Στη διάκριση ανάμεσα στην ενημέρωση και στην έμμεση αναγνώριση δικαιώματος έγκρισης από την Τουρκία επικέντρωσε την παρέμβασή του ο Ιωάννης Μάζης. Κατά την εκτίμησή του, καθοριστική σημασία έχει το περιεχόμενο οποιουδήποτε εγγράφου ενδέχεται να ζητήσει η Άγκυρα, ιδιαίτερα εάν περιλαμβάνει διατυπώσεις για τη διαφύλαξη του τουρκικού «στάτους κβο» στην περιοχή.

«Ο καθένας κοίταξε τα συμφέροντά του»

Η συζήτηση ξεκίνησε από την κριτική της τουρκικής αντιπολίτευσης προς την κυβέρνηση Ερντογάν για το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Ο Μάζης αντιμετώπισε τις σχετικές τοποθετήσεις ως μέρος της εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης και ζήτησε ψύχραιμη αξιολόγηση των γεγονότων.

Σχολιάζοντας τις διεθνείς αντιδράσεις που έθεσαν υπόψη του οι παρουσιαστές, αναγνώρισε ότι κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση. Απέδωσε, ωστόσο, τη στάση των εμπλεκόμενων χωρών στην προάσπιση συγκεκριμένων συμφερόντων: «Ο καθένας κοίταξε τα συμφέροντά του».

Για την Αίγυπτο, υποστήριξε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο προσφέρει στην Άγκυρα δυνατότητα πολιτικής παρέμβασης στις σχέσεις Καΐρου–Λιβύης. Επικαλέστηκε τη ρήτρα ενημέρωσης και διαβούλευσης μεταξύ των δύο συμβαλλομένων πριν από την ολοκλήρωση συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ με τρίτο κράτος.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Αίγυπτος αντιδρά επειδή διακυβεύονται και δικά της συμφέροντα. Πρόσθεσε ότι το Κάιρο είχε υποτιμήσει το ενδεχόμενο αποδοχής του μνημονίου από την ανατολική λιβυκή πλευρά, λόγω των σχέσεών του με τον Αγκίλα Σάλεχ και τον Χαλίφα Χάφταρ. Όπως παρατήρησε, σφάλματα εκτίμησης γίνονται και από άλλες χώρες, πέρα από την Ελλάδα.

Ισραήλ, Κόλπος και Μουσουλμανική Αδελφότητα

Ο καθηγητής συνέδεσε τη στάση του Ισραήλ με την αντίθεσή του στη Μουσουλμανική Αδελφότητα και με τον ρόλο που αποδίδει στην Τουρκία στην ενίσχυσή της.

Με ανάλογο σκεπτικό ερμήνευσε τις αντιδράσεις μοναρχιών του Κόλπου, αναφερόμενος στην καχυποψία απέναντι στην Άγκυρα και στη στήριξη που, όπως είπε, παρέχουν η Τουρκία και το Κατάρ στην Αδελφότητα.

Αναφέρθηκε επίσης στους Χούθι και στην ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας, αμφισβητώντας την πρακτική αξία της συνδρομής Τουρκίας και Πακιστάν. Το επιχείρημά του ήταν ότι η Αθήνα οφείλει να εξετάζει τα ιδιαίτερα κίνητρα κάθε περιφερειακού παράγοντα όταν αποτιμά τη διεθνή στήριξη.

Τα ερωτήματα για Μακρόν–Ερντογάν

Ο Μάζης συνέδεσε χρονικά την άφιξη πλοίου στο Ηράκλειο, στην οποία αναφέρθηκε, με τηλεφωνική επικοινωνία Μακρόν–Ερντογάν. Έθεσε το ερώτημα εάν οι επαφές σχετίζονται με το σενάριο γαλλικής μεσολάβησης για την ενημέρωση της Τουρκίας σχετικά με το καλώδιο.

Οι παρουσιαστές διευκρίνισαν ότι η ενδεχόμενη ενημέρωση μέσω της γαλλικής πρεσβείας αποτελούσε σενάριο, χωρίς επιβεβαίωση ότι θα υλοποιηθεί. Ο ίδιος θεώρησε τη χρονική συγκυρία ενδεικτική πιθανής σύνδεσης, χωρίς να παρουσιάσει στοιχεία για το περιεχόμενο της τηλεφωνικής συνομιλίας.

Γιατί θεωρεί επικίνδυνο ένα γραπτό προς την Άγκυρα

Στο βασικό σημείο της παρέμβασής του, ο Μάζης υποστήριξε ότι η τουρκική απαίτηση για γραπτή ενημέρωση, συνδυασμένη με τη διαφύλαξη των τουρκικών αξιώσεων, υπερβαίνει μια τυπική διαδικασία πληροφόρησης.

Κατά την εκτίμησή του, η Άγκυρα επιδιώκει να αποκτήσει έγγραφο που θα μπορεί να επικαλείται για την υποστήριξη των διεκδικήσεών της. Προειδοποίησε ότι ένα τέτοιο κείμενο θα μπορούσε να υπονομεύσει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην περιοχή που ο ίδιος προσδιόρισε ως ήδη οριοθετημένη ελληνική ΑΟΖ.

Τόνισε ότι η κριτική του αποβλέπει στην υπεράσπιση των εθνικών δικαιωμάτων με βάση την επιστημονική του κρίση και δεν υπαγορεύεται από πρόθεση αντιπολίτευσης προς την κυβέρνηση.

Η αναφορά στην «Εστία» και τη Chevron

Κλείνοντας, επικαλέστηκε δημοσίευμα της «Εστίας» και του Μανώλη Κοττάκη για συμβατική πρόβλεψη σχετική με τη Chevron. Σύμφωνα με την περιγραφή του, η πρόβλεψη αφορά την αποφυγή επιβάρυνσης του ελληνικού Δημοσίου με ρήτρα σε ενδεχόμενη απώλεια του ανατολικού τμήματος παραχωρούμενης περιοχής.

Ο Μάζης ενέταξε την αναφορά αυτή στον ευρύτερο προβληματισμό του για τη διαχείριση των ελληνικών θαλάσσιων δικαιωμάτων. Στο απόσπασμα δεν παρουσιάστηκε η σύμβαση ή το ακριβές άρθρο της· η συγκεκριμένη αναφορά αποδίδεται ως ισχυρισμός του και χρειάζεται αυτοτελή έλεγχο στο πρωτογενές κείμενο.

Πηγή: Το πλήρες αρχείο υποτίτλων της παρέμβασης στη «Ναυτεμπορική», διάρκειας 10:01.

Συντακτική διευκρίνιση: Η ρήτρα του τουρκολιβυκού μνημονίου για ενημέρωση και διαβούλευση βρίσκεται στο άρθρο IV, παράγραφος 3, ενώ στην παρέμβαση αναφέρεται ως παράγραφος 2. Η διάταξη δεν προβλέπει ρητά υποχρέωση λήψης άδειας ή συναίνεσης.

Η πολιτική του κατευνασμού απέναντι στη ναζιστική Γερμανία, η Συμφωνία του Μονάχου το 1938 και οι παραλληλισμοί με τη σημερινή στάση της Ελλάδας έναντι της Τουρκίας βρέθηκαν στο επίκεντρο της νέας ανάλυσης του διδάκτορα Διεθνών Σχέσεων Σταύρου Καλεντερίδη. Με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, ο αναλυτής παρουσίασε τους παράγοντες που επέτρεψαν στον Χίτλερ να ενισχύσει τη γερμανική πολεμική μηχανή, ασκώντας παράλληλα δριμεία κριτική στη βρετανική και τη γαλλική πολιτική της εποχής, αλλά και στη στρατηγική που ακολουθεί η Αθήνα στα ελληνοτουρκικά.

Κεντρική θέση της παρέμβασής του είναι ότι η υποχωρητικότητα απέναντι σε αναθεωρητικές δυνάμεις δεν εξασφαλίζει κατ’ ανάγκην την ειρήνη, αλλά μπορεί να ενθαρρύνει νέες διεκδικήσεις. Ο ίδιος αντιπαραβάλλει τον κατευνασμό με την αξιόπιστη αποτροπή, υποστηρίζοντας ότι η στρατιωτική ισχύς δεν αρκεί χωρίς πολιτική αποφασιστικότητα για τη χρησιμοποίησή της.

Η Συμφωνία του Μονάχου και η εγκατάλειψη της Τσεχοσλοβακίας

Αφετηρία της ανάλυσης αποτέλεσε η Συμφωνία του Μονάχου, στις 30 Σεπτεμβρίου 1938, όταν ο Βρετανός πρωθυπουργός Νέβιλ Τσάμπερλεν και ο Γάλλος πρωθυπουργός Εντουάρ Νταλαντιέ συναίνεσαν στην παραχώρηση της Σουδητίας στη ναζιστική Γερμανία, στο πλαίσιο συμφωνίας με τον Αδόλφο Χίτλερ και τον Μπενίτο Μουσολίνι.

Ο Καλεντερίδης χαρακτήρισε την εξέλιξη αυτή ιστορική αποτυχία της δυτικής διπλωματίας, επισημαίνοντας ότι η Τσεχοσλοβακία υποχρεώθηκε να παραχωρήσει εδάφη χωρίς να έχει ουσιαστικό λόγο στην απόφαση.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη στάση της Γαλλίας, η οποία, παρά τις συμμαχικές της δεσμεύσεις έναντι της Πράγας, δεν προχώρησε σε στρατιωτική υποστήριξη.

Ο αναλυτής συνέδεσε το ιστορικό αυτό προηγούμενο με τη σημερινή ελληνογαλλική αμυντική συνεργασία. Υποστήριξε ότι οι διακρατικές συμφωνίες είναι χρήσιμες, αλλά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την εθνική αμυντική ικανότητα και την αυτόνομη λήψη αποφάσεων.

Παράλληλα, υπενθύμισε ότι η κατάληψη της Τσεχοσλοβακίας επέτρεψε στη Γερμανία να αποκτήσει πρόσβαση σε σημαντικές βιομηχανικές εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων τα εργοστάσια Škoda, ενισχύοντας την πολεμική της παραγωγή.

Κατά την ερμηνεία του, αυτό αποδεικνύει πως μια εδαφική παραχώρηση ενδέχεται όχι μόνο να μη σταματήσει έναν επεκτατικό αντίπαλο, αλλά να αυξήσει και τις δυνατότητές του.

Οι παράγοντες που οδήγησαν στον κατευνασμό του Χίτλερ

Αντλώντας στοιχεία από το βιβλίο του «Η ώρα των λύκων: Ο κατευνασμός των Κεμάλ, Χίτλερ και Μουσολίνι», ο Καλεντερίδης ανέλυσε μια σειρά από πολιτικούς, οικονομικούς και στρατιωτικούς παράγοντες που, κατά την εκτίμησή του, διαμόρφωσαν τη στάση των δυτικών κυβερνήσεων.

Ξεχώρισε την τραυματική εμπειρία του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και τον φόβο μιας νέας γενικευμένης σύρραξης. Οι τεράστιες ανθρώπινες απώλειες είχαν δημιουργήσει ισχυρή κοινωνική πίεση για την αποφυγή νέου πολέμου.

Στάθηκε επίσης στον ρόλο των οικονομικών συμφερόντων. Υποστήριξε ότι τμήματα των βρετανικών οικονομικών ελίτ αντιμετώπιζαν με επιφύλαξη τον επανεξοπλισμό, όχι μόνο λόγω του κόστους, αλλά και εξαιτίας της ενίσχυσης που θα μπορούσε να επιφέρει στην εργατική τάξη και στα συνδικάτα.

Στην ίδια λογική ενέταξε τις εμπορικές και οικονομικές σχέσεις μεταξύ Βρετανίας και Γερμανίας, παρουσιάζοντάς τες ως μία ακόμη διάσταση της προσπάθειας συνεννόησης με το ναζιστικό καθεστώς.

Επιπλέον, αναφέρθηκε στην αδυναμία των Βρετανών και των Γάλλων ηγετών να εκτιμήσουν σωστά τους στόχους του Χίτλερ. Όπως εξήγησε, η πεποίθηση ότι οι γερμανικές διεκδικήσεις ήταν περιορισμένες αποδείχθηκε λανθασμένη.

Κατά τον ίδιο, οι δυτικές ηγεσίες υποτίμησαν τον ιδεολογικό χαρακτήρα του ναζιστικού επεκτατισμού και αντιμετώπισαν ορισμένες διακηρύξεις του καθεστώτος ως διαπραγματευτικές υπερβολές.

Η Βρετανία, οι Βερσαλλίες και ο γερμανικός επανεξοπλισμός

Μεγάλο μέρος της ανάλυσης αφιερώθηκε στη βρετανική στάση απέναντι στους περιορισμούς που είχε επιβάλει στη Γερμανία η Συνθήκη των Βερσαλλιών.

Ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε στην Αγγλογερμανική Ναυτική Συμφωνία της 18ης Ιουνίου 1935, υπογραμμίζοντας ότι επέτρεψε στη Γερμανία να αναπτύξει τις ναυτικές της δυνάμεις παρά το προηγούμενο καθεστώς περιορισμών.

Υποστήριξε ότι η βρετανική πολιτική συνέβαλε στην ενίσχυση ενός μελλοντικού αντιπάλου, ο οποίος στη συνέχεια χρησιμοποίησε τα υποβρύχιά του για να πλήξει τις συμμαχικές θαλάσσιες μεταφορές στον Ατλαντικό.

Εξίσου σημαντική, σύμφωνα με την ανάλυση, ήταν η υπερέκταση της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Το Λονδίνο είχε να διαχειριστεί ταυτόχρονα τα συμφέροντά του στην Ευρώπη και σε άλλες περιοχές του κόσμου, αντιμετωπίζοντας την προοπτική σύγκρουσης με τη Γερμανία, την Ιταλία και την Ιαπωνία.

Στον αντίποδα, η Γαλλία χαρακτηρίστηκε από τον Καλεντερίδη ως κράτος με αμυντικό στρατηγικό προσανατολισμό, εσωτερική πολιτική αστάθεια και υπερβολική εξάρτηση από τις βρετανικές πρωτοβουλίες.

Ο φόβος της Luftwaffe και οι αποτυχίες των πληροφοριών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αναφορά του στον ρόλο των υπηρεσιών πληροφοριών και στην υπερεκτίμηση της γερμανικής αεροπορικής ισχύος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, οι συμμαχικές υπηρεσίες εκτιμούσαν ότι η Γερμανία διέθετε 1.963 ετοιμοπόλεμα μαχητικά αεροσκάφη, ενώ ο πραγματικός αριθμός, όπως υποστήριξε, ήταν 1.194.

Ο αναλυτής απέδωσε αυτή τη διαφορά στη γερμανική παραπλάνηση και στις αδυναμίες συλλογής και αξιολόγησης πληροφοριών.

Συνέδεσε το παράδειγμα με τη σημασία που έχουν σήμερα οι αξιόπιστες υπηρεσίες πληροφοριών, τονίζοντας ότι μια λανθασμένη εκτίμηση των δυνατοτήτων του αντιπάλου μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένες στρατηγικές αποφάσεις.

Στους επιπλέον παράγοντες ενέταξε τον αμερικανικό απομονωτισμό, τη δυσπιστία απέναντι στη Σοβιετική Ένωση και τον αντικομμουνισμό σημαντικού τμήματος των δυτικών πολιτικών και οικονομικών ελίτ.

Από το Μόναχο του 1938 στο Αιγαίο και την Κύπρο

Το ιστορικό σκέλος αποτέλεσε τη βάση για την κριτική του Καλεντερίδη απέναντι στη μεταπολιτευτική ελληνική εξωτερική πολιτική.

Ο αναλυτής υποστήριξε ότι οι ελληνικές κυβερνήσεις έχουν υιοθετήσει μια λογική αποφυγής της αντιπαράθεσης με την Τουρκία, θεωρώντας ότι η αποκλιμάκωση και η διατήρηση χαμηλών τόνων μπορούν να περιορίσουν την ένταση.

Ωστόσο, κατά την εκτίμησή του, η συγκεκριμένη στρατηγική δεν έχει εμποδίσει την Άγκυρα να προβάλλει πρόσθετες διεκδικήσεις.

Αναφέρθηκε ειδικότερα στις τουρκικές τοποθετήσεις για τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης και σε ισχυρισμούς περί τουρκικής παρουσίας στα Δωδεκάνησα. Συνέδεσε αυτές τις πρακτικές, ως προς τη χρήση εθνοτικών επιχειρημάτων, με τη ρητορική που αξιοποίησε η ναζιστική Γερμανία για τη Σουδητία.

Πρόκειται για έναν ιστορικό παραλληλισμό του ίδιου του αναλυτή, όχι για ταύτιση των δύο ιστορικών περιόδων ή των καθεστώτων.

«Δεν αρκεί να αγοράζεις όπλα – Πρέπει να υπάρχει αποφασιστικότητα»

Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, ο Καλεντερίδης επικεντρώθηκε στη διάκριση ανάμεσα στον κατευνασμό, την αποτροπή και τον καταναγκασμό.

Εξήγησε ότι η αποτροπή (deterrence) αποσκοπεί στο να εμποδίσει μια εχθρική ενέργεια, καθιστώντας το αναμενόμενο κόστος της μεγαλύτερο από το πιθανό όφελος.

Αντίθετα, ο καταναγκασμός (compellence) επιδιώκει να υποχρεώσει έναν αντίπαλο να αναλάβει συγκεκριμένη δράση, υπό την απειλή συνεπειών.

Με αφορμή αυτή τη διάκριση, τόνισε ότι η Ελλάδα δεν αρκεί να διαθέτει σύγχρονα εξοπλιστικά συστήματα. Χρειάζεται, σύμφωνα με τον ίδιο, να έχει διαμορφώσει την πεποίθηση στους αντιπάλους της ότι είναι αποφασισμένη να προστατεύσει τα κυριαρχικά δικαιώματα και την εδαφική της ακεραιότητα.

Στο σημείο αυτό άσκησε έντονη κριτική στην κυβέρνηση Μητσοτάκη, επικαλούμενος τις εξελίξεις στην Κάσο και καταγγέλλοντας ότι ο τρόπος διαχείρισης των ελληνοτουρκικών εντάσεων υπονομεύει την αξιοπιστία της ελληνικής αποτροπής.

Διατύπωσε επίσης καταγγελίες για τον τρόπο πραγματοποίησης των εξοπλιστικών προμηθειών και την περιορισμένη ανάπτυξη εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Οι καταγγελίες αυτές αποτελούν προσωπικές θέσεις του αναλυτή και δεν συνοδεύτηκαν στο συγκεκριμένο βίντεο από ανεξάρτητη τεκμηρίωση.

Κριτική στη Μεταπολίτευση και αίτημα θεσμικής αλλαγής

Στην καταληκτική ενότητα, ο Καλεντερίδης διεύρυνε την κριτική του στο συνολικό πολιτικό σύστημα της Μεταπολίτευσης.

Υποστήριξε ότι η πολιτική του κατευνασμού δεν αποτελεί αποκλειστική επιλογή μιας κυβέρνησης, αλλά χαρακτηρίζει διαχρονικά τις ελληνικές ηγεσίες, με συνέπειες, όπως εκτιμά, στην Κύπρο και στο Αιγαίο.

Απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στην επιρροή ξένων δυνάμεων στη διαμόρφωση της ελληνικής πολιτικής και υποστήριξε την ανάγκη μετάβασης σε νέο συνταγματικό και πολιτειακό πλαίσιο με ενισχυμένη συμμετοχή των πολιτών.

Η παρέμβασή του ολοκληρώθηκε με την επισήμανση ότι το πραγματικό δίλημμα της εθνικής στρατηγικής δεν είναι, κατά την άποψή του, η επιλογή ανάμεσα στον πόλεμο και στην ειρήνη, αλλά η δημιουργία μιας αξιόπιστης αποτροπής ικανής να αποτρέψει τον πόλεμο.

Στο ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης και της ενδεχόμενης ενημέρωσης της Άγκυρας για τις σχετικές εργασίες επικέντρωσε την παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική» ο Σάββας Καλεντερίδης. Υποστήριξε ότι το κρίσιμο ερώτημα είναι ποια πολιτική επιδίωξη της Τουρκίας εξυπηρετεί μια τέτοια διαδικασία και όχι πώς θα ονομαστεί διπλωματικά.

Ο ίδιος αμφισβήτησε τη λογική ότι μια διατύπωση περί ενημέρωσης που «δεν συνιστά άδεια» αρκεί για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα. Κατά την εκτίμησή του, η Άγκυρα επιδιώκει να συνδέσει την εκτέλεση του έργου με τις διεκδικήσεις της στην περιοχή και με το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

«Τώρα, συγγνώμη, θα παίζουμε με τις λέξεις;» διερωτήθηκε, υποστηρίζοντας ότι η ουσία βρίσκεται στους όρους υπό τους οποίους η Τουρκία θα απέχει από την αποστολή πλοίων.

Αμφισβήτηση του σχεδιασμού με τη γαλλική εμπλοκή

Ο Καλεντερίδης επέκρινε και την προσδοκία ότι η γαλλική εμπλοκή μπορεί από μόνη της να ξεπεράσει το αδιέξοδο. Αμφισβήτησε την αιτιολόγηση περί μεγαλύτερης γαλλικής εμπειρίας, επισημαίνοντας ότι, όπως ανέφερε, ο ανάδοχος του έργου παραμένει ο ίδιος.

Παράλληλα, εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο το Παρίσι θα επέλεγε αντιπαράθεση με την Άγκυρα για την προώθηση του καλωδίου. Ζήτησε από την κυβέρνηση έναν σχεδιασμό που να στηρίζεται σε σαφείς υπολογισμούς και να μπορεί να εξηγηθεί δημόσια.

Στο ίδιο πλαίσιο, διατύπωσε την υπόθεση ότι ενδέχεται να υπάρχει άτυπη συνεννόηση Αθήνας–Άγκυρας για τη διαχείριση τόσο της ενημέρωσης όσο και της ορολογίας ενός σχεδιαζόμενου τουρκικού νομοσχεδίου για τις θαλάσσιες διεκδικήσεις. Η αναφορά αυτή παρουσιάστηκε ως δική του εκτίμηση, χωρίς να τεκμηριώνεται στην παρέμβαση η ύπαρξη συμφωνίας.

«Πρέπει να έχεις σχέδιο» για την αποστολή τουρκικών πλοίων

Κεντρική θέση στην τοποθέτησή του είχε η ανάγκη προετοιμασίας για το δυσμενέστερο σενάριο. Αναφερόμενος στην τουρκική ναυτική παρουσία τον Ιούλιο του 2024, υποστήριξε ότι η πιθανότητα επανάληψης μιας τέτοιας κίνησης έπρεπε να έχει ενσωματωθεί εξαρχής στον σχεδιασμό.

«Αν στείλει ο Τούρκος πλοία, πρέπει να έχεις σχέδιο να το διαχειριστείς», τόνισε.

Κατά τον ίδιο, η απουσία μιας τέτοιας προετοιμασίας οδηγεί την Αθήνα σε διαδοχικές κινήσεις διαχείρισης της πίεσης, ενώ η Τουρκία διατηρεί την πρωτοβουλία. Χαρακτήρισε τους χειρισμούς «ερασιτεχνισμούς» και υποστήριξε ότι το διακύβευμα υπερβαίνει την ολοκλήρωση ενός ενεργειακού έργου.

Προειδοποίηση για τα δικαιώματα των νησιών

Ο Καλεντερίδης συνέδεσε την υπόθεση του καλωδίου με τις ευρύτερες τουρκικές επιδιώξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Προειδοποίησε ότι ενδεχόμενη εμπέδωση των τουρκικών θέσεων στην περιοχή ανατολικά της Κρήτης, της Κάσου, της Καρπάθου και της Ρόδου θα επιβάρυνε στρατηγικά και τη θέση του Καστελόριζου.

Υποστήριξε ακόμη ότι η αποδοχή στην πράξη περιορισμών στα δικαιώματα των συγκεκριμένων νησιών θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα ως προηγούμενο για ευρύτερες διεκδικήσεις στο Αιγαίο.

Η σύγκριση με την Αίγυπτο και η πρόταση για τα 12 μίλια

Απαντώντας σε ερώτηση για την τουρκική προσέγγιση προς την Αίγυπτο, αντιπαρέβαλε τη στάση του Καΐρου με εκείνη της Αθήνας. Σύμφωνα με τη δική του ανάγνωση των εξελίξεων, η αιγυπτιακή αποφασιστικότητα προκάλεσε κινήσεις προσέγγισης από λιβυκούς παράγοντες.

«Η Αίγυπτος ακολουθεί πολιτική αποτροπής», ανέφερε, ενώ κατηγόρησε την ελληνική κυβέρνηση ότι επιμένει σε πολιτική κατευνασμού.

Ως συγκεκριμένη απάντηση πρότεινε την προετοιμασία επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια σε όλες τις θάλασσες. Εισηγήθηκε να συνδεθεί η ενεργοποίηση αυτής της επιλογής με ενδεχόμενη προώθηση τουρκικού νομοσχεδίου που, κατά την εκτίμησή του, θα έθιγε τα ελληνικά συμφέροντα.

Όταν ρωτήθηκε εάν εννοεί «12 μίλια παντού», απάντησε: «Παντού», συνοψίζοντας τη θέση του υπέρ μιας αλλαγής στρατηγικής, με έμφαση στην αποτροπή και στην ανάληψη πρωτοβουλιών από την Αθήνα.