Με μια εκτενή και ιδιαίτερα αιχμηρή παρέμβαση για το ελληνικό πολιτικό σύστημα, την εξωτερική πολιτική, την Τουρκία, την Ευρωπαϊκή Ένωση και την κρίση της σύγχρονης δημοκρατίας, ο ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης Γιώργος Κοντογιώργης μίλησε στον Γιώργο Σαχίνη και στην εκπομπή «Αντιθέσεις» της ΚΡΗΤΗ TV.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η θέση του ότι η ελληνική κρίση δεν είναι απλώς αποτέλεσμα ανεπαρκών πολιτικών ηγεσιών, αλλά συνδέεται με την ίδια τη συγκρότηση του κράτους και τη σχέση της κοινωνίας με την πολιτική εξουσία. Ο καθηγητής άσκησε σφοδρή κριτική στη μεταπολιτευτική διακυβέρνηση, αμφισβήτησε τη στρατηγική της Αθήνας απέναντι στην τουρκική αναθεωρητική πολιτική και παρουσίασε την πρότασή του για τη μετάβαση από το σημερινό πολιτικό σύστημα σε ένα καθεστώς ουσιαστικής συμμετοχής της κοινωνίας στη λήψη αποφάσεων.

«Η Ελλάδα λεηλατήθηκε στη διάρκεια της Μεταπολίτευσης»

Ο Γιώργος Κοντογιώργης περιέγραψε το ελληνικό κράτος ως έναν μηχανισμό που, κατά την εκτίμησή του, έχει οργανωθεί για την εξυπηρέτηση της πολιτικής τάξης και των συμφερόντων που συνδέονται μαζί της, αντί να υπηρετεί τις ανάγκες της κοινωνίας.

Υποστήριξε ότι στη διάρκεια της Μεταπολίτευσης επανεμφανίστηκαν παθογένειες του 19ου αιώνα, με κυρίαρχα χαρακτηριστικά την πελατειακή οργάνωση, τη διαπλοκή και την ιδιοποίηση του δημόσιου χώρου.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις συνταγματικές αναθεωρήσεις, εκτιμώντας ότι δεν αντιμετώπισαν το πρόβλημα της ανεξέλεγκτης πολιτικής εξουσίας. Αντίθετα, κατά την άποψή του, συνέβαλαν στη διατήρηση ενός συστήματος στο οποίο η κοινωνία δεν διαθέτει θεσμικά εργαλεία ουσιαστικού ελέγχου.

Ο καθηγητής χρησιμοποίησε τον όρο «κομματοκρατία», εξηγώντας ότι στην ελληνική περίπτωση τα κόμματα δεν περιορίζονται στον ρόλο της πολιτικής εκπροσώπησης, αλλά έχουν καταλάβει το ίδιο το κράτος.

Τουρκία, Κάσος και τουρκολιβυκό μνημόνιο: Η κριτική στην ελληνική στρατηγική

Ένα από τα σημαντικότερα τμήματα της συνέντευξης αφορούσε την ελληνική εξωτερική πολιτική και ειδικότερα τον τρόπο με τον οποίο η Αθήνα αντιμετωπίζει την Τουρκία.

Ο Κοντογιώργης υποστήριξε ότι μια χώρα, για να υπερασπιστεί αποτελεσματικά την ανεξαρτησία της, χρειάζεται ισχυρή οικονομία, λειτουργικό κράτος, αμυντική παραγωγή και συγκροτημένη εθνική στρατηγική.

Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στην αποδυνάμωση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας και στην εξάρτηση από εισαγόμενα οπλικά συστήματα.

Επικεντρώθηκε επίσης στο επεισόδιο της Κάσου και στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, ασκώντας κριτική στους κυβερνητικούς χειρισμούς απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις.

Κατά την εκτίμησή του, η απουσία αποφασιστικής στρατηγικής επιτρέπει στην Άγκυρα να διευρύνει σταδιακά τις διεκδικήσεις της, ενώ η Ελλάδα περιορίζεται στη διαχείριση των εκάστοτε εξελίξεων.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις εξελίξεις στη Λιβύη. Υποστήριξε ότι οι διπλωματικές συμφωνίες δεν αρκούν από μόνες τους, εάν δεν συνοδεύονται από την απαραίτητη ισχύ και τη δυνατότητα εφαρμογής τους στην πράξη.

Αναφερόμενος στις Ηνωμένες Πολιτείες, εξέφρασε προβληματισμό για τη στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στις ελληνοτουρκικές διαφορές, συνδέοντάς την με ευρύτερες γεωπολιτικές επιδιώξεις. Πρόκειται για τη δική του ερμηνεία της αμερικανικής πολιτικής και όχι για επιβεβαιωμένη αλλαγή επίσημης θέσης.

«Ζούμε σε εκλόγιμη μοναρχία» – Η θεμελιώδης διαφωνία για τη δημοκρατία

Κεντρικό σημείο της ανάλυσης αποτέλεσε η διάκριση που κάνει ο Κοντογιώργης ανάμεσα στο σημερινό κοινοβουλευτικό σύστημα, την αντιπροσώπευση και τη δημοκρατία.

Ο καθηγητής χαρακτήρισε το σύγχρονο πολιτικό σύστημα «εκλόγιμη μοναρχία», διευκρινίζοντας ότι χρησιμοποιεί τον όρο για να περιγράψει τη συγκέντρωση της πολιτικής αρμοδιότητας στα χέρια των κυβερνώντων.

Σύμφωνα με τη συλλογιστική του, η κοινωνία καλείται να επιλέξει τους κυβερνήτες της ανά τακτά χρονικά διαστήματα, χωρίς όμως να συμμετέχει θεσμικά στη διαμόρφωση των αποφάσεων που καθορίζουν τη ζωή της.

Η εκλογική διαδικασία, επομένως, δεν αρκεί κατά τον ίδιο για να χαρακτηριστεί ένα πολίτευμα δημοκρατικό.

Στην εκτενή συζήτηση με τον Γιώργο Σαχίνη ανέπτυξε την πρότασή του για θεσμική συγκρότηση της κοινωνίας ως πολιτικού σώματος, το οποίο θα διαθέτει πραγματική αποφασιστική αρμοδιότητα.

Ο δημοσιογράφος επέμεινε στα πρακτικά ζητήματα εφαρμογής αυτής της πρότασης, θέτοντας ερωτήματα για τη λειτουργία του κράτους, τη λήψη αποφάσεων, την εκπροσώπηση στις διεθνείς σχέσεις και την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων.

Ο Κοντογιώργης απάντησε επικαλούμενος την ιστορική εμπειρία της αρχαίας ελληνικής δημοκρατίας και τη διάκριση μεταξύ αποφασιστικών και προπαρασκευαστικών πολιτικών οργάνων.

Η κοινωνία, οι διαδηλώσεις και η ανάγκη αλλαγής του πολιτικού συστήματος

Η συζήτηση επεκτάθηκε στις κοινωνικές κινητοποιήσεις, στις αντιδράσεις των πολιτών και στα όρια της διαμαρτυρίας.

Ο Κοντογιώργης υποστήριξε ότι οι παραδοσιακές μορφές διεκδίκησης, όπως οι διαδηλώσεις, δεν επαρκούν πλέον για να μεταβάλουν τις σχέσεις εξουσίας. Αναφέρθηκε στις κοινωνικές αναταραχές του παρελθόντος, αλλά και στο κίνημα των «Κίτρινων Γιλέκων» στη Γαλλία, για να εξηγήσει γιατί θεωρεί ότι οι κοινωνίες επιστρέφουν διαρκώς στην ίδια πολιτική αφετηρία.

Η βασική του θέση ήταν ότι η κοινωνική διαμαρτυρία πρέπει να αποκτήσει θεσμικό περιεχόμενο. Αντί να περιορίζονται στη διεκδίκηση συγκεκριμένων μέτρων από τους κυβερνώντες, οι πολίτες θα πρέπει, σύμφωνα με τον ίδιο, να διεκδικήσουν μερίδιο στην άσκηση της πολιτικής εξουσίας.

«Η μόνη δύναμη […] η οποία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί και είναι συμπαγής είναι η δύναμη της κοινωνίας αν είναι θεσμοθετημένη και όχι μάζα στους δρόμους», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Τεχνητή νοημοσύνη, οικονομική ισχύς και έλεγχος της πληροφορίας

Ο καθηγητής συνέδεσε την πολιτική κρίση με τις τεχνολογικές εξελίξεις, την ψηφιακή οικονομία και την αυξανόμενη συγκέντρωση οικονομικής ισχύος.

Υποστήριξε ότι η τεχνητή νοημοσύνη και οι ψηφιακές τεχνολογίες μεταβάλλουν τις κοινωνικές και οικονομικές σχέσεις, ενώ οι υπάρχουσες πολιτικές δομές επιχειρούν να διατηρήσουν τον έλεγχο των εξελίξεων.

Στο επίκεντρο βρέθηκε και η δυνατότητα μεγάλων οικονομικών παραγόντων να επηρεάζουν τον δημόσιο διάλογο.

Με αφορμή τον Έλον Μασκ και την πλατφόρμα X, ο Κοντογιώργης έθεσε το ζήτημα της σχέσης οικονομικής ιδιοκτησίας, κοινωνικής ευθύνης και πολιτικής επιρροής.

Παράλληλα, ανέπτυξε τη θέση ότι σε ένα διαφορετικά οργανωμένο πολιτικό σύστημα η κοινωνία θα μπορούσε να ελέγχει αποτελεσματικότερα την κατανομή του παραγόμενου πλούτου, χωρίς αυτό να συνεπάγεται κατ’ ανάγκην κατάργηση της οικονομικής ιδιοκτησίας.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ρωσία και η οικονομία του πολέμου

Ιδιαίτερη σημασία είχε η αναφορά του στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στη στρατηγική που ακολουθούν οι ευρωπαϊκές ηγεσίες απέναντι στη Ρωσία.

Ο Κοντογιώργης υποστήριξε ότι η ευρωπαϊκή στροφή προς την αμυντική παραγωγή συνδέεται με βαθύτερα οικονομικά και πολιτικά προβλήματα.

Εξέφρασε επίσης την άποψη ότι η ανάδειξη της Ρωσίας σε κεντρική απειλή εξυπηρετεί και την ανάγκη ενίσχυσης της εσωτερικής συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η θέση αυτή αποτελεί πολιτική ερμηνεία του καθηγητή και όχι διαπιστωμένο κίνητρο των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

Για να τεκμηριώσει την κριτική του στις ευρωπαϊκές προτεραιότητες, επικαλέστηκε τη διαφορετική αντιμετώπιση της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και της συνεχιζόμενης τουρκικής κατοχής εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Κατά την εκτίμησή του, το θεμελιώδες πρόβλημα της Ένωσης βρίσκεται στην πολιτική της συγκρότηση και στην απουσία ουσιαστικής συμμετοχής των ευρωπαϊκών κοινωνιών στη λήψη αποφάσεων.

Ελληνισμός και ελλαδικό κράτος: Μια ιστορική διάκριση

Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, ο Κοντογιώργης ανέπτυξε τη διάκριση ανάμεσα στην ιστορία του ελληνικού κράτους και στην ιστορική διαδρομή του ευρύτερου Ελληνισμού.

Υποστήριξε ότι η αποτίμηση της νεότερης ελληνικής ιστορίας αποκτά διαφορετικό περιεχόμενο όταν εξετάζεται όχι μόνο η εδαφική επέκταση του κράτους, αλλά και η τύχη των ελληνικών κοινοτήτων, της οικονομικής δραστηριότητας και της παρουσίας του Ελληνισμού πέρα από τα σημερινά σύνορα.

Αναφέρθηκε στον Ελευθέριο Βενιζέλο, στον Ιωάννη Καποδίστρια και στις πολιτικές επιλογές που, κατά τη δική του ερμηνεία, επηρέασαν τη σχέση του ελληνικού κράτους με τις μεγάλες δυνάμεις.

Ο καθηγητής συνέδεσε την ιστορική αυτή πορεία με την εξωτερική εξάρτηση και με την αδυναμία συγκρότησης ενός κράτους που θα υπηρετεί μια μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική.

Δικαιοσύνη, δημόσια διοίκηση και πολιτική ευθύνη

Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με την κριτική του στη λειτουργία της Δικαιοσύνης, της δημόσιας διοίκησης και των πολιτικών θεσμών.

Ο Κοντογιώργης έθεσε ζητήματα καθυστερήσεων στην απονομή της δικαιοσύνης, σχέσεων μεταξύ πολιτικής και δικαστικής εξουσίας, καθώς και ανεπαρκούς λογοδοσίας των κυβερνώντων.

Αναφέρθηκε επίσης στη λειτουργία της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης, υποστηρίζοντας ότι η πολυφωνία δεν εξασφαλίζεται απλώς με την ύπαρξη διαφορετικών μέσων ενημέρωσης, αλλά προϋποθέτει τη δυνατότητα ουσιαστικού διαλόγου και αντιπαράθεσης απόψεων στο εσωτερικό τους.

Στην καταληκτική του τοποθέτηση υποστήριξε ότι οι πολιτικές δυνάμεις που εμφανίζονται ως αντισυστημικές δεν αμφισβητούν στην πραγματικότητα το υφιστάμενο πολιτικό σύστημα, αλλά επιδιώκουν να λειτουργήσουν στο εσωτερικό του.

Κατά τον ίδιο, η λύση δεν βρίσκεται στην αντικατάσταση προσώπων ούτε σε επιμέρους διορθώσεις, αλλά στη μεταβολή της ίδιας της σχέσης κοινωνίας και πολιτικής εξουσίας.

Η συνέντευξη του Γιώργου Κοντογιώργη στις «Αντιθέσεις» αποτέλεσε μια εκτενή παρουσίαση της πολιτειολογικής του προσέγγισης, με τον Γιώργο Σαχίνη να θέτει επανειλημμένα ερωτήματα για τις πρακτικές συνέπειες και τη δυνατότητα εφαρμογής των προτάσεών του.

Την ανάγκη ρητών συμβατικών όρων για το υποθαλάσσιο καλώδιο, ώστε εταιρεία και πλοίο να μην απευθύνονται σε άλλη χώρα για άδεια, υπογράμμισε ο Σάββας Καλεντερίδης σε παρέμβασή του στο OPEN. Παράλληλα, άσκησε έντονη κριτική στους ελληνικούς χειρισμούς για τον Φεριντούν Σινιρλίογλου και ζήτησε να αξιοποιηθεί η ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας ως μοχλός πίεσης για τη θαλάσσια οριοθέτηση.

Το καλώδιο και οι όροι της σύμβασης

Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του βρέθηκε το ποιος καθορίζει τις προϋποθέσεις υλοποίησης του έργου. Ο Σάββας Καλεντερίδης υποστήριξε ότι οι δεσμεύσεις για την ανάδοχο εταιρεία και το πλοίο έπρεπε να έχουν αποτυπωθεί εξαρχής στη σύμβαση, με σαφή πρόβλεψη να μην αναζητείται άδεια από άλλη χώρα.

«Έπρεπε να μπει όρος: άδεια μόνον από την Ελλάδα», ανέφερε χαρακτηριστικά. Πρόσθεσε ότι, εάν δεν έχει συμπεριληφθεί τέτοιος όρος, αυτό, κατά την εκτίμησή του, είναι «εκ του πονηρού».

Αμφισβήτησε επίσης την εξήγηση ότι η μεταβίβαση του έργου σε γαλλικά συμφέροντα, όπως την περιέγραψε, συνδέεται με την αναγκαία τεχνογνωσία. Το επιχείρημά του ήταν ότι η ανάδοχος εταιρεία ήταν ήδη γαλλική και παρέμενε η ίδια. Έθεσε έτσι ζήτημα πολιτικής ευθύνης για τους όρους με τους οποίους προωθείται η υλοποίηση του καλωδίου.

Στην ερώτηση εάν η τελική πόντιση θα μπορούσε να θεωρηθεί ήττα του Ερντογάν, παρέπεμψε στην παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή το 2024. Κατά τη δική του αποτίμηση, η Ελλάδα τότε υποχώρησε και το κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα απαιτήσει η Άγκυρα προκειμένου να μην επαναλάβει την ίδια ενέργεια.

Ο ίδιος συνέδεσε, επομένως, την αξιολόγηση της εξέλιξης του έργου με τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες αυτό θα προχωρήσει.

Σινιρλίογλου: Κριτική για την ελληνική στήριξη στον ΟΑΣΕ

Ο Σάββας Καλεντερίδης άνοιξε την παρέμβασή του με την υποψηφιότητα του Φεριντούν Σινιρλίογλου για τη θέση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Εξέφρασε έντονη ανησυχία για το ενδεχόμενο ο Τούρκος διπλωμάτης να αναλάβει έναν θεσμικό ρόλο που συνδέεται άμεσα με τη διαχείριση του Κυπριακού και την ειρηνευτική παρουσία των Ηνωμένων Εθνών στο νησί.

Στο πλαίσιο αυτό επέκρινε την ελληνική στήριξη στην προηγούμενη ανάδειξή του στη γενική γραμματεία του ΟΑΣΕ, στο πλαίσιο της συνεννόησης που περιλάμβανε και την υποψηφιότητα της Μαρίας Τελαλιάν. Οι διορισμοί του Σινιρλίογλου και της Τελαλιάν ανακοινώθηκαν επισήμως από τον ΟΑΣΕ στις 6 Δεκεμβρίου 2024. osce.org

Ο αναλυτής στάθηκε στον προηγούμενο ρόλο του Σινιρλίογλου ως μόνιμου αντιπροσώπου της Τουρκίας στον ΟΗΕ και στην προώθηση των τουρκικών θέσεων για τις θαλάσσιες ζώνες και το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Διατύπωσε επίσης επικρίσεις για τη στάση που, όπως υποστήριξε, είχε τηρήσει η Τελαλιάν απέναντι στην αποστολή ελληνικών συντεταγμένων στον ΟΗΕ.

Επικαλούμενος πληροφορίες που είχε διαβάσει, ισχυρίστηκε ότι ο Τούρκος διπλωμάτης αξιοποίησε την παρουσία του στον ΟΑΣΕ και Τούρκους διπλωμάτες για την προετοιμασία της υποψηφιότητάς του στον ΟΗΕ.

Αναφέρθηκε ακόμη στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ως δυνητικά κρίσιμο και αξιόπιστο σύμμαχο της Ελλάδας. Παράλληλα, εξέφρασε διαφωνία με τον τρόπο που, κατά την περιγραφή του, συνδέθηκε η ελληνική στάση για την ηγεσία του ΟΗΕ με επενδυτικές υποσχέσεις. Η συνολική του κριτική αφορούσε την απουσία συνεκτικής στρατηγικής από την Αθήνα.

Πασαλιμάνι και παρουσία στο Ιόνιο

Αναφερόμενος στο Πασαλιμάνι της Αλβανίας, υποστήριξε ότι στη δεκαετία του 1990 είχε προταθεί στην Ελλάδα να εκσυγχρονίσει και να χρησιμοποιεί τις εγκαταστάσεις, χωρίς η πρόταση να αξιοποιηθεί.

Κατά την εκτίμησή του, η δυνατότητα τουρκικών πολεμικών πλοίων να ελλιμενίζονται εκεί αποσκοπεί και στην υποχρέωση του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού να κατανέμει δυνάμεις στο Ιόνιο. Επισήμανε ότι μια τέτοια εξέλιξη δημιουργεί πρόσθετες απαιτήσεις για τον ελληνικό στόλο.

Το ευρωπαϊκό χαρτί απέναντι στην Αλβανία

Στην καταληκτική του τοποθέτηση συνέδεσε την τουρκική παρουσία σε Λιβύη και Αλβανία με κίνδυνο περικύκλωσης της Ελλάδας. Όπως υποστήριξε, οι εξελίξεις στη Λιβύη δεν αφορούν μόνο το μνημόνιο θαλάσσιων ζωνών, αλλά και την αμυντική συνεργασία με την Τουρκία.

«Έχουμε στα χέρια μας το υπερόπλο που λέγεται Ευρώπη», σημείωσε, ζητώντας αξιοποίηση της ελληνικής θέσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ειδικά για την Αλβανία, πρότεινε η Αθήνα να θέσει σαφείς προϋποθέσεις στην ευρωπαϊκή της πορεία: υπογραφή συνυποσχετικού, έκδοση δικαστικής απόφασης για τη θαλάσσια οριοθέτηση και διασφάλιση της αποδοχής της από την αλβανική πλευρά, περιλαμβανομένου του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Εκτίμησε ότι μια δικαστική κρίση για την επήρεια των Διαποντίων Νήσων θα ενίσχυε την ελληνική επιχειρηματολογία απέναντι στις τουρκικές θέσεις για το Αιγαίο. Ζήτησε, τέλος, συζήτηση για συγκεκριμένες νομικές, διπλωματικές και στρατιωτικές ενέργειες στις οποίες μπορεί να προχωρήσει η Ελλάδα.

Μια διαφορετική προσέγγιση για το μέλλον της στρατηγικής συνεργασίας Ισραήλ και Κυπριακής Δημοκρατίας παρουσιάζει ο Σάι Γκαλ, σε εκτενή συνέντευξη που παραχώρησε στη δημοσιογράφο Ελένη Παναγιώτου της Cyprus Mail και δημοσιεύθηκε την Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026.

Ο Ισραηλινός αναλυτής, ιδρυτής της εταιρείας στρατηγικών συμβουλών Line of State, πρώην αντιπρόεδρος Εξωτερικών Σχέσεων της Israel Aerospace Industries και μελλοντικό μέλος του συμβουλευτικού οργάνου του κυπριακού think tank Strategy International, υποστηρίζει ότι η ενίσχυση των δεσμών Λευκωσίας–Ιερουσαλήμ πρέπει να στηρίζεται στην υπεράσπιση της κυπριακής κυριαρχίας και όχι στη δημιουργία νέων σχέσεων εξάρτησης.

«Η κυπριακή κυριαρχία ενισχύει την ασφάλεια του Ισραήλ. Ο σεβασμός της εδαφικής ακεραιότητας της Δημοκρατίας αποτελεί θεμέλιο της συνεργασίας μας», επισημαίνει.

Η παρέμβασή του πραγματοποιείται σε μια περίοδο ενίσχυσης των διμερών σχέσεων, με την Κύπρο να έχει προχωρήσει στην αγορά δεύτερου περιπολικού ανοικτής θαλάσσης από το Ισραήλ, ενώ αναπτύσσονται νέες πρωτοβουλίες κοινοβουλευτικής συνεργασίας.

Συμφωνία αμοιβαίας συνδρομής απέναντι σε τουρκική επίθεση

Το σημαντικότερο σημείο της συνέντευξης αφορά την πρόταση του Γκαλ για θεσμοθέτηση συγκεκριμένων αμυντικών υποχρεώσεων μεταξύ Ισραήλ και Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ο Ισραηλινός αναλυτής εισηγείται μια επίσημη συμφωνία αμοιβαίας συνδρομής, με σαφώς προσδιορισμένες δεσμεύσεις των δύο κρατών σε περίπτωση περιφερειακής κρίσης.

Η κεντρική θέση του είναι ότι μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να υποχρεώνει το Ισραήλ να συνδράμει στρατιωτικά την Κυπριακή Δημοκρατία σε περίπτωση τουρκικής επίθεσης, ανεξαρτήτως του εάν το ισραηλινό κράτος έχει δεχθεί επίθεση.

Πρόκειται για πρόταση του αναλυτή και όχι για ήδη συμφωνημένη ή ανακοινωμένη κυβερνητική δέσμευση.

Σύμφωνα με τον Γκαλ, η συμφωνία θα μπορούσε να περιλαμβάνει ανταλλαγή πληροφοριών, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, αεράμυνα, κυβερνοασφάλεια, παροχή κρίσιμων εφοδίων σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και ενδεχομένως άμεση στρατιωτική βοήθεια.

Οι δύο κυβερνήσεις θα καθόριζαν εκ των προτέρων τα προστατευόμενα συμφέροντα, τις υποχρεώσεις και τις εξαιρέσεις, διατηρώντας την αυτονομία τους στη χάραξη εθνικής πολιτικής.

Ο Γκαλ τονίζει, επίσης, ότι η ισραηλινή συνδρομή θα πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά προς τις υποχρεώσεις της Ευρώπης και όχι να τις υποκαθιστά.

Οι προϋποθέσεις για εξομάλυνση των σχέσεων με την Τουρκία

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν οι τοποθετήσεις του Ισραηλινού αναλυτή για το ενδεχόμενο μελλοντικής επαναπροσέγγισης Ισραήλ και Τουρκίας.

Ο Γκαλ υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε βελτίωση των σχέσεων με την Άγκυρα δεν πρέπει να πραγματοποιηθεί εις βάρος της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.

«Η δέσμευση του Ισραήλ απέναντι στην Κύπρο και την Ελλάδα θα διατηρηθεί, ανεξάρτητα από το εάν η Τουρκία αλλάξει πορεία. Η κυριαρχία τους δεν θα αποτελέσει ποτέ το τίμημα μιας προσέγγισης με την Άγκυρα», δηλώνει.

Για την πλήρη εξομάλυνση των ισραηλινοτουρκικών σχέσεων, ο Γκαλ θέτει συγκεκριμένους όρους:

• Τερματισμό της τουρκικής κατοχής στο βόρειο τμήμα της Κύπρου.

• Διακοπή των σχέσεων της Άγκυρας με τη Χαμάς.

• Τερματισμό των απειλών εναντίον της Ελλάδας.

• Σεβασμό των θαλάσσιων δικαιωμάτων των κρατών της περιοχής.

Οι θέσεις αυτές αποκτούν πρόσθετη σημασία υπό το βάρος των εξελίξεων γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Η Cyprus Mail αναφέρεται στην έγκριση της συμφωνίας από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026, επτά χρόνια μετά την αρχική υπογραφή της.

Ελλάδα και Κύπρος απέρριψαν την εξέλιξη, επισημαίνοντας ότι το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και παραγνωρίζει τα θαλάσσια δικαιώματα των ελληνικών νησιών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε τη θέση της περί ακυρότητας του μνημονίου, ενώ αρνητικά τοποθετήθηκε και το Ισραήλ.

Ο Γκαλ θεωρεί ότι η Τουρκία δεν μπορεί να επιδιώκει εξομάλυνση των σχέσεών της με το Ισραήλ, διατηρώντας παράλληλα πολιτικές εξαναγκασμού έναντι γειτονικών κρατών.

Κατά τον ίδιο, οι περιφερειακές ενεργειακές και μεταφορικές υποδομές πρέπει να μειώνουν την εξάρτηση από διαδρομές που ελέγχονται από την Τουρκία, ακόμη και σε περίπτωση βελτίωσης των ισραηλινοτουρκικών σχέσεων.

«Η συμφιλίωση δεν απαιτεί την αναδημιουργία των εξαρτήσεων που κατέστησαν δυνατό τον εξαναγκασμό», επισημαίνει.

Great Sea Interconnector: Οι απειλές δεν αποτελούν δικαίωμα αδειοδότησης

Ξεχωριστή αναφορά κάνει ο Ισραηλινός αναλυτής στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, Great Sea Interconnector.

Με αφορμή τις τουρκικές παρεμβάσεις στις έρευνες βυθού μεταξύ Κρήτης και Κύπρου, ο Γκαλ θέτει ευθέως ζήτημα αξιοπιστίας της ευρωπαϊκής στρατηγικής.

Στη συνέντευξη γίνεται αναφορά σε δήλωση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, σύμφωνα με την οποία η Άγκυρα δεν θα αντιτασσόταν στις προγραμματισμένες έρευνες, υπό την προϋπόθεση ότι θα λάμβανε προηγουμένως γραπτή ενημέρωση.

Ο Γκαλ απαντά ότι το συγκεκριμένο έργο αποτελεί δοκιμασία για την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση:

«Ο Great Sea Interconnector δοκιμάζει την ικανότητα της Ευρώπης να προστατεύει τις δικές της αποφάσεις. Οι απειλές δεν μπορούν να μετατραπούν σε αρχή αδειοδότησης».

Η τοποθέτηση συνδέει άμεσα την υλοποίηση του έργου με το ευρύτερο ζήτημα της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας και της δυνατότητας των κρατών-μελών να αναπτύσσουν κρίσιμες υποδομές χωρίς να υπόκεινται σε πιέσεις τρίτων χωρών.

BARAK MX και αμυντική βιομηχανία: Η Κύπρος δεν πρέπει να περιοριστεί στον ρόλο του αγοραστή

Ο Γκαλ αναφέρεται εκτενώς και στη συνεργασία Κύπρου–Ισραήλ στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την απόκτηση ισραηλινών συστημάτων, όπως το BARAK MX.

Κατά την άποψή του, η αγορά προηγμένων οπλικών συστημάτων πρέπει να συνοδεύεται από μεταφορά τεχνογνωσίας, δυνατότητες εγχώριας παραγωγής και κοινή ανάπτυξη νέων εφαρμογών.

Ο Ισραηλινός αναλυτής θεωρεί ότι οι κυπριακές επιχειρήσεις δεν πρέπει απλώς να αποτελούν πελάτες της ισραηλινής αμυντικής βιομηχανίας, αλλά να αποκτήσουν ουσιαστικό ρόλο στον σχεδιασμό και στην υποστήριξη των συστημάτων.

Ιδιαίτερες δυνατότητες εντοπίζει στον τομέα του λογισμικού, των ασφαλών επικοινωνιών, των αισθητήρων και της προσομοίωσης.

Παράλληλα, εκτιμά ότι η συνεργασία με ελληνικές και ισραηλινές επιχειρήσεις μπορεί να ανοίξει νέες αγορές για κυπριακές εταιρείες και να δημιουργήσει θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης.

Ο Γκαλ επιμένει ότι η επιχειρησιακή επάρκεια της Κυπριακής Δημοκρατίας πρέπει να διατηρείται ακόμη και όταν οι εταίροι της βρίσκονται οι ίδιοι σε πόλεμο.

Για τον λόγο αυτό προκρίνει την ανάπτυξη εγχώριων δυνατοτήτων συντήρησης, τεχνικής υποστήριξης και επάρκειας ανταλλακτικών και εφοδίων.

Η βασική αρχή που διατυπώνει είναι ότι ο επιχειρησιακός έλεγχος των συστημάτων πρέπει να παραμένει στη Λευκωσία.

Οι σχέσεις με τον αραβικό κόσμο και η κυπριακή διπλωματική αυτονομία

Ένα ακόμη ενδιαφέρον σημείο της συνέντευξης αφορά τη δυνατότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας να αναπτύσσει στενότερες σχέσεις με το Ισραήλ, χωρίς να εγκαταλείπει τους παραδοσιακούς διπλωματικούς δεσμούς της με τον αραβικό κόσμο.

Ο Γκαλ αντιμετωπίζει αυτές τις σχέσεις ως στρατηγικό πλεονέκτημα της Λευκωσίας και όχι ως εμπόδιο στην ισραηλινοκυπριακή συνεργασία.

«Οι σχέσεις της Κύπρου με τις αραβικές χώρες αποτελούν διπλωματικό πλεονέκτημα. Η αμυντική συνεργασία με το Ισραήλ έχει τη θέση της δίπλα σε αυτές», εξηγεί.

Διευκρινίζει, μάλιστα, ότι η φιλία με το Ισραήλ δεν συνεπάγεται υποχρέωση αποδοχής κάθε ισραηλινής πολιτικής.

Ο ίδιος υποστηρίζει την ύπαρξη ενός ασφαλούς Ισραήλ, ενός κυρίαρχου και αποστρατιωτικοποιημένου παλαιστινιακού κράτους και μιας επανενωμένης Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η δυνατότητα της Κύπρου να συνομιλεί με διαφορετικούς περιφερειακούς παράγοντες, κατά τον Γκαλ, ενισχύει τη διπλωματική αξία της και για το ίδιο το Ισραήλ.

Ισραηλινές επενδύσεις και προβληματισμός για την αγορά ακινήτων

Η συνέντευξη επεκτείνεται και στην αυξανόμενη παρουσία ισραηλινών επενδυτικών συμφερόντων στην Κύπρο, ιδιαίτερα στον τομέα των ακινήτων.

Ο Γκαλ αναγνωρίζει τους προβληματισμούς που έχουν διατυπωθεί για τις τιμές των κατοικιών, την πρόσβαση των Κυπρίων στην αγορά στέγης και τον βαθμό στον οποίο οι ξένες επενδύσεις ωφελούν τις τοπικές κοινωνίες.

Υποστηρίζει ότι οι κυβερνήσεις οφείλουν να αξιολογούν τη συνολική επίδραση των επενδύσεων στην οικονομία και στην κοινωνία, ανεξαρτήτως της χώρας προέλευσης των κεφαλαίων.

Όπως επισημαίνει, η αύξηση των τιμών των ακινήτων δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη οικονομικής ευημερίας, εάν δεν συνοδεύεται από ουσιαστικά οφέλη για τους κατοίκους και τις τοπικές επιχειρήσεις.

Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρεται στη μεταφορά εντός έδρας αγώνων της Μακάμπι Τελ Αβίβ στη Λεμεσό για την EuroLeague και στο ζήτημα της επιβάρυνσης των κυπριακών αρχών με πρόσθετα μέτρα ασφαλείας.

Ο Γκαλ υποστηρίζει ότι η Μακάμπι και η EuroLeague πρέπει να καλύπτουν συμφωνημένα μερίδια των πρόσθετων δαπανών ασφαλείας. Οποιαδήποτε δημόσια συνεισφορά, σύμφωνα με τον ίδιο, οφείλει να είναι αιτιολογημένη, προϋπολογισμένη και δημοσιοποιημένη.

Παράλληλα, η ευθύνη για τη δημόσια ασφάλεια πρέπει να παραμένει στις κυπριακές αρχές.

Κοινοβουλευτική διπλωματία χωρίς πολιτικές εξαρτήσεις

Ο Ισραηλινός αναλυτής τοποθετείται και για τις νέες κοινοβουλευτικές πρωτοβουλίες που έχουν αναπτυχθεί στην Κύπρο, με τη συμμετοχή οργανώσεων όπως οι Transatlantic Friends of Israel και Israel Allies Foundation.

Αναγνωρίζει ότι η κοινοβουλευτική διπλωματία μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη, υπό την προϋπόθεση ότι διασφαλίζονται η διαφάνεια και η ανεξαρτησία των εκλεγμένων αντιπροσώπων.

Ο Γκαλ ζητεί δημοσιοποίηση των πηγών χρηματοδότησης, των επιχορηγούμενων ταξιδιών και ενδεχόμενων συγκρούσεων συμφερόντων.

Η συμμετοχή σε διεθνή κοινοβουλευτικά δίκτυα, σύμφωνα με την τοποθέτησή του, δεν πρέπει να δεσμεύει την πολιτική κρίση των βουλευτών ούτε να υπερισχύει της εντολής που έχουν λάβει από τους πολίτες.

Ισραηλινές εκλογές: «Οι κυβερνήσεις αλλάζουν, τα εθνικά συμφέροντα όχι»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εκτιμήσεις του Σάι Γκαλ για το πολιτικό τοπίο στο Ισραήλ, μετά τις βουλευτικές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου.

Σχολιάζοντας τα προκαταρκτικά αποτελέσματα, αναφέρει ότι τα κόμματα που αντιτίθενται στον σχηματισμό νέας κυβέρνησης υπό τον Μπενιαμίν Νετανιάχου συγκεντρώνουν κοινοβουλευτική πλειοψηφία, συμπεριλαμβανομένων 19 εδρών που κατέχουν κόμματα υπό αραβική ηγεσία.

Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι η αριθμητική αυτή πλειοψηφία δεν συνιστά αυτομάτως κυβερνητικό συνασπισμό.

Το βασικό μήνυμα του Γκαλ είναι ότι ενδεχόμενη κυβερνητική αλλαγή δεν θα πρέπει να ταυτίζεται με ανατροπή των στρατηγικών προτεραιοτήτων του Ισραήλ.

«Οι εκλογές μπορεί να αλλάξουν την κυβέρνηση του Ισραήλ, όχι όμως τα συμφέροντά του», υπογραμμίζει.

Επικαλείται την τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Συρία και στην κατεχόμενη Κύπρο, τις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και τις σχέσεις της Άγκυρας με τη Χαμάς ως παράγοντες που εξακολουθούν να καθορίζουν το στρατηγικό περιβάλλον.

Υπενθυμίζει ότι ο Νετανιάχου συνέβαλε στη διαμόρφωση της συνεργασίας του Ισραήλ με Ελλάδα και Κύπρο, ενώ οι Ναφτάλι Μπένετ και Γιαΐρ Λαπίντ συνέχισαν την ανάπτυξή της.

Κατά τον Γκαλ, μια νέα ισραηλινή ηγεσία θα μπορούσε να επιδιώξει βελτίωση των σχέσεων με την Ευρώπη και ιδιαίτερα με τη Γαλλία.

Παράλληλα, θεωρεί ότι η δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένου παλαιστινιακού κράτους και ο αφοπλισμός της Χαμάς θα μπορούσαν να απελευθερώσουν στρατιωτικούς πόρους και να διευκολύνουν την ενίσχυση των ευρωπαϊκών σχέσεων του Ισραήλ.

Για Ελλάδα και Κύπρο, το ζητούμενο, όπως εξηγεί, δεν είναι απλώς η διατήρηση προσωπικών σχέσεων με συγκεκριμένους Ισραηλινούς ηγέτες, αλλά η ύπαρξη ενός αξιόπιστου στρατηγικού εταίρου, οι δεσμεύσεις του οποίου θα στηρίζονται σε συγκεκριμένο σχεδιασμό, χρηματοδότηση και επιχειρησιακή ετοιμότητα.

Η συνέντευξη καταλήγει με την επισήμανση του Γκαλ ότι η επιτυχία της συνεργασίας πρέπει να κρίνεται από τα πραγματικά αποτελέσματα για τους πολίτες των δύο χωρών και όχι μόνο από τις διπλωματικές διακηρύξεις.