Ο αρθρογράφος του Spiked Τιμ Μπλακ, στο κείμενο «The Islamic Republic is a cautionary tale for the left» (19 Ιανουαρίου 2026), παρουσιάζει την Ιρανική Επανάσταση ως ένα ιστορικό «μάθημα» για την Αριστερά: πώς μια εξέγερση που τροφοδοτήθηκε σε μεγάλο βαθμό από εργατικούς αγώνες και αριστερές δυνάμεις κατέληξε να ανοίξει τον δρόμο σε ένα θεοκρατικό καθεστώς που στη συνέχεια συνέτριψε τους ίδιους τους πρώην συμμάχους του.

Από την εργατική έκρηξη στην πτώση του Σάχη

Ο Μπλακ θυμίζει ότι το φθινόπωρο του 1978 ο Μοχάμαντ Ρεζά Σαχ δεχόταν κλιμακούμενη πίεση, όχι πρωτίστως από τη θρησκευτική δεξιά, αλλά από την ιρανική Αριστερά: φοιτητές, το σταλινικό κόμμα Τουντέχ, αλλά κυρίως μια οργανωμένη εργατική τάξη. Κομβικό σημείο, όπως σημειώνει, ήταν η απεργία των εργατών πετρελαίου (ιδίως στο Χουζεστάν, Σεπτέμβριος 1978), που οδήγησε σε γενικευμένη πολιτική κρίση.

Αναφέρεται επίσης στη βίαιη καταστολή διαδήλωσης στην πλατεία Τζάλεχ στην Τεχεράνη (η γνωστή «Μαύρη Παρασκευή»), η οποία, κατά την περιγραφή του, αντί να σβήσει την εξέγερση την «υπερφόρτισε», οδηγώντας σε ευρύτερη απεργιακή κλιμάκωση και σχεδόν παράλυση της χώρας. Μέχρι τις αρχές του 1979 ο Σαχ εγκαταλείπει το Ιράν και λίγο αργότερα επιστρέφει ο Ρουχολάχ Χομεϊνί, με την μοναρχία να τερματίζεται επίσημα στις 11 Φεβρουαρίου 1979.

Το δημοψήφισμα και η «γκροτέσκα αντίφαση»

Κατά τον Μπλακ, η «μακάβρια αντίφαση» της επανάστασης είναι ότι, ενώ είχε ισχυρή αριστερή και εργατική δυναμική, κατέληξε σχεδόν αμέσως να εγκαθιδρύσει ένα υπεραντιδραστικό ισλαμιστικό καθεστώς, το οποίο στη συνέχεια εκκαθάρισε την Αριστερά.

Τον Μάρτιο του 1979, κόμματα και οργανώσεις της ιρανικής Αριστεράς –από το Τουντέχ έως τους Μουτζαχεντίν του Λαού– στήριξαν, όπως γράφει, την κίνηση Χομεϊνί για δημοψήφισμα υπέρ της Ισλαμικής Δημοκρατίας, που πέρασε με συντριπτική πλειοψηφία.

Γιατί η Αριστερά «πήγε» με τους ισλαμιστές

Ο αρθρογράφος αποδίδει την επιλογή αυτή σε μια σειρά παραγόντων: αδυναμία και οπορτουνισμό ορισμένων αριστερών σχηματισμών, φυλακίσεις ηγετικών στελεχών από το καθεστώς του Σαχ και –όπως λέει– ιδεολογική/οργανωτική αποδιοργάνωση που δεν μπορούσε να ανταγωνιστεί την «θανατηφόρα διαύγεια» της ισλαμιστικής ηγεσίας Χομεϊνί και το δίκτυο των κληρικών.

Πηγαίνει όμως βαθύτερα: ο πυρήνας, κατά τον Μπλακ, ήταν μια ειδική μορφή αντιιμπεριαλισμού που οδήγησε τμήματα της Αριστεράς να βλέπουν τον Χομεϊνί ως «σύμμαχο» απέναντι σε έναν Σαχ που θεωρούνταν όργανο της Δύσης. Επικαλείται το ιστορικό τραύμα του πραξικοπήματος του 1953 (με αναφορές σε αμερικανική και βρετανική εμπλοκή) και υποστηρίζει ότι η επανάσταση πλαισιώθηκε σταδιακά περισσότερο ως πολιτισμική μάχη κατά της «δυτικοποίησης» παρά ως κοινωνικο-ταξική σύγκρουση.

«Westoxification» και το ιδεολογικό κοινό έδαφος

Εδώ ο Μπλακ εισάγει έννοιες όπως το Gharbzadegi («Westoxification») και παραπέμπει στον Τζαλάλ Αλ-ε Άχμαντ, αλλά και στον Αλί Σαριατί, περιγράφοντας πώς τμήματα της αριστερής διανόησης συνέδεσαν την «επιστροφή στον εαυτό» του Ιράν με μια θρησκευτικά χρωματισμένη, σιιτική ταυτότητα.

Κατά την αφήγησή του, οι διαφορές ανάμεσα σε αριστερούς που οραματίζονταν «λαϊκή απελευθέρωση» και στον Χομεϊνί που οραματιζόταν απόλυτη υποταγή στον ισλαμικό νόμο, θόλωσαν από το κοινό αντιδυτικό λεξιλόγιο και την κοινή καταγγελία της «πολιτισμικής αυτοκρατορίας».

Η εγκαθίδρυση του θεοκρατικού κράτους και η εκκαθάριση

Μετά το δημοψήφισμα, ο Μπλακ περιγράφει την ταχεία εδραίωση της εξουσίας του Χομεϊνί: ανάδειξή του σε δια βίου Ανώτατο Ηγέτη, υποταγή θεσμών σε κληρικούς, δημιουργία «σκιώδους κυβέρνησης» με τον Φρουρό της Επανάστασης και μηχανισμούς επιβολής. Παραθέτει ενδεικτικά μέτρα «πολέμου» κατά της δυτικοποίησης (απαγόρευση αλκοόλ, εκκαθάριση βιβλίων, επιβολές στις γυναίκες και συρρίκνωση της δημόσιας παρουσίας τους).

Στο επίκεντρο, όμως, βάζει την καταστολή της ιρανικής Αριστεράς: καταστολή συνδικάτων, «σιώπηση» της εργατικής τάξης, δίκες σε επαναστατικά δικαστήρια και εκτελέσεις πολιτικών αντιπάλων. Αυτό, γράφει, ήταν το τελικό αποτέλεσμα μιας συμμαχίας που γύρισε μπούμερανγκ.

Το συμπέρασμα του αρθρογράφου

Ο Μπλακ κλείνει λέγοντας ότι η ιρανική εμπειρία είναι «προειδοποιητική ιστορία» για την Αριστερά: όταν ο αντιδυτικισμός/αντιιμπεριαλισμός γίνεται το μοναδικό φίλτρο, μπορεί να τυφλώσει απέναντι σε μια απειλή που βρίσκεται «μπροστά στα μάτια»—και όταν γίνει αντιληπτή, να είναι ήδη αργά.

Τελεσίγραφο τεσσάρων ημερών έδωσε η Δαμασκός στους Κούρδους, για αποδοχή ένταξης στον κεντρικό κρατικό μηχανισμό, την ώρα που από την Ουάσιγκτον εκπέμπεται ολοένα πιο καθαρά το μήνυμα ότι η αμερικανική στήριξη προς το SDF «τελειώνει».

Σύμφωνα με το Reuters, η συριακή κυβέρνηση ανακοίνωσε την Τρίτη κατάπαυση πυρός διάρκειας τεσσάρων ημερών, ξεκινώντας από το βράδυ της ίδιας ημέρας, και κάλεσε τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) να καταθέσουν σχέδιο ενσωμάτωσης της παρουσίας τους στην επαρχία Χασάκα. Σε αντίθετη περίπτωση, το κυβερνητικό στρατόπεδο αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο περαιτέρω εισόδου κρατικών δυνάμεων σε περιοχές υπό SDF έλεγχο.

Το «παράθυρο» των 4 ημερών και η πίεση για ενσωμάτωση

Η Δαμασκός αναφέρει ότι υπάρχει «κατανόηση» με το SDF ώστε να διαμορφωθεί σχέδιο ένταξης για τη Χασάκα, ενώ ζητά από το SDF να προτείνει υποψήφιο για θέση βοηθού του υπουργού Άμυνας στη Δαμασκό, ως μέρος του πλαισίου ενσωμάτωσης. Παράλληλα, η κυβέρνηση δηλώνει ότι δεν θα επιχειρήσει να εισέλθει εντός των πόλεων Χασάκα και Καμισλί κατά την τετραήμερη προθεσμία.

Από την πλευρά του, το SDF ανακοίνωσε ότι αποδέχεται την εκεχειρία και ότι δεν θα προβεί σε στρατιωτικές ενέργειες εκτός αν δεχθεί επίθεση, ενώ δηλώνει ότι αποσύρεται σε κουρδικής πλειοψηφίας περιοχές.

Η παρέμβαση Μπάρακ και το μήνυμα των ΗΠΑ: «έληξε ο αρχικός σκοπός»

Κομβικό στοιχείο της εικόνας, όπως μεταδίδει το Reuters, είναι η στάση των ΗΠΑ. Ο Αμερικανός απεσταλμένος Τομ Μπάρακ έγραψε στα κοινωνικά δίκτυα ότι η πρόταση ένταξης στο συριακό κράτος –με ιθαγένεια, πολιτισμικές εγγυήσεις και πολιτική συμμετοχή– είναι «η μεγαλύτερη ευκαιρία» που έχουν οι Κούρδοι.

Στην ίδια γραμμή, ο Μπάρακ σημείωσε ότι ο αρχικός λόγος ύπαρξης της συνεργασίας ΗΠΑ–SDF (ο πόλεμος κατά του «Ισλαμικού Κράτους») έχει σε μεγάλο βαθμό εκπνεύσει, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν μακροπρόθεσμο συμφέρον να διατηρήσουν παρουσία στη Συρία.

Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον παρακολουθεί με «σοβαρή ανησυχία» τις εξελίξεις και καλεί όλους να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις «με καλή πίστη», ζητώντας «μέγιστη αυτοσυγκράτηση» και προτεραιοποίηση της προστασίας των αμάχων «σε όλες τις μειονοτικές ομάδες».

Η μεγαλύτερη μεταβολή ελέγχου από την πτώση Άσαντ

Το Reuters επισημαίνει ότι η αστραπιαία προέλαση κυβερνητικών δυνάμεων τις τελευταίες ημέρες και η εμφανής υποχώρηση της αμερικανικής διάθεσης να στηρίζει τη συνεχιζόμενη εδαφική κατοχή του SDF συνιστούν τη μεγαλύτερη αλλαγή ελέγχου στη Συρία από τότε που οι αντάρτες ανέτρεψαν τον Μπασάρ αλ Άσαντ πριν από 13 μήνες.

Η βορειοανατολική Συρία, ανάμεσα σε Τουρκία και Ιράκ, είναι μεικτή (Κούρδοι και Άραβες) και είχε καταληφθεί σε μεγάλο βαθμό από το «Ισλαμικό Κράτος» πριν μια δεκαετία, έως ότου το SDF –με αεροπορική υποστήριξη του συνασπισμού υπό τις ΗΠΑ– το απώθησε.

«Ισλαμικό Κράτος»: αποδράσεις, αλ-Χολ και ο φόβος της αποσταθεροποίησης

Στο πιο νευραλγικό σημείο, το Reuters καταγράφει νέα ανησυχία για τις δομές κράτησης τζιχαντιστών:

• Περίπου 120 κρατούμενοι του «Ισλαμικού Κράτους» φέρονται να απέδρασαν από τη φυλακή Σαντάντι, με το συριακό ΥΠΕΣ να λέει ότι 81 συνελήφθησαν ξανά.

• Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι περίπου 200 χαμηλόβαθμοι μαχητές απέδρασαν τη Δευτέρα, αλλά «πολλοί» επανασυνελήφθησαν.

• Το SDF δήλωσε επίσης ότι αποσύρθηκε από τον καταυλισμό αλ-Χολ, που φιλοξενεί χιλιάδες συνδεόμενους με την οργάνωση αμάχους κοντά στα σύνορα με το Ιράκ.

• Σύρος ανώτερος αμυντικός αξιωματούχος είπε ότι η Δαμασκός ενημέρωσε τις ΗΠΑ για την πρόθεση αποχώρησης του SDF από την περιοχή του αλ-Χολ και ότι κυβερνητικές δυνάμεις είναι έτοιμες να αναπτυχθούν.

Η ανησυχία είναι διεθνής, καθώς το SDF έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι φρουρεί περίπου 10.000 κρατούμενους μαχητές του «Ισλαμικού Κράτους».

Τουρκικός παράγοντας και νέα ισορροπία στη Δαμασκό

Η περιοχή παραμένει «κόκκινο πανί» για την Άγκυρα, που θεωρεί τον πυρήνα του SDF, την κουρδική YPG, προέκταση του PKK. Το Reuters υπενθυμίζει ότι μετά την ανατροπή Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024, τη Συρία ηγείται ο Άχμεντ αλ-Σαράα, πρώην ηγέτης ανταρτών, ο οποίος έχει αναδειχθεί σε στενό σύμμαχο της Τουρκίας.

Από το αδιέξοδο στη σύγκρουση

Η ένταση κλιμακώθηκε αυτόν τον μήνα, μετά από αδιέξοδο μηνών για το μέλλον των μαχητών και των εδαφών του SDF, καθώς αντιστεκόταν στην απαίτηση της Δαμασκού να διαλυθεί και να ενταχθεί στο υπουργείο Άμυνας. Την Κυριακή, το SDF συμφώνησε να αποσυρθεί από τις αραβικής πλειοψηφίας επαρχίες Ράκα και Ντέιρ αλ-Ζορ, ενώ τη Δευτέρα κυβερνητικές δυνάμεις προωθήθηκαν προς τη Χασάκα. Παράλληλα, αναφέρονται πληροφορίες για δύσκολη συνάντηση του διοικητή του SDF Μαζλούμ Άμπντι με τον αλ-Σαράα, μετά την εμφάνιση υπογραφής του Άμπντι σε 14-σημείων συμφωνία.

Το τετραήμερο που ξεκίνησε το βράδυ της Τρίτης λειτουργεί πλέον ως «ρολόι» για την επόμενη μέρα της βορειοανατολικής Συρίας: είτε μια ελεγχόμενη ενσωμάτωση με όρους, είτε νέα κλιμάκωση – με φόντο τις φυλακές των τζιχαντιστών, τον καταυλισμό αλ-Χολ και το σαφές σινιάλο των ΗΠΑ ότι η εποχή της απεριόριστης στήριξης προς το SDF τελειώνει.

Ως τη σημαντικότερη ευκαιρία των τελευταίων δεκαετιών για τον κουρδικό πληθυσμό χαρακτηρίζει την τρέχουσα συγκυρία ο Αμερικανός πρέσβης σε Τουρκία και Συρία, Τομ Μπάρακ. Ο ανώτατος διπλωμάτης συνδέει την εξέλιξη αυτή άμεσα με τη μεταβατική περίοδο που ακολουθεί την εποχή του Μπασάρ αλ Άσαντ, καθώς και με την ανάληψη της εξουσίας από τη νέα κυβέρνηση υπό τον Πρόεδρο Αχμετ Αλ-Σάαρα.

Σε δημόσια τοποθέτησή του, ο κ. Μπάρακ τονίζει ότι η συγκεκριμένη μετάβαση ανοίγει τον δρόμο για την πλήρη και ουσιαστική ενσωμάτωση των Κούρδων σε ένα ενιαίο συριακό κράτος. Το πλαίσιο αυτό περιλαμβάνει την κατοχύρωση πλήρων δικαιωμάτων ιθαγένειας, ισχυρές πολιτιστικές εγγυήσεις και τη δυνατότητα ουσιαστικής πολιτικής συμμετοχής. Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά, πρόκειται για θεμελιώδη δικαιώματα που επί δεκαετίες τους είχαν στερηθεί, ιδιαίτερα κατά την περίοδο διακυβέρνησης του προηγούμενου καθεστώτος, όταν χιλιάδες Κούρδοι αναγκάζονταν να ζουν χωρίς υπηκοότητα, αντιμετωπίζοντας αυστηρούς περιορισμούς στη χρήση της γλώσσας τους και συστηματικές διακρίσεις.

The greatest opportunity for the Kurds in Syria right now lies in the post-Assad transition under the new government led by President Ahmed al-Sharaa. This moment offers a pathway to full integration into a unified Syrian state with citizenship rights, cultural protections, and…

— Ambassador Tom Barrack (@USAMBTurkiye) January 20, 2026

Η νέα πραγματικότητα

Ο Τομ Μπάρακ υπενθυμίζει στην ανάλυσή του ότι η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη βορειοανατολική Συρία βασίστηκε αρχικά στην επιχειρησιακή συνεργασία για την ήττα της τρομοκρατίας. Οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (Syrian Democratic Forces – SDF), με κύριο κορμό τις κουρδικές δυνάμεις, αποτέλεσαν τον αποτελεσματικότερο εταίρο στο έδαφος, συμβάλλοντας καθοριστικά στην κατάρρευση του «χαλιφάτου» έως το 2019 και στη φύλαξη χιλιάδων κρατουμένων σε φυλακές και καταυλισμούς, όπως αυτός στο αλ Χολ.

Εκείνη την περίοδο, όπως σημειώνει ο πρέσβης, δεν υπήρχε λειτουργικό κεντρικό κράτος στη Συρία που να μπορεί να αναλάβει αυτόν τον κρίσιμο ρόλο ασφαλείας, ενώ η τότε κυβέρνηση θεωρείτο ακατάλληλος εταίρος λόγω των διεθνών κυρώσεων και της απομόνωσης.

«Η Συρία έχει αλλάξει»

Σύμφωνα με τον Αμερικανό πρέσβη, το γεωπολιτικό σκηνικό έχει πλέον αλλάξει ριζικά. Η Συρία διαθέτει σήμερα μια αναγνωρισμένη κεντρική κυβέρνηση, η οποία εντάχθηκε στον διεθνή συνασπισμό κατά το έτος 2025, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα συνεργασίας με τη Δύση και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το γεγονός αυτό μεταβάλλει και τη βάση της αμερικανικής παρουσίας, καθώς ο αρχικός ρόλος των SDF ως κύριας δύναμης κρούσης κατά των τζιχαντιστών έχει πλέον ολοκληρωθεί. Η Δαμασκός, όπως αναφέρει ο κ. Μπάρακ, δηλώνει πλέον έτοιμη να αναλάβει πλήρως την ευθύνη για την ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένων των φυλακών και των καταυλισμών κράτησης.

Ενεργός αμερικανικός ρόλος στη μετάβαση

Ο Μπάρακ αποκαλύπτει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν επιδιώκουν τη διαιώνιση ενός ξεχωριστού ρόλου των κουρδικών δυνάμεων, αλλά εργάζονται ενεργά για μια ομαλή και ειρηνική μετάβαση. Στο πλαίσιο αυτό, υπήρξαν εκτεταμένες διπλωματικές επαφές με τη συριακή κυβέρνηση και την κουρδική ηγεσία, που οδήγησαν στη συμφωνία ενσωμάτωσης των δυνάμεων αυτών.

Η συμφωνία προβλέπει την ατομική ένταξη των μαχητών στον εθνικό στρατό, την παράδοση κρίσιμων υποδομών —όπως ενεργειακά πεδία, φράγματα και συνοριακά περάσματα— καθώς και τη μεταβίβαση του ελέγχου στη συριακή πολιτεία. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον ξεκαθαρίζει σε όλους τους τόνους ότι δεν στηρίζει αποσχιστικά ή ομοσπονδιακά σχέδια, αλλά δίνει απόλυτη προτεραιότητα στην εθνική ενότητα και τη σταθερότητα της χώρας.

Η «καλύτερη ευκαιρία μέχρι σήμερα»

Κατά τον Αμερικανό πρέσβη, η ενσωμάτωση στο νέο συριακό κράτος προσφέρει στους Κούρδους προοπτικές που υπερβαίνουν την άτυπη αυτονομία του παρελθόντος: πλήρη υπηκοότητα, συνταγματική προστασία των δικαιωμάτων τους, δυνατότητα εκπαίδευσης στην κουρδική γλώσσα, αναγνώριση εορτών όπως το Νεβρόζ και ουσιαστική συμμετοχή στη διακυβέρνηση.

Αν και αναγνωρίζει ότι παραμένουν κίνδυνοι, όπως εύθραυστες εκεχειρίες και φόβοι αποσταθεροποίησης, τονίζει ότι η αμερικανική διπλωματία πιέζει για εγγυήσεις στα κουρδικά δικαιώματα και για τη συνέχιση της ειρηνευτικής διαδικασίας.

Όπως καταλήγει ο κ. Μπάρακ, η εναλλακτική επιλογή θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για νέα αστάθεια. Αντίθετα, η ενσωμάτωση των Κούρδων στη νέα Συρία, με διεθνή στήριξη, συνιστά τη σοβαρότερη μέχρι σήμερα ευκαιρία για μόνιμη ασφάλεια και κατοχυρωμένα δικαιώματα εντός ενός διεθνώς αναγνωρισμένου κράτους.