Με απειλητική γλώσσα και επιλεκτική επίκληση των διεθνών συνθηκών, η Τουρκία επιχειρεί να αποκτήσει λόγο στον ελληνικό αμυντικό σχεδιασμό. Για τα Δωδεκάνησα, όμως, το σχετικό καθεστώς απορρέει από τη Συνθήκη των Παρισίων του 1947, στην οποία η Άγκυρα δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος.

Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης

Νέα προειδοποίηση προς την Ελλάδα, αυτήν τη φορά με επίκεντρο τη Ρόδο, απηύθυνε το τουρκικό Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, δηλώνοντας ότι η Άγκυρα θα λάβει τα «απαραίτητα μέτρα» εάν προχωρήσει η ενδεχόμενη δημιουργία βάσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο νησί.

Η τουρκική παρέμβαση έγινε κατά την εβδομαδιαία ενημέρωση του Υπουργείου Άμυνας, την Πέμπτη 27 Αυγούστου, και συνδέθηκε με τις πάγιες αξιώσεις περί αποστρατιωτικοποιημένου καθεστώτος των Δωδεκανήσων.

Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί επισήμως από την ελληνική κυβέρνηση η κατασκευή βάσης UAV στη Ρόδο. Η Άγκυρα, επομένως, αντιδρά σε πληροφορίες και σενάρια, επιχειρώντας προκαταβολικά να θέσει όρια στον ελληνικό αμυντικό σχεδιασμό.

Προειδοποίηση με ανοιχτό περιεχόμενο

Κληθείσα να σχολιάσει τις πληροφορίες για πιθανή δημιουργία βάσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών, η τουρκική πλευρά υποστήριξε ότι το νομικό καθεστώς της Ρόδου καθορίζεται «με σαφή και δεσμευτικό τρόπο» από διεθνείς συνθήκες.

«Κάθε πρωτοβουλία που θα παραβιάζει αυτό το καθεστώς δεν συνάδει με τις υποχρεώσεις της Ελλάδας οι οποίες απορρέουν από το διεθνές δίκαιο», ανέφερε το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας.

Στην ανακοίνωση σημειώνεται:

«Ένα πιθανό βήμα για τη δημιουργία βάσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών στη Ρόδο θα αποτελούσε παραβίαση του αποστρατιωτικοποιημένου καθεστώτος του νησιού και είναι σαφές ότι θα έβλαπτε την ειρήνη και τη σταθερότητα στο Αιγαίο, καθώς και τις σχέσεις καλής γειτονίας».

Το τουρκικό ΥΠΑΜ ολοκλήρωσε την τοποθέτησή του με μια σαφή προειδοποίηση, χωρίς όμως να διευκρινίζει το είδος των ενεργειών που εξετάζει:

«Η Τουρκία θα συνεχίσει να προστατεύει αποφασιστικά τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της που απορρέουν από τις διεθνείς συνθήκες και να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση».

Η αναφορά στα «απαραίτητα μέτρα» έχει σκόπιμα ανοιχτό περιεχόμενο. Δεν αποτελεί ρητή διατύπωση στρατιωτικής απειλής, συνιστά όμως προειδοποίηση ότι η Άγκυρα σκοπεύει να αντιδράσει σε έναν αμυντικό σχεδιασμό που αφορά ελληνικό έδαφος.

Η ελληνική θέση για τα Δωδεκάνησα

Η Ρόδος και η Κάρπαθος παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα κατά πλήρη κυριαρχία με τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947. Η Τουρκία δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος στη συγκεκριμένη συνθήκη και, σύμφωνα με την πάγια ελληνική θέση, δεν μπορεί να αντλεί δικαιώματα από αυτήν ούτε να εμφανίζεται ως εγγυήτρια της εφαρμογής της.

Η Αθήνα επικαλείται, επίσης, το αναφαίρετο δικαίωμα της νόμιμης άμυνας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ. Η τουρκική απειλή πολέμου, η ύπαρξη της Στρατιάς του Αιγαίου απέναντι από τα ελληνικά νησιά, οι συστηματικές παραβιάσεις και η αμφισβήτηση ελληνικής κυριαρχίας συνιστούν, κατά την Ελλάδα, επαρκείς λόγους για την αμυντική θωράκιση της νησιωτικής επικράτειας.

Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών χαρακτηρίζει την τουρκική απαίτηση περί αποστρατιωτικοποίησης τμήμα της συστηματικής πολιτικής αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας.

Πανηγυρίζει για τη μεταφορά των Patriot

Στην ίδια ενημέρωση, το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας χαρακτήρισε «θετικό βήμα» την απόφαση της Ελλάδας να μεταφέρει την πυροβολαρχία Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη.

Η Άγκυρα χρησιμοποίησε για την Κάρπαθο την τουρκική ονομασία «Kerpe» και επανέλαβε ότι το νομικό καθεστώς των νησιών ρυθμίζεται από τις Συνθήκες της Λωζάννης του 1923 και των Παρισίων του 1947.

«Αξιολογούμε την απόφαση μεταφοράς των συστημάτων αεράμυνας Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη ως θετικό βήμα προς την κατεύθυνση της ανατροπής της υφιστάμενης λανθασμένης πρακτικής», ανέφερε.

Η Τουρκία επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να εμφανίσει την ελληνική αναδιάταξη ως υποχώρηση απέναντι στις αξιώσεις της. Η ελληνική πλευρά απορρίπτει αυτήν την ερμηνεία, αποδίδοντας τη μετακίνηση αποκλειστικά σε επιχειρησιακές ανάγκες.

Η πυροβολαρχία μεταφέρθηκε στη Σούδα για την ενίσχυση της αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής προστασίας των κρίσιμων ελληνικών, αμερικανικών και νατοϊκών υποδομών, μετά τις πληροφορίες για ενδεχόμενες ιρανικές επιθέσεις σε στρατιωτικούς στόχους στην Ευρώπη.

Η Άγκυρα βαφτίζει «υποχώρηση» τη μετακίνηση των Patriot από την Κάρπαθο

Στο στόχαστρο και οι ισραηλινές επιχειρήσεις στη Συρία

Το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας αναφέρθηκε ακόμη στις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Συρία, δηλώνοντας ότι τις παρακολουθεί στενά και ότι «πρέπει να τερματιστούν το συντομότερο δυνατό».

Σε ερώτηση για τις πληροφορίες περί αμερικανικής πρωτοβουλίας δημιουργίας μηχανισμού αποτροπής συγκρούσεων στη Συρία, η τουρκική πλευρά απάντησε ότι μέχρι σήμερα δεν έχει λάβει επίσημο αίτημα.

«Εάν διαβιβαστεί τέτοιο αίτημα, το ζήτημα θα αξιολογηθεί σε συντονισμό με τις αρμόδιες Αρχές», σημείωσε.

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση δείχνει ότι η Άγκυρα επιδιώκει να διατηρήσει κεντρικό ρόλο σε οποιονδήποτε μελλοντικό μηχανισμό διαχείρισης της στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την αποφυγή απευθείας αντιπαράθεσης με το Ισραήλ.

Ικανοποίηση για τη διάλυση των SDF

Η τουρκική πλευρά χαρακτήρισε σημαντική εξέλιξη τη διάλυση των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων και την ενσωμάτωση των μονάδων τους στους κρατικούς και στρατιωτικούς θεσμούς της Συρίας.

Σύμφωνα με το τουρκικό ΥΠΑΜ, η εξέλιξη εξυπηρετεί τη διατήρηση της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας και ενισχύει την αρχή «ένα κράτος, ένας στρατός».

Η Τουρκία θεωρεί τις κουρδικές Μονάδες Προστασίας του Λαού, οι οποίες αποτελούσαν τον βασικό κορμό των SDF, παρακλάδι του PKK. Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεργάστηκαν στρατιωτικά με τις SDF στον αγώνα εναντίον του Ισλαμικού Κράτους.

Το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι οι τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις θα συνεχίσουν να υποστηρίζουν την ανάπτυξη των δυνατοτήτων του συριακού στρατού, ιδιαίτερα στον τομέα της αντιμετώπισης της τρομοκρατίας, βάσει της υφιστάμενης συμφωνίας στρατιωτικής συνεργασίας.

Οι τοποθετήσεις της Άγκυρας για Ρόδο, Κάρπαθο και Συρία αποτυπώνουν μια ενιαία στρατηγική: η Τουρκία επιχειρεί να διεκδικήσει λόγο στον ελληνικό αμυντικό σχεδιασμό στο Αιγαίο και, ταυτόχρονα, να κατοχυρώσει τον ρόλο της ως βασικού ρυθμιστή της νέας τάξης πραγμάτων στη Συρία.

Γιατί η Ελλάδα δεν κάνει το ίδιο για τις βάσεις της Τουρκίας;

Το εύλογο ερώτημα, λοιπόν, είναι εάν η Αθήνα ασχολείται με το δίκτυο τουρκικών εγκαταστάσεων μη επανδρωμένων συστημάτων που έχει αναπτυχθεί απέναντι από τα ελληνικά σύνορα και νησιά. Στην Κεσάνη, λίγα χιλιόμετρα από τον Έβρο, λειτουργεί το Κέντρο Πτητικών Δοκιμών και Εκπαίδευσης της Baykar, όπου έχουν δοκιμαστεί τα TB2, TB3, Kalkan, Kemankeş 2 και, πλέον, σμήνη καμικάζι UAV K2 πάνω από τον Κόλπο του Ξηρού. Στο Τσανάκκαλε εδρεύει η 313η Μοίρα UAV του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού με οπλισμένα Bayraktar TB2, ενώ στη βάση του Ντάλαμαν, ακριβώς απέναντι από τη Ρόδο, επιχειρεί η 312η Μοίρα UAV με ANKA και TB2, πραγματοποιώντας αποστολές επιτήρησης από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι το βόρειο Αιγαίο σε 24ωρη βάση.

Θέτει η Ελλάδα επισήμως το ζήτημα αυτών των βάσεων, των οπλισμένων UAV και των επανειλημμένων παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου ή αποδέχεται να απολογείται στην Άγκυρα για τον τρόπο με τον οποίο υπερασπίζεται τα νησιά της; Και για να μην υπάρχει νομική σύγχυση: το προβλεπόμενο καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης των Δωδεκανήσων δεν απορρέει από τη Συνθήκη της Λωζάννης, αλλά από το άρθρο 14 της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων του 1947, στην οποία η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος. Η Άγκυρα, επομένως, δεν μπορεί να εμφανίζεται ως ελεγκτής της ελληνικής άμυνας ούτε η απειλητική διατύπωση περί λήψης «απαραίτητων μέτρων» μπορεί να μένει αναπάντητη.

Μια μεθοδική και ακριβοπληρωμένη επιχείρηση επιρροής στην Ουάσιγκτον έχει θέσει σε εφαρμογή η Τουρκία, με βασικό στόχο την επιστροφή της στο πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35.

Η Άγκυρα δεν περιορίζεται στις διπλωματικές επαφές με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ. Επιστρατεύει επαγγελματίες του lobbying, πρώην στελέχη του Λευκού Οίκου και πολιτικούς με ισχυρές διασυνδέσεις στο Κογκρέσο, δαπανώντας εκατομμύρια δολάρια για να κάμψει τις αντιδράσεις που προκάλεσε η αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400.

Σύμφωνα με το Middle East Eye, το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας υπέγραψε στις 8 Αυγούστου μονοετή σύμβαση ύψους 2,4 εκατ. δολαρίων με την Ballard Partners, μία από τις ισχυρότερες εταιρείες άσκησης πολιτικής επιρροής στην Ουάσιγκτον και με βαθιές προσβάσεις στο περιβάλλον του Αμερικανού προέδρου.

Η συμφωνία προβλέπει μηνιαία αμοιβή 200.000 δολαρίων. Η εταιρεία αναλαμβάνει να εκπροσωπεί τα τουρκικά συμφέροντα απέναντι στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση και στο Κογκρέσο, παρέχοντας υπηρεσίες κυβερνητικών σχέσεων, στρατηγικής συμβουλευτικής και προώθησης θέσεων.

Παράλληλα, θα ενημερώνει συστηματικά την Άγκυρα για τις εξελίξεις στην αμερικανική νομοθεσία, τις κινήσεις των επιτροπών του Κογκρέσου και τις αλλαγές στην πολιτική της Ουάσιγκτον. Τα στοιχεία προέρχονται από έγγραφα τα οποία κατατέθηκαν στο αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης στο πλαίσιο του νόμου περί εγγραφής ξένων πρακτόρων, του γνωστού FARA.

Στρατηγικός στόχος η επιστροφή στα F-35

Η επιλογή του τουρκικού υπουργείου Άμυνας ως άμεσου πελάτη της Ballard Partners δεν αφήνει πολλές αμφιβολίες για τον βασικό στόχο της σύμβασης. Η Άγκυρα επιδιώκει να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35 και να παραλάβει έξι μαχητικά τα οποία είχαν κατασκευαστεί για την τουρκική Πολεμική Αεροπορία, αλλά παραμένουν αποθηκευμένα στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα το 2019, μετά την παραλαβή του ρωσικού συστήματος S-400. Η αμερικανική πλευρά είχε προειδοποιήσει ότι η ταυτόχρονη λειτουργία των S-400 και των F-35 θα μπορούσε να επιτρέψει στη Ρωσία να συλλέξει κρίσιμα δεδομένα για τα ίχνη, τα ηλεκτρονικά συστήματα και τις επιχειρησιακές δυνατότητες του αμερικανικού μαχητικού.

Το Πεντάγωνο είχε καταστήσει σαφές ότι οι S-400 είναι ασύμβατοι με το F-35 και ότι δεν μπορούσε να υπάρξει επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα όσο το ρωσικό σύστημα παρέμενε στο τουρκικό έδαφος. Η θέση αυτή είχε διατυπωθεί επίσημα από το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας.

Το 2020 η Ουάσιγκτον επέβαλε επιπλέον κυρώσεις στην τουρκική Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών βάσει του νόμου CAATSA. Επομένως, η επιστροφή της Τουρκίας δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την προσωπική βούληση του Ντόναλντ Τραμπ. Απαιτεί την αντιμετώπιση του προβλήματος των S-400, αλλαγές στο καθεστώς των κυρώσεων, έγκριση των αρμόδιων αμερικανικών υπηρεσιών και υπέρβαση των σοβαρών αντιδράσεων στο Κογκρέσο.

Στο τραπέζι ακόμη και η πώληση των S-400

Η Άγκυρα φέρεται να εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο πώλησης των S-400 σε τρίτη χώρα, σε μια προσπάθεια να απομακρύνει το βασικότερο εμπόδιο για την επιστροφή της στα F-35.

Το Middle East Eye είχε μεταδώσει ότι μεταξύ των πιθανών επιλογών εξετάστηκαν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Δεν έχει γίνει γνωστό εάν η Μόσχα θα συναινούσε σε μια τέτοια μεταβίβαση ούτε εάν η απλή απομάκρυνση του συστήματος θα ήταν αρκετή για την άρση των αμερικανικών κυρώσεων.

Για την Τουρκία, πάντως, το διακύβευμα είναι μεγάλο. Η απόκτηση των F-35 θα αναβάθμιζε δραστικά τις δυνατότητες της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας και θα ενίσχυε την επιχειρησιακή της θέση στο Αιγαίο, στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Συρία και στη Μαύρη Θάλασσα.

Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, οι τουρκικές κινήσεις παρακολουθούνται στενά από την Ελλάδα, την Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ. Η επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα δεν αποτελεί μια απλή εμπορική συμφωνία, αλλά εξέλιξη με άμεσες συνέπειες για την περιφερειακή ισορροπία ισχύος.

Οι άνθρωποι του Τραμπ στην υπηρεσία της Άγκυρας

Η Ballard Partners δεν επιλέχθηκε τυχαία. Επικεφαλής της εταιρείας είναι ο Μπράιαν Μπάλαρντ, ισχυρός χρηματοδότης των Ρεπουμπλικανών από τη Φλόριντα, ο οποίος είχε εργαστεί στις προεκλογικές εκστρατείες του Ντόναλντ Τραμπ.

Η εταιρεία διαθέτει ένα πυκνό δίκτυο επαφών στον Λευκό Οίκο, στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και στο Κογκρέσο. Μεταξύ των πρώην στελεχών της συγκαταλέγονται η προσωπάρχης του Λευκού Οίκου Σούζι Γουάιλς και η Παμ Μπόντι, η οποία διετέλεσε υπουργός Δικαιοσύνης.

Στην ομάδα που ανέλαβε τον λογαριασμό του τουρκικού υπουργείου Άμυνας συμμετέχει ο Τόμας Μπούντρι. Ο Μπούντρι είχε υπηρετήσει ως ειδικός βοηθός του Τραμπ και ανώτερος διευθυντής νομοθετικών υποθέσεων στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας μέχρι τον Απρίλιο του 2025.

Απομακρύνθηκε στο πλαίσιο των εκκαθαρίσεων που συνδέθηκαν με την αποπομπή του τότε συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας Μάικ Γουόλτς. Δημοσιεύματα ανέφεραν ότι η απομάκρυνσή του πραγματοποιήθηκε λίγο μετά τη συνάντηση του Τραμπ με τη συντηρητική ακτιβίστρια Λόρα Λούμερ, η οποία είχε θέσει ζήτημα αφοσίωσης ορισμένων στελεχών προς τον πρόεδρο.

Στην ίδια ομάδα βρίσκεται ο πρώην Δημοκρατικός βουλευτής της Φλόριντα Ρόμπερτ Γουέξλερ, ένας από τους ιδρυτές του Congressional Caucus on US-Turkey Relations and Turkish Americans το 2001.

Ο Γουέξλερ είναι πρόεδρος του S. Daniel Abraham Center for Middle East Peace και διατηρεί στενές σχέσεις με φιλοϊσραηλινούς πολιτικούς και επιχειρηματικούς κύκλους. Η παρουσία του παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς το Ισραήλ έχει σοβαρές επιφυλάξεις απέναντι στην προοπτική πώλησης F-35 στην Τουρκία, λόγω της αυξανόμενης αντιπαράθεσης με την κυβέρνηση Ερντογάν.

Την ομάδα συμπληρώνει ο Σιλ Λούκις, ανώτερος εταίρος της Ballard Partners και ένας από τους στενότερους συνεργάτες του Μπράιαν Μπάλαρντ. Τα πρόσωπα που ανέλαβαν τον τουρκικό λογαριασμό περιγράφονται αναλυτικά στο δημοσίευμα για τη νέα σύμβαση.

Προηγούμενη συνεργασία για τη Halkbank

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Τουρκία προσλαμβάνει την Ballard Partners. Το 2017, κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ, η τουρκική κυβέρνηση είχε υπογράψει συμφωνία ύψους 1,5 εκατ. δολαρίων με την ίδια εταιρεία.

Τότε η δραστηριότητα της Ballard Partners είχε επικεντρωθεί στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις και στην υπόθεση της κρατικής τράπεζας Halkbank, η οποία είχε κατηγορηθεί στις ΗΠΑ για παραβίαση των κυρώσεων κατά του Ιράν. Οι πληρωμές και οι υπηρεσίες της εταιρείας για λογαριασμό της Τουρκίας και της Halkbank καταγράφονται στις εκθέσεις του αμερικανικού υπουργείου Δικαιοσύνης.

Η διαφορά είναι ότι αυτή τη φορά ο πελάτης δεν είναι γενικά η τουρκική κυβέρνηση ή μια κρατική τράπεζα. Είναι το ίδιο το υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Η αλλαγή αυτή αποκαλύπτει τον καθαρά στρατιωτικό και εξοπλιστικό χαρακτήρα της νέας αποστολής.

Πάνω από 30 εκατ. δολάρια μέσα σε τρεις μήνες

Η Ballard Partners έχει εξελιχθεί σε έναν από τους ισχυρότερους παίκτες της περίφημης K Street, του δρόμου της Ουάσιγκτον που έχει ταυτιστεί με τις εταιρείες lobbying και τα κέντρα πολιτικής επιρροής.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Bloomberg, η εταιρεία κατέγραψε περισσότερα από 30 εκατ. δολάρια σε έσοδα από ομοσπονδιακό lobbying μόνο κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, ξεπερνώντας κάθε ανταγωνιστή της στην Ουάσιγκτον.

Η Άγκυρα γνωρίζει ότι η προσωπική σχέση Τραμπ–Ερντογάν μπορεί να ανοίξει πολιτικές πόρτες. Γνωρίζει, όμως, επίσης ότι η απόφαση για τα F-35 δεν βρίσκεται αποκλειστικά στα χέρια του Λευκού Οίκου. Γι’ αυτό επενδύει ταυτόχρονα στο προεδρικό περιβάλλον, στο Κογκρέσο, στους Δημοκρατικούς και στους φιλοϊσραηλινούς κύκλους.

Τα 2,4 εκατ. δολάρια μπορούν να εξασφαλίσουν συναντήσεις, πρόσβαση και πολιτική πίεση. Δεν μπορούν από μόνα τους να εξαφανίσουν τους S-400 ούτε να ακυρώσουν τις ανησυχίες για την ασφάλεια του F-35. Αυτή ακριβώς είναι η μάχη που η Τουρκία επιχειρεί τώρα να κερδίσει στους διαδρόμους της Ουάσιγκτον.

Ως δικαίωση των πάγιων τουρκικών αξιώσεων επιχειρεί να παρουσιάσει η Άγκυρα την απόφαση της Ελλάδας να μεταφέρει την πυροβολαρχία Patriot από την Κάρπαθο στη βάση της Σούδας στην Κρήτη.

Η επίμαχη τοποθέτηση περιλαμβάνεται στην επίσημη εβδομαδιαία ενημέρωση Τύπου του τουρκικού Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 27 Αυγούστου. Η δήλωση έγινε στο πλαίσιο απαντήσεων του τουρκικού ΥΠΑΜ για τις εξελίξεις στο Αιγαίο και όχι ως αυτοτελές ανακοινωθέν.

Το τουρκικό υπουργείο χαρακτήρισε τη μεταφορά «θετικό βήμα», υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα επιστρέφει από μια «λανθασμένη πρακτική»:

«Αξιολογούμε την απόφαση για τη μεταφορά των συστημάτων Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη ως θετικό βήμα προς την ανατροπή της υφιστάμενης λανθασμένης πρακτικής».

Η Άγκυρα πρόσθεσε ότι θα εξακολουθήσει να υποστηρίζει κάθε κίνηση η οποία, κατά την τουρκική ερμηνεία, είναι σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο και τις διεθνείς συνθήκες.

«Ως Τουρκία, θα συνεχίσουμε να υποστηρίζουμε κάθε εποικοδομητικό βήμα που θα συμβάλει στην ενίσχυση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή μας και θα είναι σύμφωνο με το διεθνές δίκαιο και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις συνθήκες», αναφέρεται στην τοποθέτηση, την οποία μετέδωσε και το τουρκικό πρακτορείο Anadolu.

Επαναφέρει τις αξιώσεις περί αποστρατιωτικοποίησης

Πριν από την αναφορά στους Patriot, το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας επανέλαβε τις γνωστές αξιώσεις περί αποστρατιωτικοποιημένου καθεστώτος ελληνικών νησιών.

Συγκεκριμένα, υποστήριξε ότι η νομική κατάσταση των –κατά την τουρκική ορολογία– «νησιών με αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς» ρυθμίζεται από τη Συνθήκη της Λωζάννης του 1923 και τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947. Κατηγόρησε, μάλιστα, την Ελλάδα ότι εξοπλίζει τα νησιά κατά παράβαση των συνθηκών.

Η αναφορά αυτή αποκαλύπτει την προσπάθεια της Άγκυρας να οικειοποιηθεί μια αμιγώς ελληνική επιχειρησιακή απόφαση και να τη μετατρέψει σε πολιτικό και νομικό προηγούμενο. Με άλλα λόγια, η Τουρκία επιχειρεί να παρουσιάσει τη μεταφορά των Patriot ως έμμεση αποδοχή των θέσεών της από την Αθήνα.

Η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η Κάρπαθος ανήκει στα Δωδεκάνησα και το καθεστώς της συνδέεται με τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947, στην οποία η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος. Συνεπώς, σύμφωνα με την πάγια ελληνική θέση, η Άγκυρα δεν μπορεί να αντλεί δικαιώματα από τη συγκεκριμένη συνθήκη ούτε να εμφανίζεται ως θεματοφύλακας της εφαρμογής της.

Παράλληλα, η Ελλάδα επικαλείται το αναφαίρετο δικαίωμα νόμιμης άμυνας, όπως αυτό προβλέπεται από το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ. Η Αθήνα επισημαίνει ότι η τουρκική απειλή πολέμου, η Στρατιά του Αιγαίου στα μικρασιατικά παράλια, οι παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου και η αμφισβήτηση ελληνικής κυριαρχίας καθιστούν αναγκαία την αμυντική θωράκιση των νησιών. Η επίσημη ελληνική θέση καταγράφεται αναλυτικά από το Υπουργείο Εξωτερικών.

Γιατί μετακινήθηκαν οι Patriot

Η πυροβολαρχία Patriot είχε αναπτυχθεί στην Κάρπαθο τον Μάρτιο του 2026, στο πλαίσιο της αναδιάταξης της ελληνικής αεράμυνας μετά την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.

Η μεταφορά της στη Σούδα άρχισε τα ξημερώματα της Κυριακής 23 Αυγούστου, όταν το σύστημα αναχώρησε από το λιμάνι της Καρπάθου με αρματαγωγό. Στόχος είναι η ενίσχυση της αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής προστασίας των κρίσιμων στρατιωτικών υποδομών στην Κρήτη, όπως και των αμερικανικών και νατοϊκών εγκαταστάσεων στη Σούδα.

Η αναδιάταξη αποφασίστηκε έπειτα από την αξιολόγηση πληροφοριών για πιθανές ιρανικές απειλές εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών στόχων σε ευρωπαϊκό έδαφος. Η Σούδα αποτελεί βασικό κόμβο για τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Μεσόγειο και, ως εκ τούτου, κρίθηκε ότι απαιτείται ενισχυμένη προστασία.

Από ελληνικής πλευράς απορρίπτεται κατηγορηματικά η ερμηνεία ότι η μεταφορά αποτέλεσε υποχώρηση απέναντι στην τουρκική πίεση. Πρόκειται για επιχειρησιακή απόφαση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και του ΓΕΕΘΑ, η οποία ελήφθη βάσει της αξιολόγησης των απειλών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στο στόχαστρο της Άγκυρας και η Ρόδος

Η τουρκική παρέμβαση δεν περιορίστηκε στην Κάρπαθο. Στην ίδια ενημέρωση, το τουρκικό ΥΠΑΜ προειδοποίησε την Ελλάδα να μην προχωρήσει σε ενδεχόμενη δημιουργία βάσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών στη Ρόδο.

Η Άγκυρα υποστήριξε ότι ένα τέτοιο βήμα θα παραβίαζε το καθεστώς του νησιού και θα έβλαπτε την ειρήνη, τη σταθερότητα και τις σχέσεις καλής γειτονίας στο Αιγαίο. Δήλωσε, παράλληλα, ότι θα συνεχίσει να προστατεύει τα τουρκικά «δικαιώματα και συμφέροντα».

Η προσθήκη της Ρόδου στην ανακοίνωση δείχνει ότι η τουρκική ικανοποίηση για τη μετακίνηση των Patriot δεν αποτελεί μια απλή θετική αντίδραση. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Άγκυρας να επαναφέρει, με κάθε αφορμή, τις αξιώσεις περί αποστρατιωτικοποίησης και να αποκτήσει λόγο στον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα οργανώνει την άμυνα της κυρίαρχης επικράτειάς της.

Η μεταφορά των Patriot δεν μεταβάλλει το νομικό καθεστώς της Καρπάθου ούτε αποτελεί αναγνώριση τουρκικών διεκδικήσεων. Ωστόσο, η δημόσια τοποθέτηση της Άγκυρας καθιστά αναγκαίο η Αθήνα να αποσαφηνίσει διεθνώς ότι οι αναδιατάξεις των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων αποφασίζονται αποκλειστικά βάσει εθνικών επιχειρησιακών αναγκών και όχι κατόπιν υποδείξεων της Τουρκίας.