Ιστορία - Πολιτισμός
Νίκος Καπετανίδης: Ο Έλληνας δημοσιογράφος που εκτελέστηκε για τα πιστεύω του! “Ζήτω η Ελλάς” η τελευταία του κραυγή πάνω στο ικρίωμα
21 Σεπτεμβρίου – Ημέρα Νίκου Καπετανίδη
Το έργο, η αυτοθυσία και το τέλος του δημοσιογράφου και εκδότη, Νίκου Καπετανίδη, τον ανέδειξαν σε έναν από τους μεγαλύτερους εθνομάρτυρες. Η φυσιογνωμία του συνεχίζει να συγκινεί μέχρι και σήμερα, αφού αποτελεί φωτεινό σύμβολο, όχι μόνο για τους Πόντιους αλλά και για όσους δεν έχουν καταγωγή από τη Μαύρη Θάλασσα.
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης, Πρώτη δημοσίευση 3 Μαΐου 2019, Newpost.gr
Γεννήθηκε το 1889 στη Ριζούντα του Πόντου, σπούδασε σε ένα από τα μεγαλύτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα της εποχής, το Φροντιστήριο Τραπεζούντας, το οποίο αποκαλούσαν «Φάρο της Ανατολής». Ο Νίκος Καπετανίδης υπέγραφε αρχικά κείμενά του ως «Σίσυφος» και αργότερα ως «Σπύρος Φωτεινός». Όταν εισήχθη επαγγελματικά στο χώρο μέσω του περιοδικού του Φίλωνα Κτενίδη «Επιθεώρησις», άρχισε να υπογράφει κανονικά, ενώ στα έξι τελευταία από τα 24 τεύχη ανέλαβε τη διεύθυνση, λόγω αναχώρησης του Κτενίδη για σπουδές.
Χρονογραφήματα του Καπετανίδη θα βρούμε στην εφημερίδα «Φάρος της Ανατολής, ενώ παρουσία του υπάρχει και στην «Ηχώ του Πόντου». Το 1917 εξέδωσε την εφημερίδα «Σάλπιγξ» η οποία κυκλοφορούσε καθ’ όλη τη διάρκεια της ρωσικής κατοχής (1916-1918). Τον Οκτώβριο του 1918 με την αποχώρηση των Ρώσων και την ανακατάληψη της Τραπεζούντας από τους Τούρκους, εξέδωσε την εφημερίδα «Εποχή», στην οποία για μία τριετία (1918-1921) η μαχητική του πένα έμελλε να αφήσει το ισχυρό αποτύπωμά της.
Ο Ψαθάς συνθέτει το πορτρέτο του
Τον χαρακτήρα του Καπετανίδη σκιαγραφεί στη «Γη του Πόντου» ένας από του πασίγνωστους πολυγραφότατους Έλληνες χρονογράφους, δημοσιογράφους και θεατρικούς συγγραφείς, ο Δημήτρης Ψαθάς, ο οποίος εργάστηκε δίπλα σε αυτόν τον Άγιο της δημοσιογραφίας.
«Ήταν ένας νέος άνθρωπος, ο Νίκος Καπετανίδης, όλος ζωή και δράση, βίαιος, ορμητικός στα άρθρα του, γεμάτος από φλόγα πατριωτική και όνειρα για μια ελεύθερη και ανεξάρτητη πατρίδα. Αγαπούσε με πάθος την Ελλάδα, είχε πολιτική τελείως αντίθετη με τους Σεράσηδες κι αντιμαχόταν με βιαιότητα τον «Φάρο της Ανατολής», αναφέρει.
Ο Καπετανίδης με θάρρος και αυταπάρνηση, έγραφε άφοβα για καθετί ελληνικό και καταδίκαζε, επωνύμως, τις θηριωδίες των Τούρκων εις βάρος των ελληνικών πληθυσμών. «Σαν δημοσιογράφος, ο εκδότης της «Εποχής», θεωρούσε χρέος του να μάχεται ανοιχτά για όλα τα εθνικά θέματα με όλο τον ενθουσιασμό και την ορμή ενός γενναίου πολεμιστή, υμνώντας ακούραστα την δόξα της Ελλάδας και κρίνοντας βίαια τους Τούρκους. Μπορεί μέσα στην Τραπεζούντα να υπήρχε ησυχία και αρκετή ασφάλεια των Ελλήνων, αλλά ήξερε πολύ καλά ο Καπετανίδης το τι γινόταν στα χωριά και δεν δίσταζε καθόλου να το γράφη, όπως βλέπει κανείς ξεφυλλίζοντας την «Εποχή» του», προσθέτει ο Ψαθάς που στη «Γη του Πόντου», σε αυτήν τη Βίβλο που περιγράφεται η γενοκτονία και ο ποντιακός ξεριζωμός, μεταφέρει αποσπασματικά κτηνωδίες που είδαν το φως της δημοσιότητας στην εφημερίδα του Καπετανίδη.
Ενώπιος ενωπίω με τον Τοπάλ Οσμάν
Ο ίδιος παρέμεινε ατρόμητος και χωρίς φόβο μπροστά στον κίνδυνο που τον περικύκλωνε. Η μοίρα του είχε προεξοφληθεί αλλά αυτός δεν πτοήθηκε ούτε κατά την επίσκεψη του αιμοσταγή σφαγέα του Πόντου, Τοπάλ Οσμάν, ο οποίος του έκανε συστάσεις και τον προέτρεψε να μην καταγράφει τα εγκλήματα εις βάρος της ανθρωπότητας που διέπραττε ως εκτελεστικό όργανο του Μουσταφά Κεμάλ με τη συμμορία του.
Εναντίον του δημίου του ελληνισμού από την Κερασούντα ο Καπετανίδης είχε πολλάκις καταφερθεί στα κείμενά του. «…Η κακούργος σπείρα η οποία ηδονικώς και με ανέκφραστον αγριότητα ερρόφησε το αίμα μας καθ’ όλην την διάρκειαν του πολέμου, οι λησταί οι οποίοι παντοιοτρόπως μας εξεγύμνωσαν, οι δολοφόνοι οι οποίοι εσκότωσαν τόσα διαλεκτά παλληκάρια μας, οι κτηνάνθρωποι οι οποίοι δεν μας άφησαν κορίτσια και τιμήν, όλοι, τέλος, οι αισχροί εταίροι της Καμόρας, οι οποίοι έσπειραν εις την Κερασούντα τον όλεθρον, την ατιμίαν και τον θάνατον, ασυστόλως και προκλητικώτατα εξακολουθούν να επιβάλλωνται ακόμη επί των ταλαιπώρων Ελλήνων, εξακολουθούν να απειλούν, εξοπλίζουν τους διαφόρους κακούργους και τρομοκρατούν
τους ομογενείς», έγραφε μεταξύ άλλων, πολλών κατηγοριών.
Ο οιωνός του τέλους
Μετά την επιβολή λογοκρισίας το 1920, ο Καπετανίδης γνώριζε πολύ καλά ότι έσφιγγε ο κλοιός γύρω του. Ήξερε ότι εξέθετε τον εαυτό του σε κινδύνους. «… Νοιώθω πως εσύ στο μέτωπο διατρέχεις λιγώτερους κινδύνους από μένα. Να ξέρης ότι δεν στέκεται γερά το κεφάλι στους ώμους μου. Μα αυτό δεν σημαίνει… Κυττάχτε να κάνετε καλά τη δουλειά σας και δεν πειράζει αν λείψουν και μερικά κεφάλια σαν το δικό μου. Χαλάλι για την πατρίδα», ανέφερε σε γράμμα-οιωνό, του τέλους που θα ερχόταν, προς τον Πόντιο γιατρό και αργότερα ιδρυτή και διευθυντή της «Ποντιακής Εστίας», Φίλωνα Κτενίδη, την εποχή που ο τελευταίος υπηρετούσε ως αξιωματικός του ελληνικού στρατού τη Μικρά Ασία.
Συνελήφθη το 1921 μετά από έρευνα στο σπίτι του όπου εντοπίστηκε επιστολή του Κωνσταντίνου Κωνσταντινίδη, του μεγάλου πατριώτη από τη Μασσαλία, ο οποίος αγωνιζόταν για τη δημιουργία ανεξάρτητου ποντιακού κράτους, μία καγορία που βάρυνε και αλλους 68 Έλληνες του Πόντου. Το τέλος του συγκλονίζει. Στη δίκη παρωδία που στήθηκε, όταν ο πρόεδρος του Δικαστηρίου Ανεξαρτησίας της Αμάσειας του απήγγειλε την κατηγορία, ο Καπετανίδης πετάχτηκε και αναφώνησε, πως δεν αγωνιζόταν μόνο για την ανεξαρτησία του Πόντου «αλλά και για την ένωσή του με την Ελλάδα».
Η κραυγή που προκαλεί ανατριχίλα
Η καταδίκη του ήταν φυσικό επακόλουθο της στάσης του. Εκείνος όμως, όπως οι άγιοι που μαρτύρησαν, δεν λύγισε ούτε στις έσχατες ώρες της ζωής του. «Θα μάθετε από τους ολίγους που θα περισωθούν ότι μήτε το θάρρος μήτε η ψυχραιμία μ’ εγκατέλειψαν ως την τελευταία μου στιγμή… Εν τούτοις η ψυχή μου βαρύτατα πενθεί διότι σας αφήνω για πάντα… Τέτοιος θάνατος σαν τον δικό μου είναι ωραίος, δοξασμένος… Γι’ αυτό μη λυπηθήτε… Εσύ, μανούλα μου, εγκαρτέρησε. Ετίμησα τα στήθια σου και τ’ όνομά σου με τον θάνατό μου… Ο θάνατος είναι τιμή για όλους μας. Θαρσείτε και καρτερείτε, μια φορά κανείς πεθαίνει…», έγραφε στην οικογένειά του.
Απαγχονίστηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 1921 σε 32 χρονών. Η τελευταία του κραυγή πάνω στην αγχόνη προκαλεί ανατριχίλα. Φώναξε «Ζήτω η Ελλάς» πριν παραδώσει στον Δημιουργό του την ψυχή του, η οποία αναμένει σήμερα, από την Ορθόδοξη Εκκλησία, το στεφάνι της αγιοποίησής του, όπως του αξίζει, μαζί με όλες τις άλλες χιλιάδες ψυχές χριστιανών που μαρτύρησαν!
Ο Ψαθάς περιγράφει με χαρακτηριστικό τρόπο τον αντίκτυπο που είχε ο θάνατός του! «Η εκτέλεσή του όπως και των άλλων διαλεχτών Τραπεζουντίων, έκανε βαθύτατη αίσθηση ακόμα και στους Τούρκους της πόλης μας, σε τέτοιο σημείο μάλιστα, ώστε όταν ζητήθηκε απ’ τα δικαστήρια της Αμάσειας να σταλούν εκεί κι όσοι άλλοι είχαν εργαστεί για την ανεξαρτησία του Πόντου ή ήσαν απλώς ύποπτοι, οι τούρκικες αρχές απάντησαν: «Δεν έχομε εδώ άλλους επαναστάτας».
«Ο δημοσιογραφικός κόσμος στην Ελλάδα δεν έχει ήρωες» όπως ο Νίκος
Είναι σημαντικό να σημειωθεί, ότι όλα τα φύλλα της εφημερίδας «Εποχή» διέσωσε και μετέφερε στην Ελλάδα ο αδελφός του Νίκου Καπετανίδη, Κώστας. Σήμερα βρίσκονται στην κατοχή του Ιδρύματος «Παναγία Σουμελά».
«Ο Νίκος Καπετανίδης είναι η ιστορία του Πόντου. Είχε μία εφημερίδα, στην οποία αποκάλυπτε τα πάντα. Η μαρτυρία του μέσα από τις σελίδες της “Εποχής” είναι σημαντικότατη. Είναι η μόνη που έχει κάθε εβδομάδα φύλλα που αναφέρονται σε σφαγές και καταστροφές», αναφέρει στο Newpost ο Κώστας Καπετανίδης, εγγονός του αδελφού του Πόντιου δημοσιογράφου.
Πρόκειται για τον συγγραφέα του βιβλίου «Νίκος Καπετανίδης – ο ηρωικός δημοσιογράφος του Πόντου – Η γεντοκτονία μέσα από τη ζωή και τα άρθρα του», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων.
Σε αυτό εκτός από πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία γύρω από τις δημοσιεύσεις της «Εποχής» παρουσιάζεται η επιβίωση της οικογένειας Καπετανίδη με τον ερχομό της στην Ελλάδα. Ο αδελφός του Νίκου, Κώστας έκανε τη δικιά του οικογένεια και παράλληλα ανέλαβε ένα ιερό χρέος, φροντίζοντας μάνα, χήρα αδελφή και νύφη (σ.σ. Της συζύγου του Νίκου).
Το πόσο σημαντικό η διατήρηση της μνήμης του Νίκου Καπετανίδη από την ελληνική δημοσιογραφία υπογραμμίζει ο δημοσιογράφος, Νίκος Ασλανίδης.
«Είναι ο μόνος Έλληνας δημοσιογράφος που θυσιάστηκε για τα πιστεύω του. Δεν έχουμε άλλον που να τον φυλάκισαν και να τον εκτέλεσαν για τις ιδέες του. Είναι δείγμα δημοσιογράφου που δεν φοβήθηκε να γράψει την αλήθεια.
Ο δημοσιογραφικός κόσμος στην Ελλάδα δεν έχει ήρωες. Ο Καπετανίδης είναι ένας άγνωστος εθνομάρτυρας, τον οποίο κάλλιστα θα μπορούσαν να τιμήσουν οι Ενωσείς Συντακτών ως πρότυπο. Ο ανθρωπος αυτός είχε επίγνωση και συνείδηση του καθήκοντος», υποστηρίζει στο Newpost ο δημιουργός των ντοκιμαντέρ «Αληθινά Σενάρια», του βραβευμένου ντοκιμαντέρ «Η Μπάντα» και συγγραφέα του βιβλίου «Μάρτυρες».
——————————————————————————————————————————————————
Τιμάται από τις δημοσιογραφικές Ενώσεις
Από το 2021 η 21η Σεπτεμβρίου θεωρείται ημέρα Νίκου Καπετανίδη. Με ομόφωνη απόφαση του ΔΣ της ΠΟΕΣΥ και των Ενώσεων Συντακτών-μελών της, κάθε χρόνο, στις 21 Σεπτεμβρίου, ημέρα του απαγχονισμού του Νίκου Καπετανίδη, μία από τις Δημοσιογραφικές Ενώσεις σε όλη τη χώρα αναλαμβάνει την διοργάνωση της κεντρικής εκδήλωσης για την ελευθερία του Τύπου, αφιερωμένη στη μνήμη του.
Μνημεία για τον Νίκο Καπετανίδη υπάρχουν στο Μαρούσι, στο παλαίο στρατόπεδο Παύλου Μελά και έξω από τα γραφεία της ΕΣΗΕΜΘ στη Θεσσαλονίκη.
Στο όνομα του είναι αφιερωμένοι ο Σύλλογος Ποντίων Αμαρουσίου και το Σωματείο Δράσης “Νίκος Καπετανίδης”.
Το 2021, 100 χρόνια από την εκτέλεσή του, στο πλαίσιο της ανέγερσης του μεγαλοπρεπούς ανδριάντα του (έργου του γλύπτη Γιώργου Κικώτη) στο στρατόπεδο Παύλου Μελά στη Θεσσαλονίκη, η συναυλία Δέηση Πόντου ήταν αφιερωμένη στη μνήμη του. Συγκλονιστικό είναι το τραγούδι «Λαϊκή Τραγωδία Νίκος Καπετανίδης» σε στίχους Γιώργου Γεωργιάδη και μουσική του Χρήστου Παπαδόπουλου. Το τραγούδι ερμηνεύουν ο Αλέξης Παρχαρίδης, ο Γιάννης Κότσιρας και η Ελένη Τσαλιγοπούλου.
GEOPOLITICO
Γιατί ο Σμαραγδής διάλεξε τον Κολοκοτρώνη μετά τον Καποδίστρια
Ο Γιάννης Σμαραγδής μιλά στους «Διαλόγους» του Best TV για την ταινία που ετοιμάζει με ήρωα τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Εξηγεί σε ποιο στάδιο βρίσκεται το σενάριο, πότε μπορούν να αρχίσουν τα γυρίσματα στην Πελοπόννησο και σε ποιους σχεδιάζει να αφιερώσει το έργο.
Μετά τον «Καποδίστρια», ο Γιάννης Σμαραγδής στρέφει την κάμερά του στον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Μιλώντας στους «Διαλόγους» του Best TV, είπε ότι το σενάριο έχει ολοκληρωθεί και ότι η ταινία σχεδιάζεται να γυριστεί εξ ολοκλήρου στην Πελοπόννησο. Τοποθέτησε την έναρξη των γυρισμάτων σε ορίζοντα διετίας, εφόσον εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση.
Ο Κολοκοτρώνης που θέλει να δείξει
Στην πρεμιέρα της 22ης σεζόν των «Διαλόγων», ο Σμαραγδής είπε ότι βρίσκεται στην έβδομη γραφή του σεναρίου για τον Γέρο του Μοριά. Θύμισε ότι το σενάριο του «Καποδίστρια» το ξαναέγραψε, όπως είπε, 70 φορές. Για τη νέα παραγωγή σκοπεύει να απευθυνθεί και σε ανθρώπους της Πελοποννήσου που θα ήθελαν να τη στηρίξουν.
Ο σκηνοθέτης περιέγραψε τον Κολοκοτρώνη ως τον στρατιωτικό ηγέτη που με λιγότερες δυνάμεις και ευφυή στρατηγήματα νίκησε στα Δερβενάκια. Θυμήθηκε τον παραλληλισμό που έκανε ο Δημήτρης Λιαντίνης ανάμεσα στον Δούρειο Ίππο, τη Σαλαμίνα και τα Δερβενάκια. Στη δική του ανάγνωση, ο Καποδίστριας είναι ο οραματιστής της συγκρότησης του κράτους και ο Κολοκοτρώνης ο λαϊκός ηγέτης που με τη στρατηγική του έδωσε στον Αγώνα τη δυνατότητα να επιβιώσει.
Αφετηρία της ταινίας, όπως είπε, ήταν μια διήγηση για τα τελευταία χρόνια του Κολοκοτρώνη. Σύμφωνα με αυτήν, ο Γέρος του Μοριά κατέβηκε στην Πελοπόννησο, ζήτησε συγγνώμη από όσους είχε αδικήσει και συγχώρεσε όσους τον είχαν αδικήσει. Ο Σμαραγδής στάθηκε και στη στάση που αποδίδει στον Κολοκοτρώνη απέναντι στους δολοφόνους του γιου του Πάνου. Τη συνέδεσε με το βλέμμα του Αισχύλου στους «Πέρσες» και την ικανότητα να αναγνωρίζει κανείς τον πόνο του ηττημένου.
Ο «Καποδίστριας», το κοινό και η πολιτική ηγεσία
«Ο Καποδίστριας είναι ο ανώτερος εαυτός μας», είπε ο Σμαραγδής. Σε αυτή την εικόνα απέδωσε τη συγκίνηση των θεατών, που εκφράστηκε με δάκρυα και χειροκροτήματα στις αίθουσες. Θυμήθηκε τη δική του συγκίνηση στα γυρίσματα και χαρακτήρισε το συναίσθημα κινητήρια δύναμη της τέχνης. Κατά την εκτίμησή του, οι αρνητικές κριτικές έφεραν τελικά περισσότερο κόσμο στις αίθουσες.
Συνέδεσε την απήχηση του πρώτου Κυβερνήτη με την ανάγκη για ηγεσία που δίνει ηθικό παράδειγμα. Μίλησε για τη διαφθορά, την έλλειψη εμπιστοσύνης στη Δικαιοσύνη και την πολιτική αδράνεια, ενώ άσκησε κριτική στο σύνολο της πολιτικής ηγεσίας για τη στάση της απέναντι στην Τουρκία. Αναφέρθηκε επίσης στη δική του διαδρομή στην Αριστερά και στη φιλία του με τον Λεωνίδα Κύρκο. Στις κινητοποιήσεις για τα Τέμπη διέκρινε μια κοινωνία που εξακολουθεί να αντιδρά και, κατά τη γνώμη του, αναζητά πολιτική έκφραση.
Η χρηματοδότηση και η αφιέρωση
Ο Σμαραγδής απέδωσε καθοριστικό ρόλο στον Ευάγγελο Στασινόπουλο και στο Κοινωφελές Ίδρυμα Κοινωνικού και Πολιτιστικού Έργου για την έναρξη της παραγωγής του «Καποδίστρια». Θύμισε και τη συμβολή των πολιτών στη χρηματοδότηση, αναφέροντας την περίπτωση ενός ανθρώπου που έδωσε ένα ευρώ. Αν προχωρήσει η νέα ταινία, είπε ότι θα την αφιερώσει στον Στασινόπουλο και στη σύζυγό του, της οποίας την παρουσία αισθάνεται ακόμη στη δουλειά του.
Όπως ανέφερε, το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου είχε απορρίψει τον «Καποδίστρια». Ο ίδιος βλέπει σήμερα αλλαγή στη χρηματοδοτική πολιτική υπέρ της ελληνικής θεματολογίας, την οποία απέδωσε στη Λίνα Μενδώνη και στον Λεωνίδα Χριστόπουλο. Στην αρχή της συζήτησης είχε συνδέσει την επιμονή του στην ελληνική θεματολογία με μια σύγχρονη αγωνία. Σε μια εποχή τεχνητής νοημοσύνης και ρομπότ, είπε, ο πολιτισμός οφείλει να κρατήσει στο κέντρο του τον άνθρωπο.
GEOPOLITICO
Πώς οι Ναζί χειραγωγούσαν την κοινή γνώμη στην κατεχόμενη Ελλάδα – Το περιοδικό «Σύνθημα» και ο μηχανισμός προπαγάνδας του Γ’ Ράιχ
Πώς επιχείρησε η ναζιστική Γερμανία να επηρεάσει την κοινή γνώμη στην κατεχόμενη Ελλάδα μέσα από τον περιοδικό Τύπο; Τον μηχανισμό προπαγάνδας του Γ΄ Ράιχ και τον ρόλο του εικονογραφημένου περιοδικού «Signal», που κυκλοφορούσε στην Ελλάδα ως «Σύνθημα», εξετάζει ο Ηλίας Θ. Χρηστίδης στο νέο του βιβλίο από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων. Αξιοποιώντας μια σπάνια, σχεδόν πλήρη συλλογή τευχών, ο συγγραφέας φωτίζει τη δράση των μονάδων προπαγάνδας της Βέρμαχτ και αποκαλύπτει πώς η φωτογραφία, η δημοσιογραφική αφήγηση και η εικονογράφηση μετατράπηκαν σε εργαλεία ιδεολογικής χειραγώγησης κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Μια λιγότερο γνωστή πτυχή της γερμανικής Κατοχής στην Ελλάδα, τον οργανωμένο μηχανισμό προπαγάνδας των Ναζί μέσω του περιοδικού Τύπου, φωτίζει το νέο βιβλίο του Ηλία Θ. Χρηστίδη, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων. Με επίκεντρο την ελληνική έκδοση του γερμανικού περιοδικού Signal, που κυκλοφορούσε με τον τίτλο «Σύνθημα», η μελέτη αποκαλύπτει πώς η εικόνα, η φωτογραφία και ο δημοσιογραφικός λόγος επιστρατεύθηκαν για να επηρεάσουν την κοινή γνώμη και να εξυπηρετήσουν τους στρατηγικούς στόχους της ναζιστικής Γερμανίας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το βιβλίο, με τίτλο «Ο ναζιστικός μηχανισμός προπαγάνδας και ο πολεμικός περιοδικός Τύπος: Η περίπτωση του περιοδικού SIGNAL-ΣΥΝΘΗΜΑ στην ελληνική έκδοση», κυκλοφόρησε στις 12 Νοεμβρίου 2026 και αποτελεί μια ιστορική μελέτη για τη λειτουργία της ναζιστικής προπαγάνδας στην κατεχόμενη Ελλάδα.
Μέσα από μια σπάνια και σχεδόν πλήρη συλλογή τευχών του περιοδικού, ο συγγραφέας επιχειρεί να ανασυνθέσει τον τρόπο με τον οποίο η γερμανική πολεμική μηχανή αξιοποίησε τα έντυπα μέσα ενημέρωσης ως εργαλεία ιδεολογικής επιρροής και ψυχολογικής προπαγάνδας.
Το «Signal» και η ελληνική έκδοση «Σύνθημα»
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η προπαγάνδα αποτέλεσε σημαντικό μέρος της γερμανικής πολεμικής προσπάθειας. Η επιρροή στην κοινή γνώμη, η παρουσίαση των στρατιωτικών επιχειρήσεων και η διαμόρφωση της εικόνας του πολέμου δεν περιορίζονταν στα επίσημα ανακοινωθέντα, αλλά επεκτείνονταν στον Τύπο και στα εικονογραφημένα περιοδικά.
Χαρακτηριστική περίπτωση αποτέλεσε το γερμανικό περιοδικό Signal, ένα έντυπο ποικίλης ύλης που ακολουθούσε τα πρότυπα του αμερικανικού περιοδικού Life.
Το Signal δεν περιορίστηκε στη Γερμανία. Κυκλοφόρησε σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η κατεχόμενη Ελλάδα, όπου εκδιδόταν με τον τίτλο «Σύνθημα».
Το περιεχόμενο του περιοδικού, οι φωτογραφίες, οι λεζάντες και η συνολική παρουσίαση των θεμάτων αποτελούσαν μέρος ενός οργανωμένου προπαγανδιστικού συστήματος.
Όπως αναδεικνύεται στη μελέτη του Ηλία Χρηστίδη, η χρήση ελκυστικού φωτογραφικού υλικού και δημοσιογραφικών τεχνικών είχε στόχο να καταστήσει αποτελεσματικότερη τη διάδοση των μηνυμάτων της ναζιστικής προπαγάνδας.
Οι μονάδες προπαγάνδας της Βέρμαχτ και ο πόλεμος της πληροφορίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του βιβλίου στις Propaganda Kompanien, τις μονάδες προπαγάνδας της Βέρμαχτ.
Πρόκειται για έναν μηχανισμό λιγότερο γνωστό στο ευρύ ελληνικό κοινό, ο οποίος διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην παραγωγή και διάδοση προπαγανδιστικού υλικού κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Η μελέτη εξετάζει τη θέση των μονάδων αυτών στο ευρύτερο σύστημα ενημέρωσης και προπαγάνδας της ναζιστικής Γερμανίας, αναδεικνύοντας τη σύνδεση ανάμεσα στις στρατιωτικές επιχειρήσεις και στη διαχείριση της πληροφορίας.
Η φωτογραφία, τα πολεμικά ρεπορτάζ και η επιλεκτική παρουσίαση των γεγονότων εντάσσονταν σε μια οργανωμένη προσπάθεια επηρεασμού των αντιλήψεων για την εξέλιξη του πολέμου.
Μέσα από την περίπτωση του «Συνθήματος», ο συγγραφέας αναδεικνύει τη σημασία που απέδιδε το ναζιστικό καθεστώς στην αξιοποίηση του περιοδικού Τύπου ως μέσου πολιτικής και ιδεολογικής επιρροής.
Σπάνια ιστορικά τεκμήρια και εξώφυλλα της Κατοχής
Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της νέας έκδοσης είναι η αξιοποίηση μιας σχεδόν πλήρους συλλογής τευχών της ελληνικής έκδοσης του Signal.
Ο Ηλίας Χρηστίδης χρησιμοποιεί το υλικό αυτό ως βάση για την ιστορική του έρευνα, εξετάζοντας τόσο το περιεχόμενο όσο και τις τεχνικές παρουσίασης των προπαγανδιστικών μηνυμάτων.
Το δεύτερο μέρος του βιβλίου περιλαμβάνει το σύνολο των εξωφύλλων και οπισθοφύλλων της ελληνικής έκδοσης «Σύνθημα» σε ψηφιακή μορφή, όπως αυτά κυκλοφόρησαν κατά την περίοδο της γερμανικής Κατοχής.
Το συγκεκριμένο υλικό προσφέρει στον αναγνώστη τη δυνατότητα να προσεγγίσει άμεσα τα ιστορικά τεκμήρια της εποχής και να διαπιστώσει πώς η εικονογράφηση, η αισθητική και η δημοσιογραφική παρουσίαση χρησιμοποιήθηκαν για την προώθηση της ναζιστικής προπαγάνδας.
Παράλληλα, η έκδοση εμπλουτίζει την ελληνική βιβλιογραφία γύρω από την κατοχική προπαγάνδα, παρουσιάζοντας πτυχές ενός μηχανισμού που λειτούργησε παράλληλα με τη στρατιωτική και πολιτική παρουσία της Γερμανίας στην Ελλάδα.
Ποιος είναι ο συγγραφέας Ηλίας Θ. Χρηστίδης
Ο Ηλίας Χρηστίδης γεννήθηκε το 1976 και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη.
Είναι υποψήφιος διδάκτορας στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων και κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών του Τμήματος Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου. Παράλληλα, έχει αποφοιτήσει από το πρόγραμμα «Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό» του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου.
Είναι εν ενεργεία στρατιωτικός, με υπηρεσία σε ακριτικές μονάδες του Έβρου και σε μονάδες Ειδικών Δυνάμεων.
Στο πλαίσιο της στρατιωτικής του σταδιοδρομίας υπηρέτησε στην Ελληνική Δύναμη Κοσόβου (ΕΛΔΥΚΟ) το 1999 και το 2004, ενώ το 2006 συμμετείχε στην ευρωπαϊκή στρατιωτική επιχείρηση EUFOR ALTHEA στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, ως μέλος Ομάδας Συνδέσμου και Παρατήρησης (Liaison Observation Team – LOT).
Επιπλέον, υπηρέτησε επί τρία χρόνια σε θέση του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη της Ισπανίας.
Παράλληλα με τη στρατιωτική του ιδιότητα, είναι συλλέκτης ιστορικών τεκμηρίων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με το ερευνητικό του ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στην προπαγάνδα κατά την περίοδο της γερμανικής Κατοχής.
Μια μελέτη για την προπαγάνδα και την ιστορική μνήμη
Η έκδοση έρχεται να αναδείξει μια διάσταση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου που συχνά βρίσκεται στη σκιά των στρατιωτικών επιχειρήσεων: τη συστηματική προσπάθεια επηρεασμού της κοινής γνώμης μέσω της πληροφορίας.
Το βιβλίο παρουσιάζει τον τρόπο με τον οποίο ένας οργανωμένος κρατικός και στρατιωτικός μηχανισμός αξιοποίησε τα μέσα ενημέρωσης για την προβολή της δικής του εικόνας του πολέμου.
Η εξέταση της ελληνικής έκδοσης του Signal αποκτά ιδιαίτερη ιστορική σημασία, καθώς προσφέρει τεκμήρια για τις μεθόδους με τις οποίες επιχειρήθηκε η διάδοση της ναζιστικής προπαγάνδας στην κατεχόμενη Ελλάδα.
Με την αξιοποίηση πρωτογενούς έντυπου υλικού, η μελέτη του Ηλία Χρηστίδη συμβάλλει στην τεκμηρίωση ενός λιγότερο προβεβλημένου κεφαλαίου της κατοχικής ιστορίας.
Στοιχεία έκδοσης
Τίτλος: Ο ναζιστικός μηχανισμός προπαγάνδας και ο πολεμικός περιοδικός Τύπος
Συγγραφέας: Ηλίας Θ. Χρηστίδης
Εκδόσεις: Ινφογνώμων
Ημερομηνία κυκλοφορίας: 12 Νοεμβρίου 2026
Σελίδες: 150
ISBN: 978-618-5970-31-4
Τιμή: 13,50 €
GEOPOLITICO
Η στάση της Τουρκίας στη Δυτική Θράκη από το 1920 έως το 1960 – Παρουσίαση του βιβλίου του Δημήτρη Ασημακόπουλου στη Θεσσαλονίκη
Η ιστορική διαδρομή της τουρκικής πολιτικής στη Δυτική Θράκη, από το 1920 έως το 1960, και ο ρόλος της μουσουλμανικής μειονότητας στους στρατηγικούς σχεδιασμούς της Άγκυρας αποτελούν το αντικείμενο του νέου βιβλίου του Δημητρίου Ασημακόπουλου, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων. Η μελέτη προσεγγίζει τέσσερις δεκαετίες ελληνοτουρκικών σχέσεων μέσα από τη θεωρία του πολιτικού ρεαλισμού, αναλύοντας ζητήματα ισχύος, διπλωματίας και πολιτικής επιρροής. Το βιβλίο θα παρουσιαστεί το Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026, στις 19:00, στην Καλαμαριά Θεσσαλονίκης, με τη συμμετοχή του Παναγιώτη Εσκίογλου, του Άγγελου Ιλαρίδη και του συγγραφέα.
Μια ιστορική και γεωπολιτική προσέγγιση της τουρκικής πολιτικής στη Δυτική Θράκη, από το 1920 έως το 1960, βρίσκεται στο επίκεντρο της παρουσίασης του νέου βιβλίου του Δημητρίου Ασημακόπουλου, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026, στις 19:00, στο COFFICE Books & Coffee, στην Καλαμαριά Θεσσαλονίκης, με ομιλητές τον ομότιμο καθηγητή του ΑΠΘ Παναγιώτη Εσκίογλου, τον επίτιμο γενικό επιθεωρητή Στρατού Άγγελο Ιλαρίδη και τον συγγραφέα.
Το βιβλίο, με τίτλο «Η στάση της Τουρκίας στη Δυτική Θράκη (1920-1960) – Θεωρία Διεθνών Σχέσεων & Εξωτερική Πολιτική», εξετάζει μία από τις πλέον ευαίσθητες πτυχές των ελληνοτουρκικών σχέσεων, εστιάζοντας στην περίοδο κατά την οποία διαμορφώθηκαν βασικά χαρακτηριστικά της πολιτικής της Άγκυρας απέναντι στη Δυτική Θράκη και τη μουσουλμανική μειονότητα.
Η Δυτική Θράκη στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης
Η Θράκη υπήρξε διαχρονικά περιοχή με ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, στην οποία οι ελληνοτουρκικές σχέσεις επηρεάστηκαν από διεθνείς συνθήκες, διπλωματικές συμφωνίες, περιφερειακές ισορροπίες και ανταγωνισμούς ισχύος.
Στο έργο του, ο Δημήτριος Ασημακόπουλος επιχειρεί να αναδείξει τις πολιτικές και στρατηγικές διεργασίες που καθόρισαν τη στάση της Τουρκίας απέναντι στη Δυτική Θράκη κατά την περίοδο 1920-1960.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τρόπο με τον οποίο η μουσουλμανική μειονότητα εντάχθηκε σταδιακά στους ευρύτερους σχεδιασμούς της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, αποκτώντας, πέρα από τη θρησκευτική της διάσταση, σημασία ως παράγοντας πολιτικής και στρατηγικής επιρροής.
Η μελέτη εξετάζει τις εξελίξεις μέσα από το πρίσμα των διμερών σχέσεων Ελλάδας και Τουρκίας, επιχειρώντας να συνδέσει τα ιστορικά γεγονότα με τις διπλωματικές επιδιώξεις και τις ευρύτερες διεθνείς συγκυρίες.
Η θεωρία του πολιτικού ρεαλισμού και η τουρκική εξωτερική πολιτική
Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του βιβλίου είναι ότι δεν περιορίζεται στην καταγραφή ιστορικών γεγονότων.
Ο συγγραφέας αξιοποιεί τη θεωρία των διεθνών σχέσεων και κυρίως τις αρχές του πολιτικού ρεαλισμού, προκειμένου να ερμηνεύσει τη συμπεριφορά των κρατών και τους παράγοντες που καθορίζουν τις επιλογές τους.
Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται ζητήματα όπως η κρατική ισχύς, οι στρατηγικές επιδιώξεις, οι συμμαχίες, η προπαγάνδα και τα όρια της διεθνούς συνεργασίας.
Η προσέγγιση αυτή επιχειρεί να προσφέρει μια βαθύτερη κατανόηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, αναδεικνύοντας πώς οι ανταγωνισμοί επιρροής μπορούν να επηρεάσουν την εξωτερική πολιτική και τη διαχείριση μειονοτικών ζητημάτων.
Παράλληλα, η ιστορική εξέταση της περιόδου 1920-1960 προσφέρει ένα πλαίσιο αναφοράς για την κατανόηση της διαχρονικής σημασίας που αποδίδει η Άγκυρα στη Δυτική Θράκη.
Παρουσίαση το Σάββατο 21 Νοεμβρίου στην Καλαμαριά
Η παρουσίαση του βιβλίου θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026, στις 19:00, στον χώρο COFFICE Books & Coffee, στην οδό Αιγαίου 62, στην Καλαμαριά Θεσσαλονίκης.
Την εκδήλωση διοργανώνουν από κοινού οι Εκδόσεις Ινφογνώμων και το COFFICE Books & Coffee.
Για το βιβλίο θα μιλήσουν:
-
Παναγιώτης Εσκίογλου, ομότιμος καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
-
Άγγελος Ιλαρίδης, επίτιμος γενικός επιθεωρητής Στρατού.
-
Δημήτριος Ασημακόπουλος, συγγραφέας του βιβλίου και διδάκτορας Διεθνών Σχέσεων.
Η παρουσίαση προσφέρει την ευκαιρία για συζήτηση γύρω από την ιστορική εξέλιξη της τουρκικής πολιτικής στη Θράκη, τη σημασία της περιοχής για την Ελλάδα και τον ρόλο που διαδραματίζουν οι μειονότητες στις διεθνείς σχέσεις.
Ποιος είναι ο συγγραφέας Δημήτριος Ασημακόπουλος
Ο Δημήτριος Ασημακόπουλος γεννήθηκε το 1985 στην Αθήνα και μεγάλωσε στο Διδυμότειχο του Έβρου.
Είναι διδάκτορας Διεθνών Σχέσεων και κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Παράλληλα, είναι απόφοιτος του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, με ειδίκευση στην Ιστορία.
Έχει μετεκπαιδευτεί στην Ελλάδα, στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ζητήματα εθνικής και διεθνούς ασφάλειας, υπηρεσιών επιβολής του νόμου, διαχείρισης της μετανάστευσης και προστασίας συνόρων.
Τα επιστημονικά και ερευνητικά του ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στις διεθνείς σχέσεις, την εξωτερική πολιτική, τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, τις σπουδές πληροφόρησης, τη δράση των υπηρεσιών πληροφοριών και τη λειτουργία των υπηρεσιών επιβολής του νόμου.
Ένα βιβλίο για την ιστορία και τη γεωπολιτική της Θράκης
Το βιβλίο «Η στάση της Τουρκίας στη Δυτική Θράκη (1920-1960)» κυκλοφόρησε στις 26 Οκτωβρίου 2026 από τις Εκδόσεις Ινφογνώμων.
Πρόκειται για μελέτη 340 σελίδων, η οποία συνδυάζει την ιστορική προσέγγιση με τη θεωρητική ανάλυση της εξωτερικής πολιτικής.
Μέσα από την εξέταση μιας κρίσιμης τεσσαρακονταετίας, ο συγγραφέας επιχειρεί να αναδείξει τις ιστορικές ρίζες της τουρκικής πολιτικής στη Δυτική Θράκη και να προσφέρει εργαλεία ερμηνείας της συμπεριφοράς των κρατών στο διεθνές σύστημα.
Πληροφορίες παρουσίασης
Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026
19:00
COFFICE Books & Coffee, Αιγαίου 62, Καλαμαριά Θεσσαλονίκης
2310 403550
Εκδόσεις Ινφογνώμων – 340 σελίδες – 17,90 €
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
GEOPOLITICO1 εβδομάδα πρινΤι αναφέρει η διακοίνωση της Γαλλίας στην Τουρκία: «Δεν εμπλεκόμαστε στις διαφορές σας με την Ελλάδα»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΣύμβαση ΟΗΕ της Βαρκελώνης: “Άγκυρα, έχεις υπογράψει”! “Αθήνα για ποιον λόγο σιωπάς”;
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΠροσχέδιο Νόμου, για “ΑΟΖ και 12 μίλια” των ακαδημαϊκών χαρτών: ΟΗΕ-Σεβίλλης
-
Άμυνα2 μήνες πρινΤουρκική στρατιωτική κινητικότητα απέναντι από τη Σάμο: Η 51η Ταξιαρχία Καταδρομών στο Σόκε


