Η εικόνα του πολέμου στην Ουκρανία στις αρχές Δεκεμβρίου είναι σκληρή και αποκαλυπτική. Οι ρωσικές δυνάμεις καταγράφουν συνεχή πρόοδο σε πολλαπλούς τομείς του μετώπου, ενώ ταυτόχρονα δημοσιεύονται ολοένα και περισσότερα οπτικά ντοκουμέντα που δείχνουν την εντατικοποίηση των επιχειρήσεων. Οι τελευταίες αναφορές και τα βίντεο που κυκλοφόρησαν στις 2 Δεκεμβρίου φωτίζουν τόσο την τακτική πραγματικότητα πάνω στο έδαφος όσο και τις επιπτώσεις στην ευρύτερη στρατηγική ισορροπία — την ώρα που στο διπλωματικό παρασκήνιο καταγράφονται αξιοσημείωτες ανακατατάξεις στην αμερικανική ομάδα διαπραγμάτευσης.

Καταιγισμός ρωσικών επιθέσεων με drones και κατευθυνόμενα πυρομαχικά
Στις 2 Δεκεμβρίου αναρτήθηκαν τουλάχιστον 17 βίντεο που καταγράφουν επιχειρήσεις των ρωσικών δυνάμεων με FPV καμικάζι drones, drones ρίψης χειροβομβίδων και αναχαιτιστικά UAV. Οι επιθέσεις χτύπησαν ουκρανικά τμήματα, θέσεις και οχήματα σε πολλούς άξονες της επιχείρησης. Σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες, drone τύπου Geran πλήττει ουκρανική κινητή ομάδα πυρός στον αυτοκινητόδρομο Παβλογκράντ–Ντνίπρο, ενώ άλλα ντοκουμέντα καταγράφουν χτυπήματα με εκτοξευτές TOS κατά ουκρανικών οχυρώσεων στα μέτωπα Χάρκοβο και Σούμι.

Τρία ακόμη βίντεο δείχνουν αεροπορικές επιθέσεις με UMPK κατευθυνόμενες βόμβες στη Χουλιαϊπόλη της Ζαπορίζια και στη Ριζέφκα της Σούμι, πλήττοντας θέσεις πρώτης γραμμής και σημεία συγκέντρωσης ουκρανικών δυνάμεων.

Στο καθημερινό του ανακοινωθέν, το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανέφερε πλήγματα σε 141 σημεία — από ενεργειακές και υποδομές φυσικού αερίου μέχρι αποθήκες πυρομαχικών, θέσεις ξένων μισθοφόρων και συγκεντρώσεις ουκρανικών δυνάμεων. Παράλληλα, η ρωσική αεράμυνα ανακοίνωσε την κατάρριψη 44 ουκρανικών UAV μέσα σε 24 ώρες. Οι συνολικές ουκρανικές απώλειες, σύμφωνα με τη Μόσχα, από την αρχή του πολέμου έχουν φτάσει σε δυσθεώρητα νούμερα: 668 αεροσκάφη, 99.831 drones, 26.337 τεθωρακισμένα, 31.682 πυροβόλα.

Κατάρρευση των ουκρανικών γραμμών σε Παβλογκράντ, Ποκρόβσκ και Βόλτσανσκ
Το επιχειρησιακό τοπίο αλλάζει ραγδαία. Στα νοτιοανατολικά, οι ρωσικές δυνάμεις ολοκλήρωσαν τον «καθαρισμό» του Ντομπροπίλια στη Ζαπορίζια, ενώ στο Χάρκοβο επιβεβαιώνεται ο απόλυτος έλεγχος του Βόλτσανσκ — μια πόλη-κλειδί που επί μήνες αποτελούσε αγκάθι για τις ουκρανικές γραμμές.

Η κατάληψη του Βόλτσανσκ, σύμφωνα με πηγές της ρωσικής πλευράς, ανοίγει τον δρόμο για προώθηση προς Χάρκοβο και δημιουργεί προγεφύρωμα για σύνδεση των ρωσικών δυνάμεων με την ομάδα που επιχειρεί στην περιοχή Ντβορίτσνα. Το σχέδιο προβλέπει επέκταση των επιχειρήσεων κατά μήκος του ποταμού Σιβέρσκι Ντονέτς και εδραίωση συνεχούς γραμμής ασφαλείας προς Κουπιάνσκ.

Παράλληλα, αμερικανικά δημοσιεύματα (The Times, CNN, Axios) αναφέρουν ότι ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ έχουν αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις, παραμερίζοντας τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Μετά από δύσκολες συνομιλίες στη Φλόριντα με την ουκρανική αντιπροσωπεία για το θέμα των συνόρων, οι δύο άνδρες μεταβαίνουν στη Μόσχα για συνάντηση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν — γεγονός που συνδέει άμεσα το μέτωπο με το διπλωματικό παιχνίδι.

Σημαντική ρωσική πρόοδος στο Σίβερσκ – στο κατώφλι της περικύκλωσης
Στον άξονα του Σίβερσκ, οι επιθέσεις εξελίσσονται πλέον εντός της πόλης. Ρωσικά τμήματα επιχειρούν στο κέντρο και τα νότια, ενώ η ανατολική πλευρά έχει σε μεγάλο βαθμό περάσει υπό έλεγχο. Το πιο κρίσιμο βήμα είναι η διάβαση του ποταμού Μπαχμούτκα και η επίθεση στο Σβιάτο-Ποκρόφσκε, κόμβο επί του κύριου οδικού άξονα προς την πόλη. Οι οδοί ανεφοδιασμού έχουν κοπεί, οι νοτιοανατολικοί τομείς ασφαλίστηκαν, και όλα δείχνουν ότι η πτώση του Σίβερσκ πριν από το τέλος του έτους είναι πιθανό σενάριο.

Οι ουκρανικές γραμμές στην περιοχή δείχνουν εμφανή σημάδια εξάντλησης έπειτα από τις διαδοχικές ήττες σε Ποκρόβσκ και Βόλτσανσκ.

Ζαπορίζια: ρήγμα στη γραμμή Στεπνογκόρσκ – μάχες στο Χουλιαϊπόλε
Η 7η Αερομεταφερόμενη Ρωσική Μεραρχία εκμεταλλεύτηκε τη βαριά ομίχλη και κινήθηκε σε τρεις κατευθύνσεις. Βόρεια και ανατολικά του Στεπνογκόρσκ οι ρωσικές δυνάμεις έχουν προκαλέσει πλήρη αποδιοργάνωση της ουκρανικής αντίστασης, κλείνοντας τον κλοιό στο κέντρο του οικισμού και προωθούμενες προς Λουκιανίβσκε και Βεσελιάνκα. Στο Χουλιαϊπόλε, η κατάσταση είναι κρίσιμη για την ουκρανική πλευρά, με τα ρωσικά στρατεύματα να συνεχίζουν την πίεση και να καταλαμβάνουν υψώματα που ελέγχουν τις προσβάσεις της πόλης.

Σούμι: μέθοδος φθοράς και πλήγμα σε ξένους στρατιωτικούς
Στα σύνορα της Ρωσίας, η «Βόρεια» Ομάδα Δυνάμεων συνεχίζει μικρές αλλά σταθερές προωθήσεις στη Σούμι, υποστηριζόμενη από αεροπορία, πυροβολικό και συστήματα TOS. Ουκρανικές αντεπιθέσεις από μονάδες των 71ης Ελαφρών Δυνάμεων και 225ου Τάγματος αποκρούστηκαν. Ρωσικό πλήγμα έπληξε ομάδα ξένων ειδικών, πιθανόν από την Πολωνία και την Τσεχία.

Ποκρόβσκ – τελική φάση στο αστικό πεδίο
Το μεγαλύτερο μέρος του Ποκρόβσκ έχει περάσει στον έλεγχο των ρωσικών δυνάμεων. Συγκρούσεις παραμένουν στις παρυφές, ενώ στο γειτονικό Μιρνογκράντ η νότια ζώνη έχει καταληφθεί. Οι ουκρανικές μονάδες πιέζονται να συμπτυχθούν προς τα βόρεια.

Κωνσταντινίβκα: η νότια είσοδος ανοίγει – το βόρειο μέτωπο κρατά
Στην Κωνσταντινίβκα, η ρωσική «Νότια» Ομάδα Δυνάμεων κατέλαβε θέσεις στη Σαντουρινόβκα, ενώ προηγουμένως είχε καταλάβει το Κλινόβογιε. Στη νότια πλευρά της πόλης οι ρωσικές δυνάμεις ελέγχουν πλέον την όχθη της λίμνης Πλεστσίιβκα και προωθούνται προς Ιβανόπιλια.

Ωστόσο, οι ρωσικές προωθήσεις στη νότια ζώνη αναμένεται να είναι αργές μέχρι να κοπεί πλήρως ο βόρειος οδικός διάδρομος — η τελευταία μεγάλη οδός ανεφοδιασμού της Ουκρανίας.

Συμπέρασμα
Οι αρχές Δεκεμβρίου βρίσκουν το ουκρανικό μέτωπο σε φάση συρρίκνωσης, με συνεχόμενες απώλειες ζωτικού εδάφους και ολοένα πιο ορατό τον κίνδυνο νέων περικυκλώσεων. Οι ρωσικές δυνάμεις κινούνται ταυτόχρονα σε Σίβερσκ, Στεπνογκόρσκ, Ποκρόβσκ, Κωνσταντινίβκα και Βόλτσανσκ, ενώ η διπλωματική πραγματικότητα διαμορφώνεται παράλληλα με τρόπο που δείχνει ότι οι αλλαγές στη γραμμή του μετώπου επηρεάζουν πλέον άμεσα τις συνομιλίες για την επόμενη μέρα του πολέμου.

Η σύμπτωση έντονης ρωσικής προέλασης και κρίσιμων αμερικανο-ρωσικών επαφών στη Μόσχα υποδηλώνει ότι ο Δεκέμβριος ίσως εξελιχθεί στον πιο καθοριστικό μήνα του πολέμου μέχρι σήμερα.

ISW: Η Ρωσία δεν σκοπεύει να κάνει ούτε βήμα πίσω από τους μέγιστους στρατηγικούς της στόχους στην Ουκρανία

Η κρίσιμη συνάντηση της 2ας Δεκεμβρίου στη Μόσχα ανάμεσα στον Βλαντιμίρ Πούτιν και την αμερικανική αντιπροσωπεία υπό τον Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ, όχι μόνο δεν έφερε αποτέλεσμα, αλλά επιβεβαίωσε με τον πιο καθαρό τρόπο ότι η Ρωσία δεν σκοπεύει να κάνει ούτε βήμα πίσω από τους μέγιστους στρατηγικούς της στόχους στην Ουκρανία. Σύμφωνα με το Institute for the Study of War (ISW), ο Πούτιν απέρριψε την αμερικανο-ουκρανική ειρηνευτική πρόταση, όπως έχει κάνει σε όλες τις εκδοχές της από τον Νοέμβριο, διότι δεν ικανοποιεί τις απόλυτες απαιτήσεις του Κρεμλίνου: πλήρης αναγνώριση των εδαφικών του κατακτήσεων, περιορισμός των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων και de facto υποταγή του Κιέβου.

Παιχνίδι εντυπώσεων πριν και μετά τις συνομιλίες

Το ISW καταγράφει ότι το Κρεμλίνο ενίσχυσε τις επιχειρήσεις «γνωστικού πολέμου» πριν τη συνάντηση, προσπαθώντας να παρουσιάσει μια εικόνα επικείμενης ρωσικής νίκης για να πιέσει την Ουάσιγκτον και την Ευρώπη σε παραχωρήσεις. Ο Πούτιν εμφανίστηκε με τους στρατιωτικούς διοικητές του, προβάλλοντας «καταλήψεις» πόλεων όπως το Ποκρόβσκ, το Μιρνογκράντ, το Βόλτσανσκ και το Κουπιάνσκ – ισχυρισμούς που η ουκρανική πλευρά διαψεύδει. Ο ουκρανικός στρατός αναφέρει ότι συνεχίζει να κρατά θέσεις μέσα σε Ποκρόβσκ και Βόλτσανσκ, ενώ στο Κουπιάνσκ οι Ρώσοι περιορίζονται στα βόρεια προάστια.

Αυτές οι υπερβολές, σύμφωνα με το ISW, εντάσσονται στην πάγια στρατηγική του Πούτιν: να πείσει ότι η Ρωσία αντέχει απεριόριστα, θα συνεχίσει την πόλεμο φθοράς και ότι η Δύση δεν μπορεί να ανατρέψει τις εξελίξεις στο πεδίο.

Το Κρεμλίνο δείχνει την Ευρώπη ως «φταίχτη»

Παράλληλα, ο Πούτιν επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος της αποτυχίας των συνομιλιών στην Ευρώπη. Υποστήριξε ότι οι Ευρωπαίοι ενέταξαν στα ειρηνευτικά κείμενα όρους «απαράδεκτους» για τη Μόσχα και απείλησε ότι αν η Ευρώπη «προκαλέσει πόλεμο», τότε η Ρωσία «είναι έτοιμη τώρα». Έφτασε στο σημείο να προειδοποιήσει με πυρηνική ρητορική ότι σε έναν πιθανό πόλεμο με το ΝΑΤΟ «δεν θα υπάρχει κανένας με τον οποίο να διαπραγματευτεί».

Το ISW εκτιμά ότι αυτή η τακτική χρησιμοποιείται για να αποθαρρύνει τους Ευρωπαίους από το να συμμετάσχουν σε διαπραγματεύσεις που θα μπορούσαν να πιέσουν τον Πούτιν.

Πίεση στις ουκρανικές ακτές – στόχος ένας de facto αποκλεισμός

Ο Ρώσος πρόεδρος άφησε να εννοηθεί ότι η Μόσχα μπορεί να επεκτείνει τα πλήγματα στα ουκρανικά λιμάνια και πλοία που πλέουν προς αυτά, ως απάντηση στη δήθεν ουκρανική επίθεση στο ρωσικό δεξαμενόπλοιο MIDVOLGA-2 στα ανοιχτά της Τουρκίας. Το Κίεβο διέψευσε αμέσως την εμπλοκή του, ενώ ο πλους του πλοίου πριν το περιστατικό δημιουργεί ερωτήματα-πρόκληση.

Το ISW σημειώνει ότι η Ρωσία ενδέχεται να χρησιμοποιεί το επεισόδιο για να θεμελιώσει δικαιολογητικό πλαίσιο για έναν θαλάσσιο αποκλεισμό της Ουκρανίας, αναγκάζοντας τα ξένα πλοία να αποφεύγουν τα ουκρανικά λιμάνια.

Φθορά στην πρώτη γραμμή: προωθήσεις αλλά χωρίς στρατηγικό βάθος

Παρά τη ρωσική εσωτερική προπαγάνδα περί μεγάλης προέλασης, το ISW δεν διαπιστώνει αλλαγή στρατηγικού επιπέδου. Στους περισσότερους τομείς που το Κρεμλίνο παρουσιάζει επιτυχίες, οι κινήσεις είναι μεν υπαρκτές αλλά περιορισμένες:

• Σούμι: οι Ρώσοι προωθήθηκαν ανατολικά της Κιντρατίβκα, ακόμη και μέσω υπόγειων σηράγγων που σκάβουν στις ενδιάμεσες περιοχές.
• Κουπιάνσκ: οι Ουκρανοί απώθησαν ρωσικές ομάδες προς τον ποταμό Οσκίλ.
• Λίμαν – Σλοβιάνσκ: ρωσικές επιθέσεις υπό ομίχλη και βροχή, αλλά χωρίς σταθεροποίηση κέρδους εδάφους.
• Σίβερσκ: σφοδρές μάχες μέσα και γύρω από την πόλη, χωρίς επιβεβαίωση ρωσικής προέλασης.
• Κωνσταντινίβκα – Ντρούζκιβκα: το ISW καταγράφει ρωσικές προωθήσεις στα νοτιοανατολικά της πόλης, αλλά επισημαίνει ότι άλλες «καταλήψεις» που ανακοίνωσε το ρωσικό ΓΕΕΘΑ είναι ψευδείς.
• Ποκρόβσκ: υπάρχουν ρωσικές προωθήσεις στις βορειοανατολικές συνοικίες, όχι όμως κατάληψη της πόλης όπως διατείνεται ο Πούτιν.
• Χουλιαϊπόλε – Ζαπορίζια: ρωσική πίεση προς Ντομπροπίλια και Πριμούρσκε, χωρίς κατάρρευση της ουκρανικής γραμμής.
• Χερσώνα: περιορισμένες τοπικές επιθέσεις χωρίς μεταβολές.

Το ISW υπογραμμίζει ότι ακόμη και αν το Ποκρόβσκ πέσει μέσα στις επόμενες ημέρες ή εβδομάδες, αυτό δεν σημαίνει αυτόματα ρωσική στρατηγική διάσπαση. Η Ουκρανία έχει κατασκευάσει πολυεπίπεδες οχυρώσεις δυτικά της πόλης, ενώ το έδαφος και οι υδάτινες γραμμές περιορίζουν τις κινήσεις των ρωσικών μηχανοκίνητων δυνάμεων.

Ρωσικά Shahed εξελίσσονται σε “κυνηγούς” ουκρανικής αντιαεροπορίας

Σημαντική ανησυχία προκαλεί η αποκάλυψη ότι η Ρωσία έχει αρχίσει να τροποποιεί τα Shahed με χειρισμό σε πραγματικό χρόνο, κάμερες και ακόμη και πυραύλους R-60, με σκοπό:

– εντοπισμό και πλήγματα σε κινούμενες ουκρανικές ομάδες αντιαεροπορικής άμυνας,
– χτυπήματα κατά ελικοπτέρων και αεροσκαφών που καταρρίπτουν Shahed,
– επιθέσεις σε τρένα και μέσα μεταφοράς για αεροαπαγόρευση (BAI).

Αυτή η εξέλιξη, σύμφωνα με το ISW, μπορεί να δυσκολέψει σημαντικά τη δυνατότητα της Ουκρανίας να αντιμετωπίζει τις μαζικές επιδρομές drones.

Πόλεμος φθοράς και οικονομική πραγματικότητα

Ο Πούτιν παρουσίασε στη Μόσχα ένα αφήγημα περί «ανθεκτικής ρωσικής οικονομίας» με ανάπτυξη, χαμηλή ανεργία και περιορισμένο πληθωρισμό. Το ISW διαλύει αυτή την εικόνα: πραγματικός πληθωρισμός γύρω στο 20%, δραματική πτώση εσόδων από πετρέλαιο και φυσικό αέριο το 2026, πώληση χρυσού για την κάλυψη του προϋπολογισμού, άνοδος του ΦΠΑ και εισαγωγή εργατών από Βόρεια Κορέα και Κίνα λόγω ελλείψεων προσωπικού.

Το think tank εκτιμά ότι η οικονομική πίεση μεγαλώνει, αλλά η πολιτική ηγεσία της Ρωσίας είναι αποφασισμένη να διατηρήσει την πολεμική προσπάθεια «με κάθε κόστος».

Συμπέρασμα

Το ISW καταγράφει μια διπλή πραγματικότητα: στο πεδίο η Ρωσία επιτυγχάνει μικρές, αργές, σταδιακές προωθήσεις χωρίς στρατηγική τομή· στο πολιτικό επίπεδο, το Κρεμλίνο απορρίπτει κάθε ειρηνευτική λύση που δεν συνθηκολογεί πλήρως με τις μαξιμαλιστικές απαιτήσεις του.

Ο Δεκέμβριος φαίνεται πως θα είναι μήνας όπου η μάχη στο μέτωπο και η μάχη της διπλωματίας εξελίσσονται παράλληλα — με τη Μόσχα να επιχειρεί να επιβάλει την ατζέντα της και το Κίεβο να προσπαθεί να αντέξει έναν πόλεμο φθοράς που δεν δείχνει να τελειώνει.