Αναλύσεις
Κρίτων Τορναρίτης 1990: «Πολιτική ισότητα – δύο λαοί: Θέματα στα οποία θα πρέπει να είμαστε ανυποχώρητοι»
Γράφει η Φανούλα Αργυρού*
Την ετοιμότητα της Πολιτείας ν’ αναλάβει πρωτοβουλία, ώστε το συγγραφικό έργο του Κρίτωνα Τορναρίτη να καταστεί κτήμα της κυπριακής κοινωνίας και του νομικού κόσμου, εξέφρασε ο Πρόεδρος, Νίκος Χριστοδουλίδης, στην παρουσίαση της βιογραφίας του Κρίτωνα Τορναρίτη από τον Αχιλλέα Κ. Αιμιλιανίδη, στο Προεδρικό Μέγαρο.
Δηλώνω ότι δεν γνωρίζω τι περιλαμβάνει το εν λόγω βιβλίο βιογραφίας για τον μ. Κρίτωνα Τορναρίτη. Γι’ αυτό επιφυλάσσομαι να επανέλθω αφού το διαβάσω. Ελπίζω να περιλαμβάνει τα όσα είχε δηλώσει ο μ. Κ. Τορναρίτης στη συνέντευξή του στον συνάδελφο Αντώνη Μακρίδη, που δημοσιεύθηκε στη «Σημερινή»,1η Οκτωβρίου 1990.
Τονίζω ότι οι δηλώσεις του εκείνες είχαν γίνει τον ίδιο χρόνο (7 μήνες μετά) που οι Βρετανοί κατάφεραν και πέρασαν την τρισάθλια Δικοινοτική, Διζωνική Ομοσπονδία με το Ψήφισμα 649/90 (Σ. Ασφαλείας) με τον Πρόεδρο Γιώργο Βασιλείου. Ο οποίος έκανε ό,τι του ζητούσαν οι Βρετανοί εξ ου και τον αποκαλούσαν «precious asset» (αφού κατάφεραν να αντικαταστήσει τον μ. Σπύρο Κυπριανού…).
Στις 14 Μαρτίου 2021 επανέφερα εκείνες τις δηλώσεις του στην έντυπη «Σημερινή» και στις 16 Μαρτίου 2021 στην ηλεκτρονική. «Πολιτική ισότητα – δύο λαοί: Θέματα στα οποία θα πρέπει να είμαστε ανυποχώρητοι».
Είχα γράψει το 2021 ότι «τα λεχθέντα του μ. Κρίτωνος Τορναρίτη απευθύνονται σήμερα σε όλους τους κομματικούς πολιτικούς και ολόκληρο τον λαό. Αλλά, κυρίως, προς τις τυφλές ηγεσίες ΔΗΣΥ – ΑΚΕΛ ενώπιον της βρετανο-τουρκικής ΔΔΟ που ανέλαβαν να μας επιβάλουν ως ‘‘λύση’’ διάλυση… αποδοχή ουσιαστικά των τουρκικών απαιτήσεων της πολιτικής ισότητας, για δύο κράτη και δύο λαούς…».
Ο Κρίτων Τορναρίτης το 1990 επεσήμανε ότι «επιβάλλεται να παραμείνουμε ανυποχώρητοι σε ορισμένα βασικά θέματα και αρχές…».
Ανέλυσε τις απαιτήσεις των Τούρκων για πολιτική ισότητα, κυριαρχία και για ύπαρξη «δύο λαών» (που ήταν πάγιο αίτημα των Τούρκων και όχι σημερινό)…
Ερώτηση: «Κύριε Τορναρίτη, οι Τούρκοι σήμερα απαιτούν πολιτική ισότητα, αυτοδιάθεση και μιλούν για δύο λαούς στην Κύπρο. Τι σημαίνουν όλα αυτά; Αναλύστέ μας τα».
Τορναρίτης: «Καλά ή κακά δεχθήκαμε την ομοσπονδιακή λύση. Στην ομοσπονδία λοιπόν τα δύο μέρη, οι δύο κοινότητες, σε ορισμένες πτυχές είναι ισότιμες, αλλά στα περισσότερα η πλειοψηφία είναι εκείνη που καθορίζει το τι θα γίνει.
»Όταν μιλούμε για πολιτική ισότητα όσον αφορά τις ατομικές ελευθερίες, τα ατομικά δικαιώματα, εκεί μάλιστα. Όσον αφορά όμως την οργάνωση του Κράτους και άλλα συναφή θέματα, δεν μπορεί να υπάρξει εκπροσώπηση 50% με 50%. Οι Τούρκοι με την πολιτική ισότητα εννοούν να συμμετέχουν εξίσου σε όλα τα όργανα του κράτους.
»Αυτό δεν μπορεί να γίνει. Επίσης, η έννοια των δύο λαών που προβάλλουν οι Τούρκοι είναι λανθασμένη. Δεν μπορεί να υπάρξει κράτος με δύο λαούς. Για να υπάρξει ένα κράτος απαιτείται μόνιμος λαός, σε ορισμένη χώρα, οργανωμένος σε νομικό πρόσωπο, το οποίο νομικό πρόσωπο ασκεί πολιτική εξουσία εξ ιδίου δικαίου. Λοιπόν δεν μπορούν να υπάρξουν δύο λαοί, αλλά ένας, όταν μιλούμε για κράτος.
»Όταν οι Τούρκοι μιλούν για δύο λαούς, εννοούν την ύπαρξη κράτους εν κράτει.
»Τώρα που μιλούμε για τον λαό θυμούμαι κάτι που είπε ο Αριστοτέλης: ‘‘Ο λαός – λέγει – είναι ένας και μόνος. Μοιάζει με ποταμό, στον οποίον όσα ρεύματα και αν μπουν μέσα, ο ποταμός παραμένει ένας και ρέει’. Και εδώ ο λαός της Κύπρου είναι ένας’’.
»… Σε ορισμένα βασικά θέματα οφείλουμε να είμαστε ανυποχώρητοι. Σε άλλα σημεία λεπτομερειών πρέπει να είμαστε ευέλικτοι. Τα βασικά σημεία είναι π.χ. η δημοκρατική αρχή με βάση την οποία η πλειοψηφία κυβερνά και η μειοψηφία ελέγχει. Επίσης, πρέπει να είμαστε ανυποχώρητοι στις βασικές αρχές του δικαιώματος επανεγκατάστασης, ελευθερο-επικοινωνίας, νομής και κτήσης περιουσίας κ.λπ..
»Η Τουρκία έπαψε να είναι εγγυήτρια δύναμη, γιατί η ίδια κατέλυσε αυτό που εγγυήθηκε να διαφυλάξει. Οι άλλες δύο δεν ανέλαβαν τις εγγυητικές υποχρεώσεις τους, γιατί την ώρα που τις χρειαστήκαμε να έρθουν να προασπίσουν την ανεξαρτησία και ενότητα της Κύπρου, δυστυχώς, δεν ήρθαν. Και γι’ αυτό ακριβώς είναι υπόλογες».
Τα τρωτά του Συντάγματος
Ερώτηση: «Κύριε Τορναρίτη, ήσουν μέλος της Μεικτής Συνταγματικής Επιτροπής που ανέλαβε να συντάξει το κυπριακό Σύνταγμα. Ως νομικός κύρους και ως συνταγματολόγος δεν προείδες ότι αυτό το Σύνταγμα δεν διασφάλιζε τη βιωσιμότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας;».
Τορναρίτης: «Το πρώτο που είδα και τους το είπα έκτοτε είναι το εξής: Μέσα στη συμφωνία της Ζυρίχης υπήρχε πρόνοια που έλεγε ότι οι διατάξεις της Ζυρίχης, δηλαδή τα 26 σημεία, θα ήταν θεμελιώδη άρθρα του Συντάγματος, τα οποία κατ’ ουδένα τρόπο μπορούσαν ν’ αλλάξουν ή να αναθεωρηθούν. Τους έλεγα λοιπόν ότι θεμελιώδεις διατάξεις υπάρχουν και σε άλλα Συντάγματα, όμως, αυτές οι διατάξεις στα άλλα Συντάγματα θα μπορούσαν να αλλάξουν μετά από ορισμένη συντακτική διεργασία, δηλαδή από μια Βουλή Συντακτική.
»Όμως, με το αμετάβλητο στο διηνεκές των διατάξεων του δικού μας Συντάγματος περιορίζετο η λαϊκή κυριαρχία, στην οποία δεν παρείχετο το δικαίωμα να αλλάξει με τη θέλησή της το Σύνταγμα. Επίσης, το Σύνταγμα είχε και άλλα τρωτά, γιατί διαιώνιζε τον χωρισμό των δύο κοινοτήτων. Ας πάρουμε για παράδειγμα τη Νομοθετική Εξουσία, δηλαδή τη Βουλή. Η Νομοθετική λοιπόν Εξουσία ήταν τεμαχισμένη. Υπήρχαν εκτός της Βουλής που ασκούσε την εξουσία αυτή και οι δύο Κοινοτικές Συνελεύσεις, που είχαν επίσης Νομοθετική Εξουσία. Οι δύο Συνελεύσεις ασχολούνταν με θέματα που ήσαν κρατικά και όχι κοινοτικά. Παραδείγματος χάριν, οι οικογενειακές σχέσεις των πολιτών, το θέμα των Συνεργατικών και άλλα.
»Ένα άλλο ήταν τα αδιέξοδα στα οποία σίγουρα θα έφθανε η Βουλή με τις χωριστές πλειοψηφίες που απαιτούνταν για τη λήψη αποφάσεων σε διάφορα θέματα, όπως π.χ. η φορολογία, τα δημαρχεία κ.λπ. Είναι αναμφισβήτητο γεγονός ότι η Ζυρίχη έδωσε στους Τούρκους πέραν του δέοντος εξουσίες… Το βλέπαμε, αλλά είχαμε την ελπίδα ότι ο χρόνος θα τα κανόνιζε και ότι μεταξύ τους οι δύο κοινότητες θα τα έβρισκαν χωρίς επεμβάσεις ξένων».
Στερνή μου γνώση να σ’ είχα πρώτα…
Διόρθωση
Δύο μικρές διορθώσεις στο άρθρο μου 8.6.2025. Ο Πέρι Άντερσον ήταν καθηγητής Κοινωνιολογίας και όχι Σοσιολογίας και το κείμενο του «Οι διαιρέσεις της Κύπρου» (και όχι «Η διαίρεση της Κύπρου»).
*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος
Αναλύσεις
“Μυρίζει” Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος
Ο Σταύρος Καλεντερίδης αναλύει τις επικίνδυνες γεωπολιτικές εξελίξεις που διαμορφώνουν ένα εκρηκτικό σκηνικό ανάμεσα στη Ρωσία και το ΝΑΤΟ.
Η επικίνδυνη κλιμάκωση ανάμεσα στη Ρωσία και το ΝΑΤΟ, οι εξελίξεις στη Βαλτική, οι πολεμικές προετοιμασίες ευρωπαϊκών κρατών και οι παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία βρέθηκαν στο επίκεντρο της νέας ανάλυσης του Σταύρου Καλεντερίδη.
Ο αναλυτής προειδοποίησε ότι οι κινήσεις που πραγματοποιούνται στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ ενδέχεται να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση, ενώ άσκησε σφοδρή κριτική στις ευρωπαϊκές ηγεσίες για τη στρατηγική που ακολουθούν απέναντι στη Μόσχα.
Παράλληλα, αναφέρθηκε εκτενώς σε δημοσίευμα της Wall Street Journal για την Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, διατυπώνοντας σοβαρά ερωτήματα για τη λειτουργία της αμερικανικής διπλωματίας, τις πολιτικές διασυνδέσεις και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει η ελληνική πολιτική ηγεσία την Ουάσιγκτον.
Η Βαλτική στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης Ρωσίας – ΝΑΤΟ
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Σταύρος Καλεντερίδης στις εξελίξεις στη Λιθουανία και στη συζήτηση για αλλαγές του συνταγματικού πλαισίου σχετικά με τη φιλοξενία ξένων στρατιωτικών δυνάμεων και όπλων μαζικής καταστροφής.
Σύμφωνα με όσα παρουσίασε, οι σχετικές πρωτοβουλίες συνδέονται με τη δυνατότητα μεγαλύτερης στρατιωτικής παρουσίας συμμαχικών δυνάμεων, ακόμη και με το ενδεχόμενο εγκατάστασης πυρηνικών όπλων.
Υπογράμμισε τη γεωγραφική σημασία της Λιθουανίας, η οποία συνορεύει με τον ρωσικό θύλακα του Καλίνινγκραντ και τη Λευκορωσία, δύο περιοχές ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας για τη ρωσική άμυνα.
Ο Καλεντερίδης εκτίμησε ότι η μεταφορά πρόσθετων στρατιωτικών υποδομών κοντά στα ρωσικά σύνορα είναι πιθανό να προκαλέσει αντίστοιχες κινήσεις της Μόσχας, δημιουργώντας έναν επικίνδυνο φαύλο κύκλο εξοπλιστικής και στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Ολλανδία και Γερμανία: Η Ευρώπη προετοιμάζεται για πόλεμο;
Στη συνέχεια της εκπομπής, ο αναλυτής στάθηκε σε τοποθετήσεις και προειδοποιήσεις από την Ολλανδία για το ενδεχόμενο στρατιωτικής αντιπαράθεσης με τη Ρωσία.
Επέκρινε την αντίληψη ότι μια ενδεχόμενη σύγκρουση με τη Μόσχα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αναπόφευκτη εξέλιξη, επισημαίνοντας ότι τέτοιες δημόσιες τοποθετήσεις εντείνουν το ήδη τεταμένο κλίμα.
Αναφέρθηκε επίσης στη γερμανική αμυντική πολιτική και στη συζήτηση για την περαιτέρω στρατιωτική ενίσχυση της χώρας, εκφράζοντας την ανησυχία ότι η Ευρώπη απομακρύνεται από τη διπλωματική αντιμετώπιση της κρίσης και επενδύει ολοένα περισσότερο στη στρατιωτικοποίηση.
Κατά την εκτίμησή του, η συνεχής προβολή ενός μελλοντικού πολέμου με τη Ρωσία κινδυνεύει να μετατραπεί από σενάριο αποτροπής σε παράγοντα που αυξάνει την πιθανότητα πραγματικής σύγκρουσης.
Γκίλφοϊλ: Το δημοσίευμα της Wall Street Journal και τα 100.000 δολάρια
Σημαντικό μέρος της ανάλυσης αφιερώθηκε στην πρέσβη των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, με αφορμή τις νέες αποκαλύψεις της Wall Street Journal.
Το αμερικανικό δημοσίευμα της 7ης Οκτωβρίου 2026 αναφέρει ότι η Γκίλφοϊλ φέρεται να ζήτησε από τον δωρητή του Ντόναλντ Τραμπ, Έρικ Ντίτερς, να καταβάλει 100.000 δολάρια στον λογαριασμό της στην American Express, λίγο πριν από την ακρόασή της στη Γερουσία για τον διορισμό της στην Αθήνα.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, τα μηνύματα που εξέτασε η αμερικανική εφημερίδα εγείρουν ερωτήματα για ενδεχόμενη ανταλλαγή οικονομικής υποστήριξης με πρόσβαση σε υψηλόβαθμους αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ.
Ο Ντίτερς υποστηρίζει ότι είχε ήδη καταβάλει σημαντικά χρηματικά ποσά στη Γκίλφοϊλ για εκδηλώσεις και ομιλίες, ενώ επιδίωκε βοήθεια σε προσωπικές φορολογικές και νομικές υποθέσεις. Η νομική πλευρά της Γκίλφοϊλ αμφισβητεί τη γνησιότητα των επίμαχων μηνυμάτων και συνδέει τις οικονομικές απαιτήσεις της με προηγούμενες επαγγελματικές υποχρεώσεις. Οι ισχυρισμοί δεν συνιστούν από μόνοι τους απόδειξη παράνομης πράξης.
Ο Σταύρος Καλεντερίδης επέκρινε έντονα την ελληνική δημοσιογραφία για την περιορισμένη, κατά την άποψή του, διερεύνηση αντίστοιχων ζητημάτων που αφορούν ξένους διπλωμάτες.
Παράλληλα, συνέδεσε την υπόθεση με το ευρύτερο ζήτημα των σχέσεων εξάρτησης ανάμεσα στην ελληνική πολιτική ηγεσία και την αμερικανική διπλωματία, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα οφείλει να αντιμετωπίζει τους ξένους αξιωματούχους με θεσμική αυτοπεποίθηση και χωρίς πολιτική υποτέλεια.
Ουκρανία: Διπλωματικό παρασκήνιο και ο ρόλος του Τραμπ
Στο ουκρανικό μέτωπο, ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε στις επαφές που βρίσκονται σε εξέλιξη για την αναζήτηση διπλωματικής διεξόδου.
Στάθηκε ιδιαίτερα στην προοπτική μιας τριμερούς διαδικασίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και την Ουκρανία, εκτιμώντας ότι το Κρεμλίνο θα επιχειρήσει να εξασφαλίσει συγκεκριμένα ανταλλάγματα πριν συναινέσει σε ουσιαστική επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων.
Ένα από τα ζητήματα που ανέδειξε ήταν το ενδεχόμενο προσωρινής συμφωνίας για τον περιορισμό των επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Κατά την εκτίμησή του, η Μόσχα ενδέχεται να συνδέσει οποιαδήποτε σχετική παραχώρηση με την ελάφρυνση οικονομικών κυρώσεων ή με άλλες πολιτικές δεσμεύσεις της Δύσης.
Η δυσκολία της διαπραγμάτευσης αποτυπώθηκε και στις δηλώσεις του Κρεμλίνου στις 8 και 9 Οκτωβρίου, όταν η ρωσική πλευρά υποβάθμισε την προοπτική άμεσης επανέναρξης των τριμερών συνομιλιών, χωρίς να αποκλείει μελλοντικές επαφές.
Ζελένσκι – Νότια Κορέα: Νέα διπλωματική αντιπαράθεση
Ο αναλυτής ασχολήθηκε επίσης με τις σχέσεις Ουκρανίας και Νότιας Κορέας, εστιάζοντας σε διαφωνίες που, σύμφωνα με όσα παρουσίασε, προέκυψαν γύρω από την αντιμετώπιση των Βορειοκορεατών αιχμαλώτων πολέμου.
Στάθηκε στην ένταση μεταξύ του Κιέβου και της Σεούλ, καθώς και σε ζητήματα διπλωματικής αξιοπιστίας, σεβασμού και χειρισμού ευαίσθητων εθνικών υποθέσεων.
Η αναφορά αυτή εντάχθηκε στη γενικότερη κριτική του προς τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και την ουκρανική διπλωματική στρατηγική, την οποία θεωρεί συχνά υπερβολικά συγκρουσιακή ακόμη και απέναντι σε χώρες που μπορούν να υποστηρίξουν την Ουκρανία.
Ενεργειακός πόλεμος και φόβοι για τον χειμώνα
Σημαντική θέση στην εκπομπή είχε και η ενεργειακή διάσταση του ρωσοουκρανικού πολέμου.
Ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε στα πλήγματα κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων και στις επιπτώσεις τους στην οικονομία, στις υποδομές και στον άμαχο πληθυσμό.
Εκτίμησε ότι η συνέχιση της στρατηγικής αμοιβαίων επιθέσεων μπορεί να επιβαρύνει ιδιαίτερα την Ουκρανία κατά τη χειμερινή περίοδο, με διακοπές ηλεκτροδότησης και αυξημένα προβλήματα λειτουργίας βασικών υπηρεσιών.
Παράλληλα, επισήμανε ότι οι οικονομικές και ενεργειακές επιπτώσεις δεν περιορίζονται στις εμπόλεμες χώρες, αλλά επηρεάζουν την ευρωπαϊκή οικονομία και τους πολίτες.
Το ευρύτερο μήνυμα της ανάλυσης
Ο κεντρικός άξονας της παρέμβασης του Σταύρου Καλεντερίδη ήταν ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον της ασφάλειάς της.
Κατά την άποψή του, η στρατιωτική ενίσχυση της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, οι συζητήσεις για πυρηνικά όπλα και η συνεχιζόμενη αντιπαράθεση με τη Ρωσία αυξάνουν τον κίνδυνο μιας σύγκρουσης πολύ μεγαλύτερης από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ταυτόχρονα, η κριτική του στην ελληνική πολιτική τάξη και στην αμερικανική διπλωματική παρουσία συνδέεται με την πάγια θέση του ότι η Ελλάδα χρειάζεται μεγαλύτερη εθνική αυτονομία, θεσμική λογοδοσία και ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική.
Η προειδοποίησή του για έναν πιθανό τρίτο παγκόσμιο πόλεμο αποτελεί πολιτικοστρατηγική εκτίμηση και όχι διαπιστωμένη εξέλιξη.
GEOPOLITICO
Καραϊτίδης: Προσοχή στην τουρκική παγίδα! Το καλώδιο και το μήνυμα Ρούμπιο
Ο πρέσβης ε.τ. Δημήτρης Καραϊτίδης παρεμβαίνει στη «Ναυτεμπορική» και αναλύει τις εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις μετά την επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα.
Σαφή προειδοποίηση για τους κινδύνους που κρύβει η διαχείριση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, ιδιαίτερα ενόψει της πόντισης του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, απηύθυνε ο πρέσβης επί τιμή Δημήτρης Καραϊτίδης, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική».
Ο έμπειρος διπλωμάτης ανέλυσε τα μηνύματα της επίσκεψης του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, τις πιθανές αντιδράσεις της Άγκυρας, τη σημασία της έκδοσης NAVTEX, καθώς και το ζήτημα της επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.
Κεντρικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ότι η Ελλάδα οφείλει να προχωρήσει στην άσκηση των δικαιωμάτων της χωρίς να επιτρέψει στην Τουρκία να δημιουργήσει την εντύπωση ότι απαιτείται η άδειά της.
Το μήνυμα Ρούμπιο που δυσκολεύει την Άγκυρα
Αναφερόμενος στις δηλώσεις του Μάρκο Ρούμπιο, ο Δημήτρης Καραϊτίδης εκτίμησε ότι η αμερικανική πλευρά έστειλε ένα αποτρεπτικό μήνυμα προς την Τουρκία.
Όπως επισήμανε, οι τοποθετήσεις του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, ιδιαίτερα στη συνέντευξή του στον Αλέξη Παπαχελά, δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον δεν προτίθεται να παραμείνει αδιάφορη μπροστά στο ενδεχόμενο μιας σοβαρής ελληνοτουρκικής κρίσης.
«Η δήλωση θα σας έλεγα ότι είναι αποθαρρυντική για την τουρκική πλευρά», τόνισε ο πρέσβης, υπογραμμίζοντας ότι η Άγκυρα αντιλαμβάνεται πως μια απόπειρα παρεμπόδισης του έργου δεν θα ήταν απλή υπόθεση.
Ωστόσο, απέφυγε να εμφανιστεί καθησυχαστικός.
Η Τουρκία, σύμφωνα με την εκτίμησή του, ενδέχεται να επιδείξει αυτοσυγκράτηση, αλλά δεν μπορεί να αποκλειστεί μια προσπάθεια παρεμπόδισης της πόντισης του καλωδίου.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι, εφόσον εκδηλωνόταν μια σοβαρή κρίση, οι Ηνωμένες Πολιτείες πιθανότατα θα παρενέβαιναν, χωρίς όμως να είναι δυνατόν να προβλεφθούν ο χρόνος και ο τρόπος μιας τέτοιας παρέμβασης.
Η μεγάλη παγίδα: Να θεωρηθεί η επικοινωνία με την Τουρκία αίτημα άδειας
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Δημήτρης Καραϊτίδης στις ενδεχόμενες διπλωματικές επαφές Αθήνας και Άγκυρας μετά την έκδοση NAVTEX για τις εργασίες ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Ο πρέσβης δεν τάχθηκε κατά της επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών. Αντιθέτως, αναγνώρισε την ανάγκη ύπαρξης διαύλων συνεννόησης, ιδιαίτερα σε περιόδους έντασης.
Έθεσε, όμως, έναν κρίσιμο όρο: καμία επικοινωνία δεν πρέπει να μπορεί να ερμηνευτεί ή να παρουσιαστεί ως άτυπο αίτημα αδειοδότησης από την Τουρκία.
Προειδοποίησε ότι ακόμη και η επιλογή της διπλωματικής φρασεολογίας έχει μεγάλη σημασία, καθώς η τουρκική πλευρά θα μπορούσε να αξιοποιήσει μια ασάφεια για να υποστηρίξει ότι η Ελλάδα αναγνωρίζει εμμέσως δικαιώματα της Άγκυρας στην επίμαχη θαλάσσια περιοχή.
«Η επικοινωνία με τον αντίπαλο δεν είναι κάτι κακό», ανέφερε χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας ότι πρέπει να μεταφέρει τα κατάλληλα μηνύματα και να μην προσφέρεται για παρερμηνείες.
Μάλιστα, εκτίμησε ότι η Τουρκία πιθανότατα θα απαντήσει στην ελληνική NAVTEX με αντι-NAVTEX, προβάλλοντας εκ νέου τις διεκδικήσεις της.
Κατά τον ίδιο, η ουσία βρίσκεται στο να προχωρήσει η Ελλάδα στην υλοποίηση του έργου, χωρίς να επιτρέψει στην Άγκυρα να εμφανίσει οποιαδήποτε ελληνική κίνηση ως υποχώρηση.
«Η σωφροσύνη δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως δειλία»
Ιδιαίτερα κατηγορηματικός ήταν ο Δημήτρης Καραϊτίδης όταν η συζήτηση στράφηκε στο ενδεχόμενο επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτιοδυτικά της Κρήτης.
Ο πρέσβης υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να αφήνει τις τουρκικές απειλές να καθορίζουν την άσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
«Δεν πρέπει να υποχωρούμε σε τέτοιο σημείο ώστε η σωφροσύνη να εκλαμβάνεται ως δειλία ή ως αδυναμία», υπογράμμισε.
Τάχθηκε θετικά υπέρ μιας επέκτασης στην περιοχή της Κρήτης, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι υπάρχει προβληματισμός για τις συνέπειες της τμηματικής επέκτασης των χωρικών υδάτων.
Όπως εξήγησε, μια μερίδα της ελληνικής πλευράς θεωρεί ότι η επέκταση σε περιοχές εκτός Αιγαίου μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση πως η Ελλάδα αποδέχεται την τουρκική επιχειρηματολογία περί ιδιαίτερου καθεστώτος στο Αιγαίο.
Ο ίδιος, ωστόσο, προέκρινε την τμηματική άσκηση του δικαιώματος έναντι της αδράνειας, με τη σαφή επισήμανση ότι η Ελλάδα διατηρεί το δικαίωμα να προχωρήσει σε ανάλογες κινήσεις και στο Αιγαίο.
Η Λιβύη και ο ρόλος της Τουρκίας
Σημαντική θέση στην παρέμβαση κατείχε και η διαπραγμάτευση Ελλάδας–Λιβύης για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών.
Ο Δημήτρης Καραϊτίδης εκτίμησε ότι η τουρκική επιρροή αποτελεί βασικό παράγοντα που εξηγεί τη διστακτικότητα της λιβυκής πλευράς απέναντι σε μια ουσιαστική συμφωνία με την Αθήνα.
Παρά τις δυσκολίες, κάλεσε την ελληνική διπλωματία να συνεχίσει τις προσπάθειες.
Υπογράμμισε ότι η ύπαρξη δύο ανταγωνιστικών κέντρων εξουσίας στη Λιβύη και η επιρροή της Άγκυρας δεν πρέπει να οδηγήσουν σε εγκατάλειψη των επαφών.
Η Ελλάδα, σημείωσε, οφείλει να επιδιώξει μια συμφωνία που θα είναι αποδεκτή και θα προστατεύει τα ελληνικά δικαιώματα.
Η γεωπολιτική αξία της Ελλάδας πρέπει να αποκτήσει αντίκρισμα
Σχολιάζοντας την ανάδειξη της στρατηγικής σημασίας της Ελλάδας από τον Μάρκο Ρούμπιο, ο πρέσβης αναγνώρισε ότι πρόκειται για θετική εξέλιξη.
Επισήμανε, όμως, ότι η Αθήνα δεν πρέπει να περιορίζεται στην ικανοποίηση από τις ευνοϊκές αμερικανικές δηλώσεις.
Αντίθετα, πρέπει να αξιοποιεί τη γεωγραφική, γεωπολιτική και γεωοικονομική θέση της χώρας, προκειμένου να εξασφαλίζει συγκεκριμένα ανταλλάγματα και ουσιαστικά οφέλη.
Όπως εξήγησε, αυτό απαιτεί σοβαρό σχεδιασμό και προσεκτικά διαμορφωμένα αιτήματα προς την αμερικανική πλευρά.
Παράλληλα, αναγνώρισε ότι οι συζητήσεις υψηλού επιπέδου περιλαμβάνουν και κλειστές συναντήσεις, το περιεχόμενο των οποίων δεν δημοσιοποιείται πάντοτε.
Επομένως, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι κατά την επίσκεψη Ρούμπιο συζητήθηκαν ζητήματα ή ενδεχόμενα ανταλλάγματα που δεν έγιναν γνωστά.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Δημήτρης Καραϊτίδης εκτίμησε ότι ο ασυνήθιστα ήπιος τόνος που είχε υιοθετήσει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην ομιλία του στα Ηνωμένα Έθνη θα μπορούσε να συνδέεται με παρασκηνιακές συστάσεις για αποφυγή κλιμάκωσης.
Πρόκειται, πάντως, για εκτίμηση του πρέσβη και όχι για επιβεβαιωμένη πληροφορία σχετικά με αμερικανικές παρεμβάσεις.
Το συμπέρασμα της παρέμβασης
Η βασική θέση του Δημήτρη Καραϊτίδη συνοψίζεται στην ανάγκη μιας ελληνικής εξωτερικής πολιτικής που θα συνδυάζει τη διπλωματική ψυχραιμία με την αποφασιστική υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Οι δηλώσεις Ρούμπιο, κατά την εκτίμησή του, δημιουργούν ένα ευνοϊκότερο διπλωματικό περιβάλλον. Δεν συνιστούν όμως εγγύηση ότι η Τουρκία θα αποφύγει κάθε πρόκληση.
Για τον λόγο αυτό, η Αθήνα καλείται να αξιοποιήσει τη συγκυρία, να προχωρήσει στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης και να μην εγκλωβιστεί σε διαδικασίες που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε έμμεση αναγνώριση τουρκικών αξιώσεων.
GEOPOLITICO
Εγκολφόπουλος: «Το καλώδιο θα προχωρήσει κανονικότατα» – Καμία ενημέρωση στην Τουρκία
Την εκτίμηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει με τη σχεδιασμένη όδευση, χωρίς ενημέρωση ή άδεια της Τουρκίας, διατύπωσε ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος στη «Ναυτεμπορική». Συνέδεσε την πρόβλεψή του με τα μηνύματα Ρούμπιο, τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό και τα κοινά συμφέροντα Ελλάδας, Ισραήλ και Αιγύπτου.
«Θα προχωρήσει κανονικότατα», υποστήριξε ο Γιάννης Εγκολφόπουλος, απαντώντας στην ερώτηση για το μέλλον του καλωδίου. Κατά την ανάλυσή του, η διπλωματική προσοχή στις δημόσιες τοποθετήσεις του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών δεν αναιρεί τη στήριξη σε ενεργειακές διαδρομές που εξυπηρετούν έναν ευρύτερο σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Καμία» ενημέρωση προς την Άγκυρα
Ο αντιναύαρχος ε.α. επέμεινε ότι το έργο θα προχωρήσει με τη διαδρομή που παρουσιάστηκε στον χάρτη της εκπομπής. Όπως ανέφερε, θα εκδοθούν οι προβλεπόμενες NAVTEX από την ελληνική και την κυπριακή πλευρά.
Στην ερώτηση εάν θα χρειαστεί οποιαδήποτε πρόσθετη ενημέρωση, ανακοίνωση ή ερώτηση προς την Τουρκία, απάντησε κατηγορηματικά: «Καμία».
Χαρακτήρισε τις τουρκικές απαιτήσεις αυθαίρετες, απορρίπτοντας την αντιμετώπισή τους ως βάσιμων αιτημάτων που θα μπορούσαν να ανατρέψουν τον σχεδιασμό. Παράλληλα, υποστήριξε ότι μια Τουρκία προσανατολισμένη στη συνεργασία, αντί στην επιβολή των θέσεών της, θα μπορούσε να συμμετέχει σε περιφερειακά ενεργειακά έργα.
Τα μηνύματα Ρούμπιο και οι παρασκηνιακοί χειρισμοί
Ο Γιάννης Εγκολφόπουλος απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στις αναφορές του Ρούμπιο στην ασφαλή μεταφορά ενέργειας και στην ανάγκη εναλλακτικών ενεργειακών διαδρόμων. Ερμήνευσε αυτές τις τοποθετήσεις ως μήνυμα που αφορά και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε την προοπτική επανενεργοποίησης του σχεδίου EastMed και τη συνεργασία του σχήματος «3+1», αναδεικνύοντας παράλληλα τον ρόλο της Αιγύπτου. Κατά την εκτίμησή του, το καλώδιο αποτελεί τμήμα ενός ευρύτερου πλέγματος ενεργειακών συμφερόντων, το οποίο η Άγκυρα δεν μπορεί να ανατρέψει μονομερώς.
Αναγνώρισε ότι ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών οφείλει να διατηρεί διπλωματικές ισορροπίες. Υποστήριξε, όμως, ότι η αποφυγή μιας δημόσιας αντιπαράθεσης με την Τουρκία δεν σημαίνει απουσία παρασκηνιακών χειρισμών.
«Αυτά είναι από αυτά που γίνονται και δεν λέγονται», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Προβλέπει ότι η Τουρκία δεν θα στείλει πλοία
Ο αντιναύαρχος ε.α. προχώρησε στην πρόβλεψη ότι η Τουρκία δεν θα επαναλάβει την αποστολή πολεμικών πλοίων για να παρεμποδίσει τις εργασίες. Υποστήριξε ότι η Άγκυρα έχει ήδη λάβει σχετικά μηνύματα από την αμερικανική πλευρά και αντιλαμβάνεται τις συνέπειες μιας αντιπαράθεσης με τον περιφερειακό ενεργειακό σχεδιασμό.
Οι αναφορές αυτές αποτελούν δική του εκτίμηση για τις παρασκηνιακές κινήσεις και τη μελλοντική τουρκική στάση. Στην παρέμβαση δεν παρουσιάστηκαν έγγραφα ή επίσημες ανακοινώσεις που να επιβεβαιώνουν σχετική συμφωνία.
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο έναρξης των ερευνών εντός Οκτωβρίου, το αντιμετώπισε θετικά και προέβλεψε ότι το ζήτημα της τουρκικής αντίδρασης θα υποχωρήσει από την επικαιρότητα.
Διατύπωσε επίσης την εκτίμηση ότι, εάν η Τουρκία επέλεγε την αντιπαράθεση, η Ελλάδα θα είχε στο πλευρό της το Ισραήλ και την Αίγυπτο, λόγω κοινών συμφερόντων.
Άλλο η προσωπική φιλία, άλλο τα κρατικά συμφέροντα
Στην ανάλυσή του διαχώρισε την προσωπική σχέση Τραμπ–Ερντογάν από τα στρατηγικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών. Κατά τον ίδιο, η σχέση των δύο ηγετών επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο μεταφέρονται τα μηνύματα, χωρίς να ακυρώνει τις αμερικανικές επιδιώξεις.
Ερμήνευσε την ομιλία Ρούμπιο στην Πνύκα ως παρουσίαση μιας μακροπρόθεσμης αντίληψης για τον ρόλο της Δύσης, με ιδιαίτερη αναφορά στην ελληνική ιστορική κληρονομιά. Όπως είπε, η εξέταση μελλοντικών συμμαχιών και πιθανών κρίσεων γίνεται ήδη με ορίζοντα τις δεκαετίες του 2040 και του 2050.
Αιχμές για τις πραγματικές δυνατότητες της Τουρκίας
Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του αμφισβήτησε την εικόνα της Τουρκίας ως δύναμης που μπορεί να μετατρέπει κάθε εξαγγελία σε επιχειρησιακή δυνατότητα.
Εξέφρασε επιφυλάξεις για την πρακτική αποτελεσματικότητα της συνεργασίας Τουρκίας–Πακιστάν–Σαουδικής Αραβίας και υποστήριξε ότι τα συμφέροντα του Ριάντ εξυπηρετούνται από την προσέγγιση με το Ισραήλ.
Παράλληλα, προανήγγειλε αναλυτικότερη συζήτηση για τον συσχετισμό δυνάμεων Ελλάδας–Τουρκίας, λαμβάνοντας υπόψη τις περιφερειακές συνεργασίες. Άσκησε κριτική σε στρατιωτικό χάρτη που είχε δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη, χαρακτηρίζοντάς τον λανθασμένο και επισημαίνοντας την ανάγκη ουσιαστικού ελέγχου των πληροφοριών από ανοιχτές πηγές.
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας