Στην επέκταση των αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν φέρεται να προσανατολίζεται ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ, έπειτα από σειρά ενημερώσεων και συσκέψεων με κορυφαίους συμβούλους εθνικής ασφαλείας.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους τους οποίους επικαλείται η Wall Street Journal, οι επιλογές που έχουν τεθεί ενώπιον του Τραμπ περιλαμβάνουν την εντατικοποίηση των αεροπορικών επιδρομών, τη διεύρυνση των στόχων σε ενεργειακές υποδομές, την κατάληψη ιρανικών νησιών κοντά στα Στενά του Ορμούζ με τη χρήση χερσαίων δυνάμεων και τον βομβαρδισμό μιας βαθιά οχυρωμένης υπόγειας εγκατάστασης, η οποία ενδέχεται να συνδέεται με μυστικές πυρηνικές δραστηριότητες.

Η εξέταση τόσο επιθετικών σεναρίων δείχνει ότι η αντιπαράθεση Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν εισέρχεται σε ιδιαίτερα κρίσιμη καμπή. Εάν εγκριθούν επιχειρήσεις κατάληψης εδάφους, η σύγκρουση θα περάσει από τη φάση των αεροπορικών πληγμάτων και του ναυτικού αποκλεισμού σε μια πολύ πιο επικίνδυνη πολεμική αναμέτρηση με αμερικανικές χερσαίες δυνάμεις.

Η κρίσιμη σύσκεψη στην Αίθουσα Επιχειρήσεων

Το βράδυ της Τρίτης, ο Ντόναλντ Τραμπ συγκάλεσε σύσκεψη στην Αίθουσα Επιχειρήσεων του Λευκού Οίκου, με αντικείμενο τις διαθέσιμες στρατιωτικές επιλογές απέναντι στην Τεχεράνη.

Στο τραπέζι τέθηκε η πιθανή κατάληψη της νήσου Χαργκ, αλλά και άλλων ιρανικών εδαφών κατά μήκος των Στενών του Ορμούζ. Παράλληλα συζητήθηκε ο ενδεχόμενος βομβαρδισμός ενός εκτεταμένου συμπλέγματος σηράγγων στο όρος Pickaxe, μιας εγκατάστασης η οποία δεν έχει μέχρι στιγμής πληγεί από τις αμερικανικές δυνάμεις.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, εξετάστηκε επίσης η επέκταση των αεροπορικών επιχειρήσεων σε περισσότερους στόχους στο εσωτερικό του Ιράν, μεταξύ των οποίων και ενεργειακές υποδομές.

Η σύσκεψη ήταν μία από τις πολλές επίσημες και ανεπίσημες συζητήσεις που πραγματοποίησε τις τελευταίες ημέρες ο Αμερικανός πρόεδρος. Στις διαβουλεύσεις συμμετείχαν ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Νταν Κέιν.

Νέα κύματα αεροπορικών επιδρομών

Την Τετάρτη, οι αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι εξαπέλυσαν δύο νέα κύματα αεροπορικών επιδρομών εναντίον ιρανικών στόχων.

Οι επιχειρήσεις είχαν ως βασικό σκοπό να περιορίσουν τις δυνατότητες της Τεχεράνης να απειλεί εμπορικά και στρατιωτικά πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.

Λίγο μετά την έναρξη του δεύτερου κύματος επιθέσεων, ο Τραμπ δήλωσε σε επιχειρηματική εκδήλωση:

«Θα φανεί αν θα καταλήξουμε σε συμφωνία μαζί τους ή αν απλώς θα το τελειώσουμε».

Η διατύπωσή του αποτυπώνει τη διπλή στρατηγική του Λευκού Οίκου: διατήρηση της δυνατότητας διαπραγμάτευσης, αλλά ταυτόχρονα ενίσχυση της στρατιωτικής πίεσης ώστε το Ιράν να αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους.

Οι επιδρομές της Τετάρτης αποτέλεσαν την πέμπτη συνεχή ημέρα αμερικανικών επιθέσεων κατά του Ιράν, μετά την κατάρρευση της ενδιάμεσης ειρηνευτικής συμφωνίας.

Ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών

Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επαναφέρει και ενισχύσει τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.

Αμερικανικές δυνάμεις απομάκρυναν αρκετά πλοία από τις ιρανικές ακτές, επιχειρώντας να εμποδίσουν τη θαλάσσια κυκλοφορία προς κρίσιμες εγκαταστάσεις της χώρας.

Σε μία περίπτωση, ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε ότι χρησιμοποίησε πυραύλους Hellfire εναντίον της καμινάδας πλοίου με σημαία Κουρασάο, το οποίο επιχειρούσε να πλησιάσει τη νήσο Χαργκ.

Σύμφωνα με την επίσημη αμερικανική ενημέρωση, το πλοίο είχε αγνοήσει επανειλημμένες προειδοποιήσεις να αλλάξει πορεία. Το πλήγμα στην καμινάδα φέρεται να είχε στόχο την ακινητοποίησή του και όχι τη βύθισή του.

Το περιστατικό δείχνει ότι ο αποκλεισμός δεν αποτελεί απλή πολιτική διακήρυξη, αλλά εφαρμόζεται ήδη με τη χρήση στρατιωτικής ισχύος.

Διπλωματικό αδιέξοδο

Παρά την πολεμική κλιμάκωση, Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ εξακολουθεί να προτιμά μια διπλωματική λύση.

Η Τεχεράνη, ωστόσο, δεν έχει αποδεχθεί την απαίτηση του Λευκού Οίκου να παραδώσει το πυρηνικό της απόθεμα, παρά τις εβδομάδες αεροπορικών πληγμάτων και την προηγούμενη ενδιάμεση συμφωνία, η οποία θα επέτρεπε στο Ιράν να αντλήσει δισεκατομμύρια δολάρια από την ελεύθερη πώληση πετρελαίου.

Η αδυναμία επίτευξης συμφωνίας οδήγησε τον Τραμπ να ζητήσει από τους στρατιωτικούς και διπλωματικούς συμβούλους του νέες επιλογές πίεσης.

Στόχος είναι είτε να αναγκαστεί το Ιράν να αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους είτε, τουλάχιστον, να δεσμευθεί ότι θα σταματήσει τις επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ.

Η δημόσια συζήτηση περί κατάληψης νησιών και βομβαρδισμού υπόγειων εγκαταστάσεων μπορεί, πάντως, να αποτελεί και μέρος μιας τακτικής εκφοβισμού, ώστε η Τεχεράνη να επιστρέψει στο τραπέζι των συνομιλιών.

Ο Τραμπ διστάζει για τις χερσαίες δυνάμεις

Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι σημειώνουν ότι ο πρόεδρος εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι στη δέσμευση χερσαίων δυνάμεων.

Στο παρελθόν έχει διατυπώσει ιδιαίτερα σκληρές απειλές, από τις οποίες τελικά υπαναχώρησε. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν η κατάληψη της νήσου Χαργκ και η επιβολή αμερικανικού ελέγχου στην ιρανική πετρελαϊκή βιομηχανία.

Την Τρίτη, λίγο πριν από τη σύσκεψη στην Αίθουσα Επιχειρήσεων, ο Τραμπ δήλωσε στο Fox News ότι η κατάληψη της Χαργκ είναι απίθανη, χωρίς όμως να την αποκλείσει.

«Αν τους αποδυναμώσουμε αρκετά και σε μεγάλο βάθος, θα το έκανα», ανέφερε.

Αντίστοιχα, μιλώντας για το όρος Pickaxe, δήλωσε:

«Θα εξουδετερώσουμε το όρος Pickaxe».

Οι δηλώσεις αυτές ενισχύουν την εικόνα ότι ο Αμερικανός πρόεδρος κλίνει προς τη στρατιωτική κλιμάκωση, χωρίς να έχει ακόμη δώσει την τελική εντολή.

Η κατάρρευση της εκεχειρίας

Η ενδιάμεση συμφωνία είχε οδηγήσει στην προσωρινή άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια και στην αναστολή των κυρώσεων για τις εξαγωγές πετρελαίου.

Ο Τραμπ, όμως, κήρυξε τη λήξη της εκεχειρίας μετά τις νέες ιρανικές επιθέσεις κατά πλοίων στα Στενά του Ορμούζ.

Η Ουάσιγκτον επανέφερε τον αποκλεισμό και ενέκρινε νέα αεροπορικά πλήγματα, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη παραβίασε τις βασικές προϋποθέσεις της συμφωνίας.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι τα πλήγματα δεν αποτελούν αυτοσκοπό, αλλά εργαλείο για να αναγκαστεί το Ιράν να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις.

«Δεν πρόκειται απλώς να βομβαρδίζουμε ακατάπαυστα. Θα προσπαθήσουμε να χρησιμοποιήσουμε τη στρατιωτική μας ισχύ ως ένα από τα πολλά εργαλεία που διαθέτουμε για την επίλυση του προβλήματος», ανέφερε.

Το αίνιγμα του όρους Pickaxe

Η υπόγεια εγκατάσταση στο όρος Pickaxe αποτελεί έναν από τους δυσκολότερους πιθανούς στόχους των αμερικανικών δυνάμεων.

Πρόκειται για ένα εκτεταμένο δίκτυο σηράγγων λαξευμένων σε γρανίτη, σε βάθος που εκτιμάται μεταξύ 90 και 145 μέτρων κάτω από μια βουνοκορφή.

Η εγκατάσταση βρίσκεται πολύ βαθύτερα από τα πυρηνικά συγκροτήματα της Νατάνζ και του Φορντό, τα οποία βομβαρδίστηκαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ το προηγούμενο καλοκαίρι.

Το Pickaxe θεωρείται ότι δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Η πιθανή σύνδεσή του με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει προκαλέσει ανησυχία στην Ουάσιγκτον, χωρίς πάντως να υπάρχει δημόσια επιβεβαίωση ότι έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία.

Το μεγάλο βάθος των σηράγγων δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο μπορούν να καταστραφούν με τις ισχυρότερες αμερικανικές βόμβες διάτρησης καταφυγίων.

Στην περίπτωση του Φορντό, τα αμερικανικά πλήγματα είχαν επικεντρωθεί στους αγωγούς εξαερισμού που οδηγούσαν στις κύριες αίθουσες της εγκατάστασης. Για το Pickaxe, οι διαθέσιμες δορυφορικές εικόνες δεν έχουν αποκαλύψει με ακρίβεια τα σημεία εισόδου ή τα συστήματα εξαερισμού.

Οι αδυναμίες της υπόγειας εγκατάστασης

Παρά το μεγάλο βάθος και την οχύρωσή της, η εγκατάσταση δεν θεωρείται άτρωτη.

Επειδή βρίσκεται ακόμη υπό κατασκευή, εξαρτάται από την εξωτερική παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, τη μεταφορά τεχνικού εξοπλισμού και την παρουσία εξειδικευμένου προσωπικού.

Αυτές οι εξωτερικές υποδομές θα μπορούσαν να αποτελέσουν ευκολότερους στόχους για αεροπορικές επιδρομές ή επιχειρήσεις δολιοφθοράς.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα παρέμβουν αμέσως εάν το Ιράν επιχειρήσει να μετατρέψει το Pickaxe σε λειτουργική πυρηνική εγκατάσταση.

«Αν κάνουν οποιαδήποτε κίνηση, θα παρέμβουμε αμέσως και θα κάνουμε ό,τι πρέπει. Αλλά δεν το έχουν κάνει», είπε, προσθέτοντας ότι κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα εάν πραγματοποιούνται πυρηνικές δραστηριότητες στο συγκεκριμένο σημείο.

Παράλληλα υποστήριξε ότι οι αμερικανικές βόμβες εξουδετέρωσης οχυρωμάτων έχουν τη δυνατότητα να φτάσουν σε μεγάλο βάθος.

Γιατί η νήσος Χαργκ είναι κρίσιμος στόχος

Η νήσος Χαργκ αποτελεί τον βασικό κόμβο εξαγωγής πετρελαίου του Ιράν και έναν από τους σημαντικότερους κρίκους της ιρανικής οικονομίας.

Η κατάληψή της θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στην ικανότητα της Τεχεράνης να εξάγει πετρέλαιο και να αντλεί τα έσοδα που χρηματοδοτούν το κράτος και τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις.

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο έλεγχος της νήσου θα αποτελούσε επίσης ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί σε μελλοντικές συνομιλίες.

Ο απόστρατος στρατηγός των Πεζοναυτών Φρανκ ΜακΚένζι υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον πρέπει να εξετάσει σοβαρά την επιχείρηση.

«Ο έλεγχος ιρανικού εδάφους θα αποτελούσε σημαντικό διαπραγματευτικό χαρτί στις μελλοντικές συνομιλίες με το Ιράν», δήλωσε.

Ο κίνδυνος μιας αμερικανικής απόβασης

Η κατάληψη της Χαργκ, όμως, θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη.

Αμερικανικές δυνάμεις που θα αποβιβάζονταν στο νησί θα βρίσκονταν εντός της εμβέλειας ιρανικών πυραύλων, μη επανδρωμένων αεροσκαφών και παράκτιων οπλικών συστημάτων.

Η Τεχεράνη θα μπορούσε να μετατρέψει το νησί σε πεδίο παρατεταμένης φθοράς, προκαλώντας απώλειες στις αμερικανικές δυνάμεις και αναγκάζοντας την Ουάσιγκτον να αποστείλει επιπλέον προσωπικό και μέσα.

Σε αντίθεση με ένα αεροπορικό πλήγμα, η κατάληψη εδάφους δημιουργεί την υποχρέωση διατήρησης και υπεράσπισής του. Αυτό θα μπορούσε να εγκλωβίσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια παρατεταμένη στρατιωτική παρουσία, χωρίς εύκολη στρατηγική εξόδου.

Στόχοι και άλλα νησιά στα Στενά του Ορμούζ

Ο Τραμπ εξετάζει, σύμφωνα με τις πληροφορίες, και σχέδια για την κατάληψη άλλων νησιών κατά μήκος των Στενών.

Στόχος μιας τέτοιας επιχείρησης θα ήταν η διευκόλυνση της διεθνούς ναυσιπλοΐας και η εξουδετέρωση ιρανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων που μπορούν να απειλήσουν τα διερχόμενα πλοία.

Μεταξύ των πιθανών στόχων αναφέρονται τα νησιά Αμπού Μούσα, Μεγάλο Τουνμπ και Μικρό Τουνμπ.

Οι συγκεκριμένες τοποθεσίες είναι βαριά στρατιωτικοποιημένες και βρίσκονται σε εξαιρετικά ευαίσθητα σημεία. Αμερικανικά στρατεύματα που θα επιχειρούσαν να τις καταλάβουν θα ήταν εκτεθειμένα σε πυραυλικές επιθέσεις, drones και πυρά από την ιρανική ακτή.

Η κατάληψή τους θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει πολλαπλές περιφερειακές αντιδράσεις, καθώς τα συγκεκριμένα νησιά συνδέονται και με εδαφικές διαφορές μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Ο κίνδυνος ενεργειακού σοκ

Μια αμερικανική χερσαία επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ θα είχε επιπτώσεις πολύ πέρα από το στρατιωτικό πεδίο.

Από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο περνά σημαντικό μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οποιαδήποτε μεγάλης κλίμακας σύγκρουση θα μπορούσε να περιορίσει τη ναυσιπλοΐα, να αυξήσει τα ασφάλιστρα των πλοίων και να εκτοξεύσει τις διεθνείς τιμές ενέργειας.

Η κατάληψη της Χαργκ ή ο βομβαρδισμός ιρανικών πετρελαϊκών υποδομών θα μείωνε τις διαθέσιμες ποσότητες στην αγορά και θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων.

Οι συνέπειες θα έπλητταν όχι μόνο το Ιράν, αλλά και την αμερικανική οικονομία, τους Ευρωπαίους συμμάχους και τις ασιατικές χώρες που εξαρτώνται από τις ενεργειακές ροές του Κόλπου.

Πολιτικό κόστος πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές

Η κλιμάκωση δημιουργεί σοβαρούς πολιτικούς κινδύνους και στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η αύξηση των τιμών των καυσίμων θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα την καθημερινότητα των Αμερικανών ψηφοφόρων και να περιπλέξει τη στρατηγική των Ρεπουμπλικάνων ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Ταυτόχρονα, η αποστολή χερσαίων δυνάμεων θα δοκίμαζε τις ισορροπίες στο κίνημα MAGA, μεγάλο μέρος του οποίου αντιτίθεται στους παρατεταμένους πολέμους και στις αμερικανικές επεμβάσεις στο εξωτερικό.

Ο Τραμπ καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην επιθυμία του να εμφανιστεί αποφασιστικός απέναντι στο Ιράν και στην υπόσχεσή του να μη σύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε νέους ατελείωτους πολέμους.

Η πιο επικίνδυνη φάση του πολέμου

Μέχρι στιγμής, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει λάβει οριστική απόφαση. Εξακολουθεί να μπορεί να περιορίσει τις επιχειρήσεις ή να χρησιμοποιήσει τις στρατιωτικές απειλές ως μοχλό πίεσης για μια νέα συμφωνία.

Εάν όμως εγκρίνει την κατάληψη ιρανικού εδάφους ή μια μεγάλης κλίμακας επιχείρηση στο όρος Pickaxe, η σύγκρουση θα εισέλθει στην πιο επικίνδυνη φάση της.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα βρεθούν βαθύτερα μέσα σε έναν πόλεμο που διαρκεί σχεδόν πέντε μήνες, χωρίς σαφή εγγύηση ότι η στρατιωτική κλιμάκωση θα οδηγήσει σε ιρανική συνθηκολόγηση.

Η Τεχεράνη θα μπορούσε να απαντήσει με επιθέσεις κατά αμερικανικών βάσεων, πλοίων και συμμάχων στην περιοχή, αλλά και με προσπάθεια πλήρους διακοπής της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Το δίλημμα του Τραμπ είναι πλέον σαφές: είτε θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τη στρατιωτική ισχύ για να πιέσει το Ιράν προς μια συμφωνία είτε θα προχωρήσει σε επιχειρήσεις που μπορεί να μετατρέψουν μια περιορισμένη αναμέτρηση σε έναν γενικευμένο πόλεμο με απρόβλεπτες συνέπειες.