαδρόμου προς την Ευρώπη για την ενέργεια, τα καλώδια, τη ναυσιπλοΐα και τη στρατιωτική πρόσβαση. Η τουρκική πίεση σε αυτές τις περιοχές πλήττει την ισραηλινή πρόσβαση και όχι μόνο τα ελληνικά ή τα κυπριακά συμφέροντα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του Ισραήλ στα αγαθά, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το ένα τρίτο του συνολικού εμπορίου του. Οι ισραηλινές δυνατότητες υποστηρίζουν πλέον τη γερμανική και τη φινλανδική αεράμυνα και αντιπυραυλική άμυνα, την τσεχική αεράμυνα και τα συστήματα ραντάρ, τα ολλανδικά πυρά μεγάλου βεληνεκούς, καθώς και την ελληνική συνεργασία στους τομείς της αεράμυνας, των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, των πυραύλων, της θαλάσσιας ασφάλειας και της παραγωγής.
Το Ιράν και η Τουρκία προσδίδουν σε αυτή την αρχιτεκτονική τη λογική της απειλής που τη στηρίζει: οι ιρανικοί πύραυλοι, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και η εξάπλωσή τους πέρα από τη Μέση Ανατολή· και η τουρκική προβολή ισχύος, από τη Συρία έως την κατεχόμενη βόρεια Κύπρο, ακριβώς απέναντι από τον μεσογειακό διάδρομο του Ισραήλ.
Η ισραηλινή ικανότητα μετατρέπεται σε ευρωπαϊκή αμυντική ισχύ. Η ευρωπαϊκή γεωγραφία, βιομηχανία και αγορά διευρύνουν το στρατηγικό βάθος του Ισραήλ.
Ένας φιλοϊσραηλινός πρόεδρος αποτελεί πλεονέκτημα. Ένα δόγμα ασφαλείας που προϋποθέτει την ύπαρξη ενός τέτοιου προέδρου αποτελεί εθνική ευπάθεια.
GEOPOLITICO
Δεν αποκλείω θερμό επεισόδιο στο Αιγαίο
Δραματική προειδοποίηση για την κλιμάκωση της τουρκικής επιθετικότητας απηύθυνε ο Σταύρος Καλεντερίδης, μιλώντας στην εκπομπή «Στην Αιχμή του Δόρατος» και στον Άρη Λαμπρόπουλο. Παράλληλα, εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά του ελληνικού πολιτικού συστήματος, αμφισβήτησε την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και ζήτησε πλήρη κατάργηση –και όχι απλή αναθεώρηση– του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών.
Ο Σταύρος Καλεντερίδης έθεσε στο επίκεντρο της συνέντευξης το ζήτημα του πολιτεύματος, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα δεν λειτουργεί ως πραγματική δημοκρατία, αλλά ως ένα κοινοβουλευτικό σύστημα με έντονα ολιγαρχικά χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, σε μια ουσιαστική δημοκρατία οι πολιτικοί δεν θα αποφάσιζαν ερήμην της κοινωνίας, αλλά θα λειτουργούσαν ως εντολοδόχοι των πολιτών. Οι πολίτες, σύμφωνα με την πρότασή του, θα έπρεπε να διαθέτουν θεσμικούς μηχανισμούς παρέμβασης για μεγάλα εθνικά, κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα, ακόμη και τη δυνατότητα ανάκλησης αιρετών πριν από τη λήξη της θητείας τους.
Έφερε ως παραδείγματα τα μνημόνια και τη Συμφωνία των Πρεσπών, εκτιμώντας ότι, εάν υπήρχαν πραγματικά συμμετοχικοί θεσμοί, η κοινωνία θα μπορούσε να ανακόψει αποφάσεις με τις οποίες διαφωνούσε.
«Ο διχασμός συντηρεί το πελατειακό κράτος»
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε απέναντι στο παραδοσιακό κομματικό σύστημα και στο δίπολο Αριστεράς–Δεξιάς. Κατά τον ίδιο, η πόλωση καλλιεργείται σκόπιμα από τα κόμματα, επειδή αποτελεί βασικό μηχανισμό πολιτικής επιβίωσής τους.
Συνέδεσε τον κομματικό διχασμό με το πελατειακό κράτος, υποστηρίζοντας ότι τα κόμματα προσφέρουν στους πολίτες αφενός μια πολιτική «ταυτότητα» και αφετέρου τη δυνατότητα διευθέτησης προβλημάτων μέσα σε ένα δυσλειτουργικό κράτος.
Ασκώντας κριτική στην πολιτική επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα, χαρακτήρισε παρωχημένη την επιστροφή στη σύγκρουση Αριστεράς και Δεξιάς. Αντιπρότεινε τη συνεργασία των πολιτών στη βάση συγκεκριμένων θεματικών αξόνων, ανεξάρτητα από κομματικές καταβολές. Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε και στον «οριζόντιο σταυρό», δηλαδή στη δυνατότητα επιλογής υποψηφίων από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους με κριτήριο τις θέσεις και όχι την κομματική ετικέτα.
Το κίνημα των Τεμπών και η Μαρία Καρυστιανού
Ο Σταύρος Καλεντερίδης υποστήριξε ότι το κίνημα των Τεμπών κατάφερε να αναδείξει ένα βαθύτερο πολιτειακό πρόβλημα. Όπως είπε, οι συγγενείς των θυμάτων ήρθαν αντιμέτωποι με τη λειτουργία του κράτους και της Δικαιοσύνης και κατανόησαν στην πράξη τα θεσμικά εμπόδια που προκαλούν η βουλευτική ασυλία και ο νόμος περί ευθύνης υπουργών.
Έκανε ειδική αναφορά στη συγκέντρωση περίπου δύο εκατομμυρίων υπογραφών για την κατάργηση του άρθρου 86, χαρακτηρίζοντας την πρωτοβουλία σημαντική κατάκτηση για την ελληνική κοινωνία.
Εκτίμησε ότι η Μαρία Καρυστιανού και το κίνημα των Τεμπών έχουν αντιληφθεί το «ολιγαρχικό σκέλος» του προβλήματος. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι χρειάζεται να παρουσιαστεί και μια ολοκληρωμένη θετική πρόταση για τη μετάβαση σε ένα πραγματικά συμμετοχικό δημοκρατικό σύστημα.
Για το ενδεχόμενο δημιουργίας νέων κομμάτων από τη Μαρία Καρυστιανού και τον Αντώνη Σαμαρά, εκτίμησε ότι θα μπορούσαν να αλλάξουν τους σημερινούς εκλογικούς συσχετισμούς. Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στους πολίτες που απέχουν από τις εκλογές, υποστηρίζοντας ότι αυτοί αποτελούν τη «μαγιά» μιας πιθανής πολιτικής αλλαγής.
«Ο πατριωτισμός δεν είναι ούτε καλός ούτε κακός»
Απαντώντας στο ερώτημα τι σημαίνει πατρίδα, ο Σταύρος Καλεντερίδης απέρριψε τον διαχωρισμό ανάμεσα σε «καλώς» και «κακώς» εννοούμενο πατριωτισμό.
Όπως ανέφερε, ο πατριωτισμός αποτελεί θετικό συναίσθημα αγάπης για την πατρίδα, την κοινωνία και τους συνανθρώπους μας. Τον παρουσίασε ως αντίσταση απέναντι στις δυνάμεις που επιχειρούν να ομογενοποιήσουν τους λαούς, τις γλώσσες, τις παραδόσεις και τους πολιτισμούς.
Στο ίδιο πλαίσιο επέκρινε τις συζητήσεις για περιορισμό ή κατάργηση του δικαιώματος βέτο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, προειδοποιώντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ενίσχυε τον συγκεντρωτισμό σε βάρος των κρατών-μελών.
Οι τρεις εχθροί του Ελληνισμού
Ο Σταύρος Καλεντερίδης χώρισε τις απειλές κατά της Ελλάδας σε τρία επίπεδα.
Στο εσωτερικό, χαρακτήρισε ως μεγαλύτερο εχθρό των πολιτών την «πέμπτη φάλαγγα», στην οποία ενέταξε πολιτικούς, οικονομικά συμφέροντα, ακαδημαϊκούς, δημοσιογράφους και δεξαμενές σκέψης που –κατά την εκτίμησή του– στηρίζουν το υπάρχον κοινοβουλευτικό σύστημα.
Σε επίπεδο κρατικής ασφάλειας, χαρακτήρισε την Τουρκία αντικειμενικό εχθρό της Ελλάδας. Συνέδεσε τη σημερινή τουρκική αναθεωρητική πολιτική με τη συγκρότηση του τουρκικού κράτους μετά τις γενοκτονίες των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και με τις επεμβάσεις της Άγκυρας σε Κύπρο, Συρία, Ιράκ και Ναγκόρνο Καραμπάχ.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, υποστήριξε ότι οι αγγλοσαξονικές δυνάμεις λειτουργούν ανταγωνιστικά προς την ευρωπαϊκή ήπειρο. Παρουσίασε τον πόλεμο στην Ουκρανία ως παγίδα που οδήγησε την Ευρώπη στην απώλεια της φθηνής ρωσικής ενέργειας και σε μεγαλύτερη εξάρτηση από αμερικανικά ενεργειακά προϊόντα και οπλικά συστήματα.
«Η Άγκυρα ετοιμάζεται να εφαρμόσει τις διεκδικήσεις της»
Το πλέον ανησυχητικό σημείο της συνέντευξης αφορούσε το τουρκικό νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες.
Ο Σταύρος Καλεντερίδης έκανε λόγο για «αδιανόητη κλιμάκωση», σημειώνοντας ότι η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει τις μονομερείς διεκδικήσεις της σε εσωτερικό τουρκικό δίκαιο. Προειδοποίησε ότι, εάν το νομοσχέδιο συνοδευτεί από χάρτες που θα εμφανίζουν τουρκική ΑΟΖ μέχρι τον 28ο μεσημβρινό, η αντιπαράθεση θα περάσει σε εντελώς διαφορετικό επίπεδο.
«Αλλάζουμε πίστα», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι δεν θα πρόκειται πλέον μόνο για ρηματικές αμφισβητήσεις ή υπομνήματα στον ΟΗΕ, αλλά για απόπειρα πρακτικής εφαρμογής των τουρκικών αξιώσεων.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, μια τέτοια εφαρμογή θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε επιχειρήσεις του τουρκικού Λιμενικού εναντίον Ελλήνων αλιέων σε περιοχές που η Άγκυρα θα έχει μονομερώς χαρακτηρίσει τουρκική ΑΟΖ.
Υποστήριξε, μάλιστα, ότι η Τουρκία δύσκολα θα υιοθετούσε ένα τέτοιο νομοθέτημα χωρίς πρόθεση εφαρμογής του, καθώς διαφορετικά θα εξέθετε και θα αποδυνάμωνε τις ίδιες τις αξιώσεις της.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο θερμού επεισοδίου
Ερωτηθείς ευθέως για τον κίνδυνο ελληνοτουρκικής σύγκρουσης, ο Σταύρος Καλεντερίδης δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο θερμού επεισοδίου.
Τόνισε ότι η μακροχρόνια ελληνική αυτοσυγκράτηση, υπό τον φόβο μιας κρίσης, οδήγησε σε de facto περιορισμό της άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων. Αναφέρθηκε ειδικά στην υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης στην Κάσο, υποστηρίζοντας ότι ακόμη και σε οριοθετημένη ΑΟΖ η Ελλάδα δεν προχώρησε απρόσκοπτα στην πόντιση του καλωδίου.
Κατά τον ίδιο, το περιεχόμενο και κυρίως η εφαρμογή του τουρκικού νομοσχεδίου θα κρίνουν εάν η κατάσταση θα οδηγηθεί σε σύγκρουση.
«Το άρθρο 86 χρειάζεται κατάργηση, όχι μπάλωμα»
Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, ο Σταύρος Καλεντερίδης άσκησε σκληρή κριτική στις προτάσεις συνταγματικής αναθεώρησης.
Υποστήριξε ότι το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών πρέπει να καταργηθεί πλήρως και όχι να τροποποιηθεί με έναν νέο, πολύπλοκο μηχανισμό. Όπως είπε, δεν υπάρχει λόγος οι υπουργοί και οι πρωθυπουργοί να απολαμβάνουν ειδική προστασία όταν εξετάζονται ενδεχόμενα ποινικά αδικήματα.
Έθεσε επίσης ζήτημα πραγματικής διάκρισης των εξουσιών, επισημαίνοντας ότι η πολιτική εξουσία εξακολουθεί να έχει καθοριστικό ρόλο στην επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Κατά την άποψή του, όσο η μία εξουσία καθορίζει την ηγεσία της άλλης, δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστικά ανεξάρτητη Δικαιοσύνη.
Κλείνοντας, συνέδεσε τις υποθέσεις των Τεμπών, του ΟΠΕΚΕΠΕ και των υποκλοπών με τον ευρωπαϊκό παράγοντα, υποστηρίζοντας ότι η αποκάλυψή τους δείχνει πόσο δύσκολα θα έρχονταν στο φως σοβαρές υποθέσεις που περιορίζονται αποκλειστικά στο εσωτερικό της χώρας.
Οι ιδιαίτερα βαρείς χαρακτηρισμοί και οι καταγγελίες που διατυπώθηκαν στη συνέντευξη αποτελούν προσωπικές πολιτικές εκτιμήσεις του Σταύρου Καλεντερίδη.
GEOPOLITICO
Χαραλαμπίδης: Έρχεται κοινός αμυντικός θόλος Ελλάδας–Κύπρου
Ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννος Χαραλαμπίδης αναλύει στην τηλεόραση του ΣΙΓΜΑ τον σχεδιασμό για κοινή αεράμυνα Ελλάδας και Κύπρου, με στρατηγική προέκταση προς το Ισραήλ.
Στη δημιουργία ενός ενιαίου χώρου αεράμυνας, ο οποίος θα συνδέει την Ελλάδα και την Κύπρο και θα έχει στρατηγική προέκταση προς το Ισραήλ, αναφέρθηκε ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννος Χαραλαμπίδης, μιλώντας στην τηλεόραση του ΣΙΓΜΑ. Παράλληλα, παρουσίασε τρεις συγκεκριμένες κινήσεις πολιτικής και στρατιωτικής σημασίας που, όπως υποστήριξε, μπορούν να ενισχύσουν την αποτροπή απέναντι στην Τουρκία.
Αφετηρία της ανάλυσής του αποτέλεσε η ελληνική συμφωνία με το Ισραήλ για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», ένα πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας, η υλοποίηση του οποίου αναμένεται να αρχίσει σε ορίζοντα περίπου 36 μηνών.
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης επισήμανε ότι, ενώ η Αθήνα επιχειρεί να ενισχύσει αποφασιστικά την αποτρεπτική της ικανότητα, η «αχίλλειος πτέρνα» του Ελληνισμού εξακολουθεί να είναι η Κύπρος. Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, είναι εάν Αθήνα και Λευκωσία θα προχωρήσουν στην αμυντική ενοποίηση του γεωγραφικού χώρου από το Αιγαίο μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο.
Δύο θόλοι, ενιαία εικόνα και διοίκηση
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλέστηκε, υπάρχει σαφής πρόθεση τόσο από την Αθήνα όσο και από τη Λευκωσία για τη δημιουργία κοινής αεράμυνας, η οποία θα στηρίζεται σε δύο συνδεδεμένους θόλους: τον ελλαδικό και τον κυπριακό, υπό την ευθύνη της Εθνικής Φρουράς.
Επειδή, όμως, δεν μπορεί να υπάρξει πλήρης γεωγραφική αλληλοκάλυψη μόνο με επίγεια αντιαεροπορικά συστήματα, καθοριστικό ρόλο θα κληθούν να αναλάβουν η ελληνική Πολεμική Αεροπορία και το Πολεμικό Ναυτικό. Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν διαθέτει αντίστοιχες αεροπορικές και ναυτικές δυνατότητες, με αποτέλεσμα η κάλυψη των κενών να βαρύνει κυρίως την Ελλάδα.
Ο σχεδιασμός, όπως εξήγησε, προϋποθέτει και την ανάπτυξη της αναγκαίας τεχνολογικής υποδομής, ώστε Ελλάδα και Κύπρος να διαθέτουν άμεση επικοινωνία, κοινή επιχειρησιακή εικόνα και συντονισμένη διοίκηση στον τομέα της αεράμυνας.
Η αρχιτεκτονική αυτή θα μπορούσε να επεκταθεί προς το Ισραήλ, σχηματίζοντας ένα στρατηγικό τόξο από τα Βαλκάνια μέχρι τη Μέση Ανατολή. Κατά τον Γιάννο Χαραλαμπίδη, αυτό ακριβώς είναι ένα από τα σενάρια που προκαλούν έντονη ανησυχία στην Άγκυρα.
Η επίσκεψη Καλίν και η πίεση για τα ελληνικά νησιά
Στην ίδια εξίσωση ενέταξε και την πρόσφατη επίσκεψη στην Αθήνα του επικεφαλής της τουρκικής ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν. Όπως ανέφερε, η τουρκική πλευρά έστειλε προειδοποιητικό –ή ακόμη και απειλητικό– μήνυμα ότι δεν πρόκειται να δεχθεί αλλαγές στο υφιστάμενο καθεστώς στο Αιγαίο, επαναφέροντας παράλληλα την αξίωσή της για αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών.
Ο αναλυτής προειδοποίησε ότι η Τουρκία ενδέχεται να επιχειρήσει να αξιοποιήσει ή ακόμη και να προκαλέσει μία κρίση, προκειμένου να οδηγήσει Ελλάδα και Τουρκία σε τραπέζι διαπραγματεύσεων υπό την πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών και άλλων συμμάχων. Τελικός στόχος της Άγκυρας, κατά την εκτίμησή του, θα είναι να θέσει επισήμως ζήτημα αποστρατιωτικοποίησης.
Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι μία τέτοια απαίτηση δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή την ώρα που η Τουρκία ενισχύει διαρκώς τις δυνάμεις της στα μικρασιατικά παράλια, αναδιοργανώνει περίπου 40 ταξιαρχίες από τα Δαρδανέλια μέχρι τη Συρία και μετακινεί ειδικές δυνάμεις υπό την άμεση διοίκηση του τουρκικού Γενικού Επιτελείου.
Οι τρεις κινήσεις που προτείνει
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης κατέθεσε τρεις συγκεκριμένες προτάσεις για την ενίσχυση της ελληνικής και κυπριακής αποτροπής.
Πρώτον, πρότεινε την υπογραφή αμυντικού συμφώνου μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ, στο οποίο θα ενταχθεί στη συνέχεια και η Κυπριακή Δημοκρατία. Μια τέτοια συμφωνία θα έδινε πολιτικό και επιχειρησιακό βάθος στη συνεργασία των τριών χωρών.
Δεύτερον, Αθήνα και Λευκωσία θα πρέπει να ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Ένωση τη μετατροπή της αεροπορικής βάσης «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο σε ευρωπαϊκό στρατηγείο για επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή. Η παρουσία αμερικανικών και άλλων συμμαχικών δυνάμεων στην Πάφο θα αύξανε σημαντικά, όπως σημείωσε, την αποτρεπτική ισχύ της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Τρίτον, ζήτησε να περιληφθεί στα συμπεράσματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης σαφής αναφορά ότι, εάν κράτος-μέλος δεχθεί επίθεση από τρίτη χώρα, θα ενεργοποιείται αυτομάτως η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής του άρθρου 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Καταλήγοντας, τόνισε ότι Ελλάδα και Κύπρος οφείλουν να συνδυάσουν την ενίσχυση της αποτροπής με τη συστηματική καταγγελία της Τουρκίας στα διεθνή φόρα. Όπως ανέφερε, δεν είναι δυνατόν μία χώρα που κατέχει έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας και απειλεί την Ελλάδα να απαιτεί ταυτόχρονα την αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών, επιδιώκοντας να καταστήσει τον Ελληνισμό ευάλωτο στους τουρκικούς εκβιασμούς.
GEOPOLITICO
Προετοιμαστείτε για το χειρότερο σενάριο!
Δραματική προειδοποίηση για την πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης απηύθυνε ο Σάββας Καλεντερίδης από το στούντιο της «Ναυτεμπορικής», υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη παραμένει ένας οικονομικός γίγαντας με «μηδενικό γεωπολιτικό αποτύπωμα». Ο στρατιωτικός αναλυτής αναφέρθηκε στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία, στις πολιτικές ανατροπές στη Γερμανία, στο ενδεχόμενο μιας νέας παγκόσμιας μοιρασιάς μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας, αλλά και στην ανάγκη η Ελλάδα να καταστρώσει από τώρα σχέδιο για την επόμενη ημέρα.
Στις έντονες διπλωματικές διεργασίες γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία επικεντρώθηκε αρχικά ο Σάββας Καλεντερίδης, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική». Όπως εκτίμησε, οι πρόσφατες επαφές της αμερικανικής πλευράς με τη Μόσχα και το Κίεβο δείχνουν ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια σοβαρή προσπάθεια για να αποτραπεί η επέκταση της σύγκρουσης στην Ευρώπη.
Ο στρατιωτικός αναλυτής στάθηκε ιδιαίτερα στην επίσκεψη του διοικητή της CIA στη Μόσχα και στις επαφές που ακολούθησαν στην Ουάσιγκτον και στο ΝΑΤΟ. Κατά την εκτίμησή του, οι κινήσεις αυτές ενδέχεται να συνδέονται είτε με ρωσικές προειδοποιήσεις για πιθανό πλήγμα σε στόχο νατοϊκής χώρας είτε με μια σκόπιμη διαρροή της Μόσχας, προκειμένου να δοκιμαστούν τα αντανακλαστικά της Συμμαχίας.
Οι πιέσεις προς τον Ζελένσκι
Ο Σάββας Καλεντερίδης ανέφερε ότι οι Αμερικανοί διαπραγματευτές μετέβησαν στο Κίεβο μετά τις πολύωρες συνομιλίες στη Μόσχα και, σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλέστηκε, έθεσαν στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι ζήτημα παραχώρησης εδαφών.
Ειδικότερα, υποστήριξε ότι στο τραπέζι τέθηκαν οι κρίσιμες πόλεις Κραματόρσκ και Σλοβιάνσκ, καθώς και τμήμα της Ζαπορίζια. Παράλληλα, έκανε λόγο για απαίτηση αναγνώρισης της προσάρτησης των εδαφών που ελέγχει η Ρωσία.
Ο Ουκρανός πρόεδρος, σύμφωνα με όσα μετέφερε ο Σάββας Καλεντερίδης, αρνήθηκε τις προτάσεις, επισημαίνοντας ότι δεν είναι πολιτικά και ηθικά εύκολο να ζητείται από μια χώρα να παραδώσει εδάφη για τα οποία έχουν χάσει τη ζωή τους δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι.
Παρά τη δυσκολία των διαπραγματεύσεων, ο ίδιος διέκρινε ένα πρώτο «φως» για τον τερματισμό του πολέμου, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να πιέζουν για μια διευθέτηση που θα αποτρέψει τη διάχυση της σύγκρουσης.
«Η Ευρώπη δεν υφίσταται γεωπολιτικά»
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο Σάββας Καλεντερίδης για τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως τόνισε, μια ένωση εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων, με τεράστια οικονομική ισχύ, απουσιάζει από τις σημαντικότερες διαπραγματεύσεις που αφορούν άμεσα την ασφάλεια και το μέλλον της.
«Η Ευρώπη είναι ένας οικονομικός γίγαντας με μηδενικό γεωπολιτικό αποτύπωμα», σημείωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι χωρίς στρατιωτική ισχύ κανείς δεν μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στο διεθνές σύστημα.
Κατά τον ίδιο, οι ευρωπαϊκές χώρες καλούνται να πληρώσουν το κόστος ενός πολέμου στον σχεδιασμό του οποίου δεν είχαν αποφασιστικό λόγο, ενώ ταυτόχρονα παραμένουν αποκλεισμένες από τις κρίσιμες διαπραγματεύσεις. Ξεκαθάρισε, πάντως, ότι δεν απαλλάσσει τη Ρωσία από τις ευθύνες της για την εισβολή, σημειώνοντας όμως ότι αυτή «δεν έγινε σε κενό» και ότι είχε προηγηθεί μια μακρά αλληλουχία δυτικών επιλογών.
Η προειδοποίηση για Γερμανία και Γαλλία
Ο Σάββας Καλεντερίδης συνέδεσε την υποχώρηση της ευρωπαϊκής ισχύος με την αποβιομηχάνιση της Γερμανίας, την άνοδο της Εναλλακτικής για τη Γερμανία και τις πολιτικές αναταράξεις στη Γαλλία.
Όπως προειδοποίησε, εάν οι σημερινές πολιτικές τάσεις επεκταθούν από τα γερμανικά κρατίδια στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση, τότε μπορεί να τεθούν σε αμφισβήτηση το ευρώ, η εξωτερική πολιτική της Γερμανίας και συνολικά η σημερινή μορφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Αυτό, σε συνδυασμό με τις εξελίξεις στη Γαλλία, μπορεί να σημάνει το τέλος της Ευρώπης, τουλάχιστον όπως την ξέραμε», ανέφερε.
Κατηγόρησε, επίσης, τις ευρωπαϊκές ηγεσίες ότι αγνόησαν επί χρόνια τις προειδοποιήσεις για τις συνέπειες του πολέμου, της οικονομικής πολιτικής και της ανεξέλεγκτης διαχείρισης του μεταναστευτικού. «Πριονίζετε το κλαδί πάνω στο οποίο κάθεστε», ήταν η φράση με την οποία περιέγραψε τη στάση τους.
«Η Ελλάδα να είναι έτοιμη για τη διάλυση της ΕΕ»
Η πιο ηχηρή προειδοποίηση αφορούσε την Ελλάδα. Ο Σάββας Καλεντερίδης υπογράμμισε ότι η Αθήνα οφείλει να προετοιμάζεται ακόμη και για το χειρότερο ενδεχόμενο: τη διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή τη μετεξέλιξή της σε ένα σχήμα που δεν θα εξυπηρετεί τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα.
Στο πλαίσιο αυτό επανέφερε την πρότασή του να εξεταστεί, αρχικά σε ακαδημαϊκό και θεωρητικό επίπεδο, μια μελλοντική στρατηγική συνεννόηση Ελλάδας, Ιταλίας και Αλβανίας. Μια τέτοια περιφερειακή δομή, σύμφωνα με το σκεπτικό του, θα μπορούσε να προστατεύσει τις μικρότερες χώρες από τις πιέσεις των μεγάλων δυνάμεων σε περίπτωση κατάρρευσης της σημερινής ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής.
Μια «νέα Γιάλτα» χωρίς την Ευρώπη
Αναφερόμενος στην πιθανότητα συνάντησης των ηγετών των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας, ο Σάββας Καλεντερίδης σημείωσε ότι ήδη γίνεται συζήτηση για τη διαμόρφωση συγκεκριμένης ημερήσιας διάταξης.
Δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο μιας «νέας Γιάλτας», κατά την οποία οι τρεις μεγάλες δυνάμεις θα επιχειρήσουν να καθορίσουν ζώνες επιρροής και νέες ισορροπίες. Και σε αυτή την κοσμοϊστορική διαδικασία, όπως τόνισε, η Ευρώπη κινδυνεύει να είναι και πάλι απούσα.
«Η Ελλάδα είναι πρωταθλήτρια στη χορήγηση ασύλου»
Ο στρατιωτικός αναλυτής άσκησε κριτική και στην ελληνική μεταναστευτική πολιτική, λέγοντας ότι η χώρα εμφανίζεται «πρωταθλήτρια στη χορήγηση ασύλου» και ουραγός στον συνολικό σχεδιασμό.
Αναγνώρισε ότι η ένταξη πολιτών από άλλες χώρες μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση του δημογραφικού, ξεκαθάρισε όμως ότι αυτό δεν μπορεί να γίνεται χωρίς έλεγχο. Πρότεινε μια σχεδιασμένη πολιτική νόμιμης μετανάστευσης, με συγκεκριμένες χώρες προέλευσης, οργανωμένη χορήγηση θεωρήσεων εργασίας και πραγματικές προϋποθέσεις κοινωνικής και πολιτισμικής ενσωμάτωσης.
«Αυτό που γίνεται σήμερα είναι ένα ξέφραγο αμπέλι», κατέληξε, επιμένοντας ότι τόσο η Ελλάδα όσο και η Ευρώπη χρειάζονται άμεσα συγκροτημένο σχέδιο για την ασφάλεια, το δημογραφικό και τη γεωπολιτική τους επιβίωση.
-
Άμυνα3 μήνες πρινΣάλος με εικόνες από τον «Θαλασσόλυκο 2026»: Τούρκοι δείχνουν Έλληνα αξιωματικό δίπλα σε αξιωματικό του ψευδοκράτους – Χαραλαμπίδης στο Geopolitico: “Φέρουν ευθύνες Δένδιας και Α’ΓΕΕΘΑ”
-
Άμυνα2 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ1 μήνα πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO5 ημέρες πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Πολιτική2 μήνες πρινΣεισμός από το Ισραήλ! Ο Υπουργός Εξωτερικών ανοίγει τον φάκελο της αναγνώρισης της γενοκτονίας των Αρμενίων
-
Αναλύσεις2 εβδομάδες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 εβδομάδες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας